arnon.worldเข้าสู่ระบบ

พระอภิธรรมปิฎก ยมก · ธรรมยมก

ปัณณัตติวาร เล่ม ๓๙

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๗๘–๙๓ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑/๕ ในธรรมยมกมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

พระอภิธรรมปิฎก ยมก ธรรมยมก ปัณณัตติวาร (ฉบับหลวง เล่ม ๓๙ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๙ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๓ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๙)

ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่

ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๘๓ หน้า ๘๖๖–๘๘๒

หน้า ๘๖๖

ธรรมยมก

ปัณณัตติวารุทเทส

อุเทสวาระ

ปทโสธนวาระ อนุโลม :-

[๗๘] กุศลชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ? กุศลธรรมชื่อว่ากุศลใช่ไหม ? อกุศลชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ? อกุศลธรรมชื่อว่าอกุศลใช่ไหม ? อัพยากตะชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ? อัพยากตธรรมชื่อว่าอัพยากตะ ใช่ไหม ?

ปทโสธนวาระ ปฏิโลม :-

[๗๙] ไม่ใช่กุศล ไม่ชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ? ไม่ใช่กุศลธรรม ไม่ชื่อว่ากุศล ใช่ไหม ?

ไม่ใช่อกุศล ไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ? ไม่ใช่อกุศลธรรมไม่ชื่อว่าอกุศล ใช่ไหม ?

ไม่ใช่อัพยากตะ ไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ? ไม่ใช่อัพยากตธรรม ไม่ชื่อว่าอัพยากตะ ใช่ไหม ?

หน้า ๘๖๗

ปทโสธนมูลจักกวาระ อนุโลม :-

[๘๐] กุศลชื่อว่ากุศลธรรมใช่ไหม ? ธรรมชื่อว่าอกุศลธรรมใช่ไหม ?

กุศลชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ? ธรรมชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่อกุศลชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ? ธรรมชื่อว่า กุศลธรรม ใช่ไหม ?

อกุศลชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ? ธรรมชื่อว่าอัพยากตธรรมใช่ไหม ?

อัพยากตะชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ? ธรรมชื่อว่ากุศลธรรมใช่ไหม ?

อัพยากตะชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ? ธรรมชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ?

ปทโสธนมูลจักกวาระ ปฏิโลม :-

[๘๑] ไม่ใช่กุศล ไม่ชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ? ไม่ใช่ธรรมไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ?

ไม่ใช่กุศล ไม่ชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ? ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ?

หน้า ๘๖๘

ไม่ใช่อกุศล ไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ? ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ?

ไม่ใช่อกุศล ไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ? ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ?

ไม่ใช่อัพยากตะ ไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ? ไม่ใช่ธรรมไม่ชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ?

ไม่ใช่อัพยากตะ ไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ? ไม่ใช่ธรรมไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ?

สุทธธัมมวาระ อนุโลม :-

[๘๒] กุศลชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ? ธรรมชื่อว่ากุศล ใช่ไหม ?

อกุศลชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ? ธรรมชื่อว่าอกุศล ใช่ไหม ?

อัพยากตะชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ? ธรรมชื่อว่าอัพยากตะ ใช่ไหม ?

สุทธธัมมวาระ ปฏิโลม :-

[๘๓] ไม่ใช่กุศล ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ? ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่ากุศล ใช่ไหม ?

ไม่ใช่อกุศล ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ? ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่าอกุศล ใช่ไหม ?

หน้า ๘๖๙

ไม่ใช่อัพยากตะ ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ? ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่าอัพยากตะ ใช่ไหม ?

สุทธธัมมมูลจักกวาระ อนุโลม :-

[๘๔] กุศลชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ? ธรรมชื่อว่าอกุศล ใช่ไหม ?

กุศลชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ? ธรรมชื่อว่าอัพยากตะ ใช่ไหม ?

อกุศลชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ? ธรรมชื่อว่ากุศล ใช่ไหม ?

อกุศลชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ? ธรรมชื่อว่าอัพยากตะ ใช่ไหม ?

อัพยากตะชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ? ธรรมชื่อว่ากุศล ใช่ไหม ?

อัพยากตะชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ? ธรรมชื่อว่าอกุศล ใช่ไหม ?

สุทธธัมมมูลจักกวาระ ปฏิโลม :-

[๘๕] ไม่ใช่กุศล ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ? ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่าอกุศล ใช่ไหม ?

ไม่ใช่กุศล ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ? ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่าอัพยากตะ ใช่ไหม ?

ไม่ใช่อกุศล ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ? ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่ากุศล ใช่ไหม ?

หน้า ๘๗๐

ไม่ใช่อกุศล ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ? ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่าอัพยากตะ ใช่ไหม ?

ไม่ใช่อัพยากตะ ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ? ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่ากุศล ใช่ไหม ?

