พระอภิธรรมปิฎก วิภังค์ · ธัมมหทยวิภังค์
ปริยาปันนาปริยาปันนวาร เล่ม ๓๕
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๐๙๑–๑๐๙๔ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๓/๑๖ ในธัมมหทยวิภังค์มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
_________
๓. ปริยาปนฺนาปริยาปนฺนวาร
๑. กามธาตุ
๑. กามธาตุ
(ธาตุในกามภูมิ)
พระอภิธรรมปิฎก วิภังค์ ธัมมหทยวิภังค์ ปริยาปันนาปริยาปันนวาร (ฉบับหลวง เล่ม ๓๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๗๘ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๕)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๓๕ หน้า ๔๙๔–๔๙๘ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๓๕ หน้า ๖๔๙–๖๕๓
ปญฺจนฺนํ ขนฺธานํ กติ กามธาตุปริยาปนฺนา? กติ น กามธาตุปริยาปนฺนา ฯเปฯ สตฺตนฺนํ จิตฺตานํ กติ กามธาตุปริยาปนฺนา? กติ น กามธาตุปริยาปนฺนา?
บรรดาขันธ์ ๕ ขันธ์เท่าไรเป็นโลกิยะ เท่าไรเป็นโลกุตตระ ฯลฯ บรรดาจิต ๗ จิตเท่าไรนับเนื่องในกามธาตุ เท่าไรไม่นับเนื่องในกามธาตุ
รูปกฺขนฺโธ กามธาตุปริยาปนฺโน. จตฺตาโร ขนฺธา สิยา กามธาตุปริยาปนฺนา, สิยา น กามธาตุปริยาปนฺนา.
ทสายตนา กามธาตุปริยาปนฺนา. เทฺว อายตนา สิยา กามธาตุปริยาปนฺนา, สิยา น กามธาตุ-ปริยาปนฺนา.
โสฬส ธาตุโย กามธาตุปริยาปนฺนา. เทฺว ธาตุโย สิยา กามธาตุปริยาปนฺนา, สิยา น กาม-ธาตุปริยาปนฺนา. สมุทยสจฺจํ กามธาตุปริยาปนฺนํ. เทฺว สจฺจา น กามธาตุปริยาปนฺนา. ทุกฺขสจฺจํ สิยา กาม-ธาตุปริยาปนฺนํ, สิยา น กามธาตุปริยาปนฺนํ.
ทสินฺทฺริยา กามธาตุปริยาปนฺนา. ตีณินฺทฺริยา น กามธาตุปริยาปนฺนา. นวินฺทฺริยา สิยา กาม-ธาตุปริยาปนฺนา, สิยา น กามธาตุปริยาปนฺนา.
ตโย อกุสลเหตู กามธาตุปริยาปนฺนา. ฉ เหตู สิยา กามธาตุปริยาปนฺนา, สิยา น กามธาตุ-ปริยาปนฺนา.
กพฬิงฺกาโร อาหาโร กามธาตุปริยาปนฺโน. ตโย อาหารา สิยา กามธาตุปริยาปนฺนา, สิยา น กามธาตุปริยาปนฺนา.
ฉ ผสฺสา กามธาตุปริยาปนฺนา. มโนวิญฺญาณธาตุสมฺผสฺโส สิยา กามธาตุ ปริยาปนฺโน, สิยา น กามธาตุปริยาปนฺโน.
ฉ เวทนา ฯเปฯ ฉ สญฺญา ฯเปฯ ฉ เจตนา ฯเปฯ ฉ จิตฺตา กามธาตุปริยาปนฺนา. มโน- วิญฺญาณธาตุ สิยา กามธาตุปริยาปนฺนา, สิยา น กามธาตุปริยาปนฺนา.
