พระอภิธรรมปิฎก · ปัฏฐาน
ปฏิจจวาร เล่ม ๔๒
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๔๑๗ (ฉบับหลวง)มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๓ ปฏิจจวาร (ฉบับหลวง เล่ม ๔๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๘ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๒)
ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่
ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๘๘ หน้า ๔๕๔–๔๕๕
๑๙. อาสววิปปยุตตสาสวทุกะ
ปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๔๑๗] ๑. ธรรมที่เป็นอาสววิปปยุตตสาสวธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอาสววิปปยุตตสาสวธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอาสววิปปยุตต-สาสวธรรม ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ
ในปฏิสนธิขณะ หทยวัตถุ อาศัยขันธ์ทั้งหลาย, ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ.
ฯลฯ อาศัยมหาภูตรูป ๑ ฯลฯ
ธรรมที่เป็นอาสววิปปยุตตอนาสวธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอาสว-วิปปยุตตอนาสวธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.
โลกิยทุกะ ในจูฬันตรทุกะ พิสดารฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น ไม่มีแตกต่างกัน ฯลฯ
อาสววิปปยุตตสาสวทุกะ จบ
อาสวโคจฉกะ จบ
๒๐. สัญโญชนทุกะ
ปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๔๑๘] ๑. สัญโญชนธรรม อาศัยสัญโญชนธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
คือ ทิฏฐิสัญโญชน์ อวิชชาสัญโญชน์ อาศัยกามราคสัญโญชน์สีลพตปรามาสสัญโญชน์ อวิชชาสัญโญชน์ อาศัยกามราคสัญโญชน์มานสัญโญชน์ อวิชชาสัญโญชน์ อาศัยกามราคสัญโญชน์อวิชชาสัญโญชน์ อาศัยกามราคสัญโญชน์
อิสสาสัญโญชน์ อวิชชาสัญโญชน์ อาศัยปฏิฆสัญโญชน์มัจฉริยสัญโญชน์ อวิชชาสัญโญชน์ อาศัยปฏิฆสัญโญชน์อวิชชาสัญโญชน์ อาศัยปฏิฆสัญโญชน์
ภวราคสัญโญชน์ อวิชชาสัญโญชน์ อาศัยมานสัญโญชน์อวิชชาสัญโญชน์ อาศัยภวราคสัญโญชน์
อวิชชาสัญโญชน์ อาศัยวิจิกิจฉาสัญโญชน์
๒. ธรรมที่ไม่ใช่สัญโญชนธรรม อาศัยสัญโญชนธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ สัมปยุตตขันธ์ และจิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย อาศัยสัญโญชน-ธรรมทั้งหลาย.
จบ ปฏิจจวาร