พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · ปรามาสสัมปยุตตทุกะ
ปฏิจจวาร เล่ม ๔๒
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๖๙๔–๗๐๐ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑/๔ ในปรามาสสัมปยุตตทุกะมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๓ ปรามาสสัมปยุตตทุกะ ปฏิจจวาร (ฉบับหลวง เล่ม ๔๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๘ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๒)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๔๒ หน้า ๕๓๘–๕๔๓
๕๑. ปรามัฏฐทุกะ ๑-๗. ปฏิจจวาร
๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร
เหตุปัจจัย
{๖๙๓} [๔๕] สภาวธรรมที่เป็นอารมณ์ของปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอารมณ์ของปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยคือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอารมณ์ของปรามาสเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น... ในปฏิสนธิขณะ ...
(พึงเพิ่มข้อความเข้ามาจนถึงมหาภูตรูปภายใน)
อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอารมณ์ของปรามาส...
(ปรามัฏฐทุกะ พึงจัดไว้เหมือนโลกิยทุกะ ในจูฬันตรทุกะ ไม่มีความต่างกัน)
จบ ปรามัฏฐทุกะ
๕๒. ปรามาสสัมปยุตตทุกะ ๑. ปฏิจจวาร
๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร
เหตุปัจจัย
{๖๙๔} [๔๖] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยปรามาสเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่สัมปยุตด้วยปรามาสเกิดขึ้น (๒)
สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยปรามาสและที่วิปปยุตจากปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยปรามาสเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๓)[๔๗] สภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัย ขันธ์ ๑ ที่วิปปยุตจากปรามาสเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลาย ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น มหาภูตรูป ๓ อาศัยหมาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยปรามาสและที่วิปปยุตจากปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่สัมปยุตด้วยปรามาสและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (ย่อ) (๑)
๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร
สุทธนัย
{๖๙๕} [๔๘] ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาร
ในอารัมมณปัจจัย ” ๒ ”
ในอธิปติปัจจัย ” ๕ ”
ในอนันตรปัจจัย ” ๒ ”
ในสมนันตรปัจจัย ” ๒ ”
ในสหชาตปัจจัย ” ๕ ”
ในอัญญมัญญปัจจัย ” ๒ ”
ในนิสสยปัจจัย ” ๕ ”
ในอุปนิสสยปัจจัย ” ๒ ”
ในปุเรชาตปัจจัย ” ๒ ”
ในอาเสวนปัจจัย มี ๒ วาร
ในกัมมปัจจัย ” ๕ ”
ในวิปากปัจจัย ” ๑ ”
ในอาหารปัจจัย ” ๕ ” ...
ในมัคคปัจจัย ” ๕ ”
ในสัมปยุตตปัจจัย ” ๒ ”
ในวิปปยุตตปัจจัย ” ๕ ”
ในอัตถิปัจจัย ” ๕ ”
ในนัตถิปัจจัย ” ๒ ”
ในวิคตปัจจัย ” ๒ ”
ในอวิคตปัจจัย ” ๕ ”
จบ อนุโลม
๒. ปัจจยปัจจนียะ ๑. วิภังควาร
นเหตุปัจจัย
{๖๙๖} [๔๙] สภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่วิปปยุตจากปรามาสซึ่งเป็นอเหตุกะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ... (พึงเพิ่มข้อความเข้ามาจนถึงพวกอสัญญสัตตบุคคล) โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะเกิดขึ้น (๑)
นอารัมมณปัจจัย
{๖๙๗} [๕๐] สภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยปรามาสเกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่สัมปยุตด้วยปรามาสเกิดขึ้น (ย่อ) (๑)สภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสเกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่วิปปยุตจากปรามาสเกิดขึ้น (พึงเพิ่มข้อความเข้ามาจนถึงพวกอสัญญสัตตบุคคล) (๑)สภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยปรามาสและที่วิปปยุตจากปรามาสเกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่สัมปยุตด้วยปรามาสและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (ย่อ) (๑)
๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร
สุทธนัย
{๖๙๘} [๕๑] ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาร
ในนอารัมมณปัจจัย ” ๓ ”
ในนอธิปติปัจจัย ” ๕ ”
ในนอนันตรปัจจัย ” ๓ ”
ในนสมนันตรปัจจัย ” ๓ ”
ในนอัญญมัญญปัจจัย ” ๓ ”
ในนอุปนิสสยปัจจัย ” ๓ ”
ในนปุเรชาตปัจจัย ” ๔ ”
ในนปัจฉาชาตปัจจัย ” ๕ ”
ในนอาเสวนปัจจัย ” ๕ ”
ในนกัมมปัจจัย ” ๒ ”
ในนวิปากปัจจัย มี ๕ วาร
ในนอาหารปัจจัย ” ๑ ”
ในนอินทริยปัจจัย ” ๑ ”
ในนฌานปัจจัย ” ๑ ”
ในนมัคคปัจจัย ” ๑ ”
ในนสัมปยุตตปัจจัย ” ๓ ”
ในนวิปปยุตตปัจจัย ” ๒ ”
ในโนนัตถิปัจจัย ” ๓ ”
ในโนวิคตปัจจัย ” ๓ ”
๓. ปัจจยานุโลมปัจจนียะ
{๖๙๙} [๕๒] ในนอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาร
ในนอธิปติปัจจัย กับ ... ” ๕ ”
(พีงนับอย่างนี้)
๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม
{๗๐๐} [๕๓] ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๑ วาร ...
ในอวิคตปัจจัยกับ ... ” ๑ ”
(แม้สหชาตวารก็เหมือนกับปฏิจจวาร)
๕๒. ปรามาสสัมปยุตตทุกะ ๓. ปัจจยวาร
๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร
เหตุปัจจัย
{๗๐๑} [๕๔] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาร
(ปัจจยวารเหมือนกับปฏิจจวาร)
สภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่วิปปยุตจากปรามาสเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (พึงเพิ่มข้อความเข้ามาจนถึงมหาภูตรูปภายใน) ขันธ์ที่วิปปยุตจากปรามาสอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๑)สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยปรามาสอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๒)
สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยปรามาสและที่วิปปยุตจากปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยปรามาสอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลาย (๓)
[๕๕] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยปรามาสและที่วิปปยุตจากปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยปรามาสและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัย ขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๑)
จบ ปฏิจจวาร