ปัจจยวาร เล่ม ๔๒

๔๖. นีวรณสัมปยุตตทุกะ ๓. ปัจจยวาร

๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๖๑๗} [๕๙] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

สภาวธรรมที่วิปปยุตจากนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่วิปปยุตตจากนิวรณ์เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ... ขันธ์ที่วิปปยุตจากนิวรณ์อาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๑)สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์อาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๒)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์และที่วิปปยุตจากนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์อาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (๓)

[๖๐] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์และที่วิปปยุตจากนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์และหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๑)

สภาวธรรมที่วิปปยุตจากนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์และที่วิปปยุตจากนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (๒)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์และที่วิปปยุตจากนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์ และที่วิปปยุตจากนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์และหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (ย่อ) (๓)

๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร

สุทธนัย

{๖๑๘} [๖๑] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในอารัมมณปัจจัย ” ๔ ”

ในอธิปติปัจจัย ” ๙ ”

ในอนันตรปัจจัย ” ๔ ” ...

ในวิปากปัจจัย ” ๑ ” ...

ในอวิคตปัจจัย ” ๙ ”

จบ อนุโลม

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๑. วิภังควาร

นเหตุปัจจัย

{๖๑๙} [๖๒] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ อวิชชานิวรณ์อาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะเกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่วิปปยุตจากนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะนเหุตปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่วิปปยุตจากนิวรณ์ซึ่งเป็นอเหตุกะเกิดขึ้น ... (พึงเพิ่มข้อความเข้ามาจน

ถึงพวกอสัญญสัตว์) จักขุวิญญาณอาศัยจักขายตนะเกิดขึ้น ... กายวิญญาณอาศัยกายายตนะเกิดขึ้น ... ขันธ์ที่วิปปยุตจากนิวรณ์ซึ่งเป็นอเหตุกะอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๑)สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๒)สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์ และที่วิปปยุตจากนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะและหทัยวัตถุเกิดขึ้น (ย่อ) (๑)

๒.ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร

สุทธนัย

{๖๒๐} [๖๓] ในนเหตุปัจจัย มี ๔ วาร

ในนอารัมมณปัจจัย ” ๓ ” ...

ในนปุเรชาตปัจจัย ” ๔ ”

ในนปัจฉาชาตปัจจัย ” ๙ ”

ในนอาเสวนปัจจัย ” ๙ ”

ในนกัมมปัจจัย ” ๔ ”

ในนวิปากปัจจัย ” ๙ ” ...

ในนสัมปยุตตปัจจัย ” ๓ ”

ในนวิปปยุตตปัจจัย ” ๒ ”

ในโนนัตถิปัจจัย ” ๓ ”

ในโนวิคตปัจจัย ” ๓ ”

(การนับ ๒ อย่างนี้ก็ดี นิสสยวารก็ดีพึงจัดไว้อย่างนี้)

๔๖. นีวรณสัมปยุตตทุกะ ๕. สังสัฏฐวาร

๑-๔. ปัจจยจตุกกะ

{๖๒๑} [๖๔] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์เจือปนกับสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ...

{๖๒๒} ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาร

ในอารัมมณปัจจัย ” ๒ ”

(ในทุก ๆ ปัจจัย มีปัจจัยละ ๒ วาร)

ในวิปากปัจจัย ” ๑ ” ...

ในอวิคตปัจจัย ” ๒ ”

จบ อนุโลม

{๖๒๓} [๖๕] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์เจือปนกับสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะเจือปนกับขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะเกิดขึ้นสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์เจือปนกับสภาวธรรมที่วิปปยุตจากนิวรณ์ (ย่อ){๖๒๔} ในนเหตุปัจจัย มี ๒ วาร

ในนอธิปติปัจจัย ” ๒ ”

ในนปุเรชาตปัจจัย ” ๒ ”

ในนกัมมปัจจัย ” ๒ ”

ในนวิปากปัจจัย ” ๒ ”

ในนฌานปัจจัย ” ๑ ”

ในนมัคคปัจจัย ” ๑ ”

ในนวิปปยุตตปัจจัย ” ๒ ”

จบ ปัจจยนียะ

(การนับ ๒ อย่างนอกนี้ก็ดี สัมปยุตตวารก็ดีพึงจัดไว้อย่างนี้)