รูปขันธ์เป็นโลกิยะ ขันธ์ ๔ ที่เป็นโลกิยะก็มี ที่เป็นโลกุตตระก็มี
อายตนะ ๑๐ นับเนื่องในกามธาตุ อายตนะ ๒ ที่นับเนื่องในกามธาตุก็มี ที่ไม่นับเนื่องในกามธาตุก็มี
ธาตุ ๑๖ นับเนื่องในกามธาตุ ธาตุ ๒ ที่นับเนื่องในกามธาตุก็มี ที่ไม่นับ เนื่องในกามธาตุก็มี
สมุทยสัจนับเนื่องในกามธาตุ สัจจะ ๒ ไม่นับเนื่องในกามธาตุ ทุกขสัจที่ นับเนื่องในกามธาตุก็มี ที่ไม่นับเนื่องในกามธาตุก็มีอินทรีย์ ๑๐ นับเนื่องในกามธาตุ อินทรีย์ ๓ ไม่นับเนื่องในกามธาตุ อินทรีย์ ๙ ที่นับเนื่องในกามธาตุก็มี ที่ไม่นับเนื่องในกามธาตุก็มีอกุศลเหตุ ๓ นับเนื่องในกามธาตุ เหตุ ๖ ที่นับเนื่องในกามธาตุก็มี ที่ไม่ นับเนื่องในกามธาตุก็มี
กวฬิงการาหารนับเนื่องในกามธาตุ อาหาร ๓ ที่นับเนื่องในกามธาตุก็มี ที่ ไม่นับเนื่องในกามธาตุก็มี
ผัสสะ ๖ นับเนื่องในกามธาตุ มโนวิญญาณธาตุสัมผัส ที่นับเนื่องในกามธาตุ ก็มี ที่ไม่นับเนื่องในกามธาตุก็มี
เวทนา ๖ ฯลฯ สัญญา ๖ ฯลฯ เจตนา ๖ ฯลฯ จิต ๖ นับเนื่องในกามธาตุ มโนวิญญาณธาตุ ที่นับเนื่องในกามธาตุก็มี ที่ไม่นับเนื่องในกามธาตุก็มี
๒. รูปธาตุ ปญฺจนฺนํ ขนฺธานํ กติ รูปธาตุปริยาปนฺนา? กติ น รูปธาตุปริยาปนฺนา ฯเปฯ สตฺตนฺนํ จิตฺตานํ กติ รูปธาตุปริยาปนฺนา? กติ น รูปธาตุปริยาปนฺนา?
๒. รูปธาตุ
(ธาตุในรูปภูมิ)
บรรดาขันธ์ ๕ ขันธ์เท่าไรนับเนื่องในรูปธาตุ เท่าไรไม่นับเนื่องใน รูปธาตุ ฯลฯ บรรดาจิต ๗ จิตเท่าไรนับเนื่องในรูปธาตุ เท่าไรไม่นับเนื่องใน รูปธาตุ
รูปกฺขนฺโธ น รูปธาตุปริยาปนฺโน. จตฺตาโร ขนฺธา สิยา รูปธาตุปริยาปนฺนา, สิยา น รูปธาตุปริยาปนฺนา.
ทสายตนา น รูปธาตุปริยาปนฺนา. เทฺว อายตนา สิยา รูปธาตุปริยาปนฺนา, สิยา น รูปธาตุ-ปริยาปนฺนา. โสฬส ธาตุโย น รูปธาตุปริยาปนฺนา. เทฺว ธาตุโย สิยา รูปธาตุปริยาปนฺนา, สิยา น รูป-ธาตุปริยาปนฺนา.
ตีณิ สจฺจานิ น รูปธาตุปริยาปนฺนา. ทุกฺขสจฺจํ สิยา รูปธาตุปริยาปนฺนํ, สิยา น รูปธาตุ- ปริยาปนฺนํ.
เตรสินฺทฺริยา น รูปธาตุปริยาปนฺนา. นวินฺทฺริยา สิยา รูปธาตุปริยาปนฺนา, สิยา น รูปธาตุ-ปริยาปนฺนา.
ตโย อกุสลเหตู น รูปธาตุปริยาปนฺนา. ฉ เหตู สิยา รูปธาตุปริยาปนฺนา, สิยา น รูปธาตุ-ปริยาปนฺนา.
กพฬิงฺกาโร อาหาโร น รูปธาตุปริยาปนฺโน. ตโย อาหารา สิยา รูปธาตุปริยาปนฺนา, สิยา น รูปธาตุปริยาปนฺนา.
