พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · ปรามาสสัมปยุตตทุกะ
ปัจจยวาร เล่ม ๔๒
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๗๐๑–๗๐๖ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๔ ในปรามาสสัมปยุตตทุกะมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๓ ปรามาสสัมปยุตตทุกะ ปัจจยวาร (ฉบับหลวง เล่ม ๔๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๘ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๒)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๔๒ หน้า ๕๔๓–๕๔๗
๕๒. ปรามาสสัมปยุตตทุกะ ๓. ปัจจยวาร
๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร
เหตุปัจจัย
{๗๐๑} [๕๔] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาร
(ปัจจยวารเหมือนกับปฏิจจวาร)
สภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่วิปปยุตจากปรามาสเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (พึงเพิ่มข้อความเข้ามาจนถึงมหาภูตรูปภายใน) ขันธ์ที่วิปปยุตจากปรามาสอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๑)สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยปรามาสอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๒)
สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยปรามาสและที่วิปปยุตจากปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยปรามาสอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลาย (๓)
[๕๕] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยปรามาสและที่วิปปยุตจากปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยปรามาสและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัย ขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๑)
สภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยปรามาสและที่วิปปยุตจากปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่สัมปยุตด้วยปรามาสและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... (๒)สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยปรามาสและที่วิปปยุตจากปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยปรามาสและที่วิปปยุตจากปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยปรามาสและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่สัมปยุตด้วยปรามาสและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... (ย่อ) (๓)
๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร
สุทธนัย
{๗๐๒} [๕๖] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร
ในอารัมมณปัจจัย ” ๔ ”
ในอธิปติปัจจัย ” ๙ ”
ในอนันตรปัจจัย ” ๔ ”
ในสมนันตรปัจจัย ” ๔ ”
ในสหชาตปัจจัย ” ๙ ”
ในอัญญมัญญปัจจัย ” ๔ ”
ในนิสสยปัจจัย ” ๙ ”
ในอุปนิสสยปัจจัย ” ๔ ”
ในปุเรชาตปัจจัย ” ๔ ”
ในอาเสวนปัจจัย ” ๔ ”
ในกัมมปัจจัย ” ๙ ”
ในวิปากปัจจัย ” ๑ ”
ในอาหารปัจจัย มี ๙ วาร ...
ในอวิคตปัจจัย ” ๙ ”
จบ อนุโลม
๒. ปัจจยปัจจนียะ ๑. วิภังควาร
{๗๐๓} [๕๗] สภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่วิปปยุตจากปรามาสซึ่งเป็นอเหตุกะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ... (พึงเพิ่มข้อความเข้ามาจนถึงพวกอสัญญสัตว์) จักขุวิญญาณอาศัยจักขายตนะเกิดขึ้น ... กายวิญญาณอาศัยกายายตนะเกิดขึ้น ... ขันธ์ที่วิปปยุตจากปรามาสซึ่งเป็นอเหตุกะอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ...
๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร
สุทธนัย
{๗๐๔} [๕๘] ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาร
ในนอารัมมณปัจจัย ” ๓ ”
ในนอธิปติปัจจัย ” ๙ ”
ในนอนันตรปัจจัย ” ๓ ”
ในนสมนันตรปัจจัย ” ๓ ”
ในนอัญญมัญญปัจจัย ” ๓ ”
ในนอุปนิสสยปัจจัย ” ๓ ”
ในนปุเรชาตปัจจัย ” ๔ ”
ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาร
ในนอาเสวนปัจจัย ” ๙ ”
ในนกัมมปัจจัย ” ๔ ”
ในนวิปากปัจจัย ” ๙ ”
ในนอาหารปัจจัย ” ๑ ”
ในนอินทริยปัจจัย ” ๑ ”
ในนฌานปัจจัย ” ๑ ”
ในนมัคคปัจจัย ” ๑ ”
ในนสัมปยุตตปัจจัย ” ๓ ”
ในนวิปปยุตตปัจจัย ” ๒ ”
ในโนนัตถิปัจจัย ” ๓ ”
ในโนวิคตปัจจัย ” ๓ ”
๓. ปัจจยานุโลมปัจจนียะ
{๗๐๕} [๕๙] ในนอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาร
ในนอธิปติปัจจัย กับ ... ” ๙ ”
(พึงนับอย่างนี้)
๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม
{๗๐๖} [๖๐] ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๑ วาร ...
ในอวิคตปัจจัย กับ ... ” ๑ ”
(นิสสยวารเหมือนกับปัจจยวาร)
๕๒. ปรามาสสัมปยุตตทุกะ ๕. สังสัฏฐวาร
๑-๔. ปัจจยานุโลมาทิ
{๗๐๗} [๖๑] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยปรามาส เจือปนกับสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
สุทธนัย
{๗๐๘} [๖๒] ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาร
ในอารัมมณปัจจัย ” ๒ ”
(ในทุก ๆ ปัจจัย มีปัจจัยละ ๒ วาร)
ในวิปากปัจจัย มี ๑ วาร ...
ในอวิคตปัจจัย ” ๒ ”
{๗๐๙} ในนเหตุปัจจัย ” ๑ ”
ในนอธิปติปัจจัย ” ๒ ”
ในนปุเรชาตปัจจัย ” ๒ ”
ในนปัจฉาชาตปัจจัย ” ๒ ”
ในนอาเสวนปัจจัย ” ๒ ”
ในนกัมมปัจจัย ” ๒ ”
ในนวิปากปัจจัย ” ๒ ”
ในนฌานปัจจัย ” ๑ ”
ในนมัคคปัจจัย ” ๑ ”
ในนวิปปยุตตปัจจัย ” ๒ ”
(โดยนัยนี้ การนับทั้ง ๒ นอกนี้ก็ดี สัมปยุตตวารก็ดีก็พึงจัดไว้ด้วย)
จบ ปัจจยวาร