ไม่ใช่อัพยากตะ ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ? ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่ากุศล ใช่ไหม ?

ปัณณัตติวารุทเทส จบ

หน้า ๘๗๑

ปัณณัตติวาระนิทเทส

ปทโสธนวาระ อนุโลม :-

[๘๖] กุศลชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

กุศลธรรมชื่อว่ากุศล ใช่ไหม ?

ใช่.

อกุศลชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

อกุศลธรรมชื่อว่าอกุศล ใช่ไหม ?

ใช่.

อัพยากตะ ชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

อัพยากตธรรม ชื่อว่าอัพยากตะ ใช่ไหม ?

ใช่.

ปทโสธนวาระ ปฏิโลม :-

[๘๗] ไม่ใช่กุศล ไม่ชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ?

หน้า ๘๗๒

ใช่.

ไม่ใช่กุศลธรรม ไม่ชื่อว่ากุศล ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่อกุศล ไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่อกุศลธรรม ไม่ชื่อว่าอกุศล ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่อัพยากตะ ไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่อัพยากตธรรม ไม่ชื่อว่าอัพยากตะ ใช่ไหม ?

ใช่.

ปทโสธนมูลจักกวาระ อนุโลม :-

[๘๘] กุศลชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ธรรมชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ?

อกุศลธรรม ชื่อว่าธรรมด้วย ชื่อว่าอกุศลธรรมด้วย ธรรมที่เหลือไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม.

กุศลชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ?

หน้า ๘๗๓

ใช่.

ธรรมชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ?

อัพยากตธรรมชื่อว่าธรรมด้วย ชื่อว่าอัพยากตธรรมด้วย ธรรมที่เหลือไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม.

อกุศลชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ธรรมชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ?

กุศลธรรมชื่อว่าธรรมด้วย ชื่อว่ากุศลธรรม ธรรมที่เหลือไม่ชื่อว่ากุศลธรรม.

อกุศลชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ธรรมชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ?

อัพยากตธรรมชื่อว่าธรรมด้วย ชื่อว่าอัพยากตธรรมด้วย ธรรมที่เหลือไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม.

อัพยากตะชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ธรรมชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ?

กุศลธรรมชื่อว่าธรรมด้วย ชื่อว่ากุศลธรรมด้วย ธรรมที่เหลือไม่ชื่อว่ากุศลธรรม.

หน้า ๘๗๔

อัพยากตะชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ธรรมชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ?

อกุศลธรรมชื่อว่าธรรมด้วย ชื่อว่าอกุศลธรรมด้วย ธรรมที่เหลือไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม.

ปทโสธนมูลจักกวาระ ปฏิโลม :-

[๘๙] ไม่ใช่กุศล ไม่ชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่กุศล ไม่ชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่อกุศล ไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

หน้า ๘๗๕

ไม่ใช่อกุศล ไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่อัพยากตะ ไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่อัพยากตะ ไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

สุทธธัมมวาระ อนุโลม :-

[๙๐] กุศลชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ธรรมชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ?

กุศลธรรม ชื่อว่าธรรมด้วย ชื่อว่ากุศลธรรมด้วย ธรรมที่เหลือ ไม่ชื่อว่ากุศลธรรม.

หน้า ๘๗๖

อกุศลชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ธรรมชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ?

อกุศลธรรม ชื่อว่าธรรมด้วย ชื่อว่าอกุศลธรรมด้วย ธรรมที่เหลือ ไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม.

อัพยากตะชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ธรรมชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ?

อัพยากตธรรม ชื่อว่าธรรมด้วย ชื่อว่าอัพยากตธรรมด้วย ธรรมที่เหลือ ไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม.

สุทธธัมมวาระ ปฏิโลม :-

[๙๑] ไม่ใช่กุศล ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?

ธรรมที่เหลือ เว้นกุศล ไม่ชื่อว่ากุศลธรรม และธรรมที่เหลือเว้นกุศลด้วย ธรรมด้วย ไม่ชื่อว่ากุศลด้วย ไม่ชื่อว่าธรรมด้วย.

ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่อกุศล ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?

ธรรมที่เหลือ เว้นอกุศล ไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม และธรรมที่

หน้า ๘๗๗

เหลือ เว้นอกุศลด้วย ธรรมด้วย ไม่ชื่อว่าอกุศลด้วย ไม่ชื่อว่าธรรมด้วย.

ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่อัพยากตะ ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?

ธรรมที่เหลือ เว้นอัพยากตะ ไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม และธรรมที่เหลือ เว้นอัพยากตะด้วย ธรรมด้วย ไม่ชื่อว่าอัพยากตะด้วย ไม่ชื่อว่าธรรมด้วย.

ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

สุทธธัมมจักกวาระ อนุโลม :-

[๙๒] กุศลชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ธรรมชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ?

อกุศลธรรม ชื่อว่าธรรมด้วย ชื่อว่าอกุศลธรรมด้วย ธรรมที่เหลือ ไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม.

กุศลชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

หน้า ๘๗๘

ธรรมชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ?

อัพยากตธรรม ชื่อว่าธรรมด้วย ชื่อว่าอัพยากตธรรมด้วย ธรรมที่เหลือ ไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม.

อกุศลชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ธรรมชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ?

กุศลธรรม ชื่อว่า ธรรมด้วย ชื่อว่ากุศลธรรม ธรรมที่เหลือไม่ชื่อว่ากุศลธรรม.

อกุศลชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ธรรมชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ?

อัพยากตธรรม ชื่อว่าธรรมด้วย ชื่อว่าอัพยากตธรรมด้วย ธรรมที่เหลือ ไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม.

อัพยากตะชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ธรรมชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ?

กุศลธรรม ชื่อว่าธรรมด้วย ชื่อว่ากุศลธรรมด้วย ธรรมที่เหลือ ไม่ชื่อว่ากุศลธรรม.

อัพยากตะชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?

หน้า ๘๗๙

ใช่.

ธรรมชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ?

อกุศลธรรม ชื่อว่าธรรมด้วย ชื่อว่าอกุศลธรรมด้วย ธรรมที่เหลือ ไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม.

สุทธธัมมจักกวาระ ปฏิโลม :-

[๙๓] ไม่ใช่กุศล ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?

ธรรมที่เหลือ เว้นกุศล ไม่ชื่อว่ากุศลธรรม และธรรมที่เหลือเว้นกุศลด้วย ธรรมด้วย ไม่ชื่อว่ากุศลด้วย ไม่ชื่อว่าธรรมด้วย.

ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่กุศล ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?

ธรรมที่เหลือ เว้นกุศล ไม่ชื่อว่ากุศลธรรม และธรรมที่เหลือเว้นกุศลด้วย ธรรมด้วย ไม่ชื่อว่ากุศลด้วย ไม่ชื่อว่า ธรรมด้วย.

ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่อกุศล ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?

ธรรมที่เหลือ เว้นอกุศล ไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม และธรรมที่เหลือ

หน้า ๘๘๐

เว้นอกุศลด้วย ธรรมด้วย ไม่ชื่อว่าอกุศลด้วย ไม่ชื่อว่าธรรมด้วย.

ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่อกุศล ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?

ธรรมที่เหลือ เว้นอกุศล ไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม และธรรมที่เหลือ เว้นอกุศลด้วย ธรรมด้วย ไม่ชื่อว่าอกุศลด้วย ไม่ชื่อว่าธรรมด้วย.

ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่อัพยากตะ ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?

ธรรมที่เหลือ เว้นอัพยากตะ ไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม และธรรมที่เหลือ เว้นอัพยากตะด้วย ธรรมด้วย ไม่ชื่อว่าอัพยากตะด้วยไม่ชื่อว่าธรรมด้วย.

ไม่ใช่ธรรม ไม่ใช่ชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่อัพยากตะ ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?

ธรรมที่เหลือ เว้นอัพยากตะ ไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม และ

หน้า ๘๘๑

ธรรมที่เหลือ เว้นอัพยากตะด้วย ธรรมด้วย ไม่ชื่อว่าอัพยากตะด้วยไม่ชื่อว่าธรรมด้วย.

ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

นิทเทสวาระ จบ

ปัณณัตติวาระนิทเทส จบ

หน้า ๘๘๒

ปัจจุปปันนวาระ

ใน

ปวัตติอุปปาทวาระ

ปุคคลวาระ อนุโลม :-

[๙๔] กุศลธรรมกำลังเกิดแก่บุคคลใด, อกุศลธรรมก็กำลังเกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?

ไม่ใช่.

ก็หรือว่าอกุศลธรรมกำลังเกิดแก่บุคคลใด, กุศลธรรมก็กำลังเกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?

ไม่ใช่.

[๙๕] กุศลธรรมกำลังเกิดแก่บุคคลใด, อัพยากตธรรมก็กำลังเกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?

ในอรูปภูมิ ในอุปปาทขณะแห่งกุศลจิต กุศลธรรมกำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่อัพยากตธรรมไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น, ในปัญจโวการภูมิ ในอุปปาทขณะแห่งกุศลจิต กุศลธรรมด้วย อัพยากตธรรมด้วยกำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.

ก็หรือว่าอัพยากตธรรมกำลังเกิดแก่บุคคลใด, กุศลธรรมก็กำลังเกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?

จบ ปัณณัตติวาร