ฉ ผสฺสา น รูปธาตุปริยาปนฺนา. มโนวิญฺญาณธาตุสมฺผสฺโส สิยา รูปธาตุปริยาปนฺโน, สิยา น รูปธาตุปริยาปนฺโน.
ฉ เวทนาฯเปฯ ฉ สญฺญา ฯเปฯ ฉ เจตนา ฯเปฯ ฉ จิตฺตา น รูปธาตุปริยาปนฺนา. มโน- วิญฺญาณธาตุ สิยา รูปธาตุปริยาปนฺนา, สิยา น รูปธาตุปริยาปนฺนา.
รูปขันธ์ไม่นับเนื่องในรูปธาตุ ขันธ์ ๔ ที่นับเนื่องในรูปธาตุก็มี ที่ ไม่นับเนื่องในรูปธาตุก็มี
อายตนะ ๑๐ นับเนื่องในรูปธาตุ อายตนะ ๒ ที่นับเนื่องในรูปธาตุก็มี ที่ ไม่นับเนื่องในรูปธาตุก็มี
ธาตุ ๑๖ ไม่นับเนื่องในรูปธาตุ ธาตุ ๒ ที่นับเนื่องในรูปธาตุก็มี ที่ไม่นับ เนื่องในรูปธาตุก็มี
สัจจะ ๓ ไม่นับเนื่องในรูปธาตุ ทุกขสัจที่นับเนื่องในรูปธาตุก็มี ที่ไม่นับ เนื่องในรูปธาตุก็มี
อินทรีย์ ๑๓ ไม่นับเนื่องในรูปธาตุ อินทรีย์ ๙ ที่นับเนื่องในรูปธาตุก็มี ที่ ไม่นับเนื่องในรูปธาตุก็มีอกุศลเหตุ ๓ ไม่นับเนื่องในรูปธาตุ เหตุ ๖ ที่นับเนื่องในรูปธาตุก็มี ที่ไม่ นับเนื่องในรูปธาตุก็มี
กวฬิงการาหารไม่นับเนื่องในรูปธาตุ อาหาร ๓ ที่นับเนื่องในรูปธาตุก็มี ที่ ไม่นับเนื่องในรูปธาตุก็มี
ผัสสะ ๖ ไม่นับเนื่องในรูปธาตุ มโนวิญญาณธาตุสัมผัสที่นับเนื่องในรูปธาตุก็มี ที่ไม่นับเนื่องในรูปธาตุก็มี
เวทนา ๖ ฯลฯ สัญญา ๖ ฯลฯ เจตนา ๖ ฯลฯ จิต ๖ ไม่นับเนื่องใน รูปธาตุ มโนวิญญาณธาตุที่นับเนื่องในรูปธาตุก็มี ที่ไม่นับเนื่องในรูปธาตุก็มี
๓. อรูปธาตุ ปญฺจนฺนํ ขนฺธานํ กติ อรูปธาตุปริยาปนฺนา? กติ น อรูปธาตุปริยาปนฺนา ฯเปฯ สตฺตนฺนํ จิตฺตานํ กติ อรูปธาตุปริยาปนฺนา? กติ น อรูปธาตุปริยาปนฺนา?
๓. อรูปธาตุ
(ธาตุในอรูปภูมิ)
บรรดาขันธ์ ๕ ขันธ์เท่าไรนับเนื่องในอรูปธาตุ เท่าไรไม่นับเนื่อง ในอรูปธาตุ ฯลฯ บรรดาจิต ๗ จิตเท่าไรนับเนื่องในอรูปธาตุ เท่าไรไม่นับเนื่องใน อรูปธาตุ
รูปกฺขนฺโธ น อรูปธาตุปริยาปนฺโน. จตฺตาโร ขนฺธา สิยา อรูปธาตุปริยาปนฺนา, สิยา น อรูปธาตุปริยาปนฺนา. ทสายตนา น อรูปธาตุปริยาปนฺนา. เทฺว อายตนา สิยา อรูปธาตุปริยาปนฺนา, สิยา น อรูปธาตุปริยาปนฺนา.
โสฬส ธาตุโย น อรูปธาตุปริยาปนฺนา. เทฺว ธาตุโย สิยา อรูปธาตุปริยาปนฺนา, สิยา น อรูปธาตุปริยาปนฺนา.
