ปัจจยวาร เล่ม ๔๒

๒๐. สัญโญชนทุกะ ๒. สหชาตวาร

[๙] สภาวธรรมที่เป็นสัญโญชน์เกิดร่วมกับสภาวธรรมที่เป็นสัญโญชน์ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (เหมือนกับปฏิจจวาร)

๒๐. สัญโญชนทุกะ ๓. ปัจจยวาร

๑-๔. ปัจจยานุโลมาทิ

เหตุปัจจัย

{๔๒๔} [๑๐] สภาวธรรมที่เป็นสัญโญชน์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นสัญโญชน์ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาร (เหมือนกับปฏิจจวาร)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นสัญโญชน์อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นสัญโญชน์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่เป็นสัญโญชน์เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ที่ไม่เป็นสัญโญชน์อาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๑)สภาวธรรมที่เป็นสัญโญชน์อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นสัญโญชน์เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นสัญโญชน์ทั้งหลายอาศัยขันธ์ที่ไม่เป็นสัญโญชน์ สภาวธรรมที่เป็นสัญโญชน์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๒)

สภาวธรรมที่เป็นสัญโญชน์และที่ไม่เป็นสัญโญชน์อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นสัญโญชน์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ สภาวธรรมที่เป็นสัญโญชน์และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่เป็นสัญโญชน์เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... สภาวธรรมที่เป็นสัญโญชน์อาศัยหทัยวัตถุ

เกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลาย สภาวธรรมที่เป็นสัญโญชน์และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๓)

[๑๑] สภาวธรรมที่เป็นสัญโญชน์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นสัญโญชน์และที่ไม่เป็นสัญโญชน์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ทิฏฐิสัญโญชน์ อวิชชาสัญโญชน์อาศัยกามราคสัญโญชน์และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ... ทิฏฐิสัญโญชน์ อวิชชาสัญโญชน์อาศัยกามราคสัญโญชน์และหทัยวัตถุเกิดขึ้น (พึงผูกให้เป็นจักรนัย) (๑)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นสัญโญชน์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นสัญโญชน์และที่ไม่เป็นสัญโญชน์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่เป็นสัญโญชน์และสภาวธรรมที่เป็นสัญโญชน์เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (พึงผูกให้เป็นจักรนัย) ขันธ์ทั้งหลายที่ไม่เป็นสัญโญชน์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นสัญโญชน์และหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๒)สภาวธรรมที่เป็นสัญโญชน์และที่ไม่เป็นสัญโญชน์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นสัญโญชน์และที่ไม่เป็นสัญโญชน์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ ทิฏฐิสัญโญชน์ อวิชชาสัญโญชน์ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่เป็นสัญโญชน์และกามราคสัญโญชน์ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (พึงผูกให้เป็นจักรนัย) ทิฏฐิสัญโญชน์ อวิชชาสัญโญชน์และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายอาศัยกามราคสัญโญชน์และหทัยวัตถุเกิดขึ้น (พึงผูกให้เป็นจักรนัยย่อ) (๓){๔๒๕} [๑๒] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในอารัมมณปัจจัย ” ๙ ”

(ในทุก ๆ ปัจจัย มีปัจจัยละ ๙ วาร)

ในวิปากปัจจัย มี ๑ วาร ...

ในอวิคตปัจจัย ” ๙ ”

{๔๒๖} [๑๓] ในนเหตุปัจจัย มี ๔ วาร

(ในที่ใด ๆ ได้หทัยวัตถุ ในที่นั้น ๆ พึงทำให้ไม่แตกต่างกัน)

ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาร ...

ในโนวิคตปัจจัย ” ๓ ”

(การนับทั้ง ๒ แม้นอกนี้ก็ดี นิสสยวารก็ดี พึงกระทำอย่างนี้)

๒๐. สัญโญชนทุกะ ๕. สังสัฏฐวาร

๑. ปัจจยานุโลม

เหตุปัจจัย

{๔๒๗} [๑๔] สภาวธรรมที่เป็นสัญโญชน์เจือปนกับสภาวธรรมที่เป็นสัญโญชน์เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ทิฏฐิสัญโญชน์ อวิชชาสัญโญชน์เจือปนกับกามราคสัญโญชน์

(โดยอาการอย่างนี้มี ๙ วาร พึงทำเฉพาะอรูปภูมิเท่านั้น)

(สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดีพึงทำอย่างนี้)

๒๐. สัญโญชนทุกะ ๗. ปัญหาวาร

๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๔๒๘} [๑๕] สภาวธรรมที่เป็นสัญโญชน์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นสัญโญชน์โดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นสัญโญชน์ เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตสัญโญชน์ทั้งหลายโดยเหตุปัจจัย (๑)