ตีณิ สจฺจานิ น อรูปธาตุปริยาปนฺนานิ. ทุกฺขสจฺจํ สิยา อรูปธาตุปริยาปนฺนํ, สิยา น อรูปธาตุปริยาปนฺนํ.
จุทฺทสินฺทฺริยา น อรูปธาตุปริยาปนฺนา. อฏฺฐินฺทฺริยา สิยา อรูปธาตุปริยาปนฺนา, สิยา น อรูปธาตุปริยาปนฺนา.
ตโย อกุสลเหตู น อรูปธาตุปริยาปนฺนา. ฉ เหตู สิยา อรูปธาตุปริยาปนฺนา, สิยา น อรูปธาตุปริยาปนฺนา.
กพฬิงฺกาโร อาหาโร น อรูปธาตุปริยาปนฺโน. ตโย อาหารา สิยา อรูปธาตุปริยาปนฺนา, สิยา น อรูปธาตุปริยาปนฺนา.
ฉ ผสฺสา น อรูปธาตุปริยาปนฺนา. มโนวิญฺญาณธาตุสมฺผสฺโส สิยา อรูปธาตุปริยาปนฺโน, สิยา น อรูปธาตุปริยาปนฺโน.
ฉ เวทนา ฯเปฯ ฉ สญฺญา ฯเปฯ ฉ เจตนา ฯเปฯ ฉ จิตฺตา น อรูปธาตุปริยาปนฺนา. มโนวิญฺญาณธาตุ สิยา อรูปธาตุปริยาปนฺนา, สิยา น อรูปธาตุปริยาปนฺนา.
รูปขันธ์ไม่นับเนื่องในอรูปธาตุ ขันธ์ ๔ ที่นับเนื่องในอรูปธาตุก็มี ที่ไม่นับเนื่องในอรูปธาตุก็มี
อายตนะ ๑๐ ไม่นับเนื่องในอรูปธาตุ อายตนะ ๒ ที่นับเนื่องในอรูปธาตุก็มี ที่ไม่นับเนื่องในอรูปธาตุก็มี
ธาตุ ๑๖ ไม่นับเนื่องในอรูปธาตุ ธาตุ ๒ ที่นับเนื่องในอรูปธาตุก็มี ที่ไม่ นับเนื่องในอรูปธาตุก็มี
สัจจะ ๓ ไม่นับเนื่องในอรูปธาตุ ทุกขสัจที่นับเนื่องในอรูปธาตุก็มี ที่ไม่นับ เนื่องในอรูปธาตุก็มี
อินทรีย์ ๑๔ ไม่นับเนื่องในอรูปธาตุ อินทรีย์ ๘ ที่นับเนื่องในอรูปธาตุก็มี ที่ ไม่นับเนื่องในอรูปธาตุก็มีอกุศลเหตุ ๓ ไม่นับเนื่องในอรูปธาตุ เหตุ ๖ ที่นับเนื่องในอรูปธาตุก็มี ที่ ไม่นับเนื่องในอรูปธาตุก็มี
กวฬิงการาหารไม่นับเนื่องในอรูปธาตุ อาหาร ๓ ที่นับเนื่องในอรูปธาตุก็มี ที่ไม่นับเนื่องในอรูปธาตุก็มี
ผัสสะ ๖ ไม่นับเนื่องในอรูปธาตุ มโนวิญญาณธาตุสัมผัสที่นับเนื่องในอรูปธาตุ ก็มี ที่ไม่นับเนื่องในอรูปธาตุก็มี
เวทนา ๖ ฯลฯ สัญญา ๖ ฯลฯ เจตนา ๖ ฯลฯ จิต ๖ ไม่นับเนื่องใน อรูปธาตุ มโนวิญญาณธาตุที่นับเนื่องในอรูปธาตุก็มี ที่ไม่นับเนื่องในอรูปธาตุก็มี
๔. ปริยาปนฺนาปริยาปนฺน ปญฺจนฺนํ ขนฺธานํ กติ ปริยาปนฺนา? กติ อปริยาปนฺนา ฯเปฯ สตฺตนฺนํ จิตฺตานํ กติ ปริยาปนฺนา? กติ อปริยาปนฺนา?
๔. ปริยาปันนาปริยาปันนะ
(ธรรมที่นับเนื่องและไม่นับเนื่องในวัฏฏทุกข์)
บรรดาขันธ์ ๕ ขันธ์เท่าไรเป็นโลกิยะ เท่าไรเป็นโลกุตตระ ฯลฯ บรรดาจิต ๗ จิตเท่าไรเป็นโลกิยะ เท่าไรเป็นโลกุตตระ
รูปกฺขนฺโธ ปริยาปนฺโน. จตฺตาโร ขนฺธา สิยา ปริยาปนฺนา, สิยา อปริยาปนฺนา.
ทสายตนา ปริยาปนฺนา. เทฺว อายตนา สิยา ปริยาปนฺนา, สิยา อปริยาปนฺนา.
โสฬส ธาตุโย ปริยาปนฺนา. เทฺว ธาตุโย สิยา ปริยาปนฺนา, สิยา อปริยาปนฺนา.
เทฺว สจฺจา ปริยาปนฺนา. เทฺว สจฺจา อปริยาปนฺนา.
ทสินฺทฺริยา ปริยาปนฺนา. ตีณินฺทฺริยา อปริยาปนฺนา. นวินฺทฺริยา สิยา ปริยาปนฺนา, สิยา อปริยาปนฺนา.
ตโย อกุสลเหตู ปริยาปนฺนา. ฉ เหตู สิยา ปริยาปนฺนา, สิยา อปริยาปนฺนา.
กพฬิงฺกาโร อาหาโร ปริยาปนฺโน. ตโย อาหารา สิยา ปริยาปนฺนา, สิยา อปริยาปนฺนา.
ฉ ผสฺสา ปริยาปนฺนา. มโนวิญฺญาณธาตุสมฺผสฺโส สิยา ปริยาปนฺโน, สิยา อปริยาปนฺโน.
ฉ เวทนา ฯเปฯ ฉ สญฺญา ฯเปฯ ฉ เจตนา ฯเปฯ ฉ จิตฺตา ปริยาปนฺนา. มโนวิญฺญาณธาตุ สิยา ปริยาปนฺนา, สิยา อปริยาปนฺนา.
รูปขันธ์เป็นโลกิยะ ขันธ์ ๔ ที่เป็นโลกิยะก็มี ที่เป็นโลกุตตระก็มี
อายตนะ ๑๐ เป็นโลกิยะ อายตนะ ๒ ที่เป็นโลกิยะก็มี ที่เป็นโลกุตตระก็มีธาตุ ๑๖ เป็นโลกิยะ ธาตุ ๒ ที่เป็นโลกิยะก็มี ที่เป็นโลกุตตระก็มี
สัจจะ ๒ เป็นโลกิยะ สัจจะ ๒ เป็นโลกุตตระ
อินทรีย์ ๑๐ เป็นโลกิยะ อินทรีย์ ๓ เป็นโลกุตตระ อินทรีย์ ๙ ที่เป็นโลกิยะก็มี ที่เป็นโลกุตตระก็มีอกุศลเหตุ ๓ เป็นโลกิยะ เหตุ ๖ ที่เป็นโลกิยะก็มี ที่เป็นโลกุตตระก็มี
กวฬิงการาหารเป็นโลกิยะ อาหาร ๓ ที่เป็นโลกิยะก็มี ที่เป็นโลกุตตระก็มีผัสสะ ๖ เป็นโลกิยะ มโนวิญญาณธาตุสัมผัสที่เป็นโลกิยะก็มี ที่เป็นโลกุตตระ ก็มีเวทนา ๖ ฯลฯ สัญญา ๖ ฯลฯ เจตนา ๖ ฯลฯ จิต ๖ เป็นโลกิยะ มโนวิญญาณธาตุที่เป็นโลกิยะก็มี ที่เป็นโลกุตตระก็มี
๔. ธัมมทัสสนวาร
(วาระว่าด้วยการแสดงธรรม)
จบ ปริยาปันนาปริยาปันนวาร