พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · นีวรณสัมปยุตตทุกะ
ปฏิจจวาร เล่ม ๔๒
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๖๑๑–๖๑๖ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑/๔ ในนีวรณสัมปยุตตทุกะมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๓ นีวรณสัมปยุตตทุกะ ปฏิจจวาร (ฉบับหลวง เล่ม ๔๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๘ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๒)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๔๒ หน้า ๔๘๐–๔๘๔
๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม
{๖๐๙} [๕๐] ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๙ วาร
ในอธิปติปัจจัย กับ ... ” ๙ ”
(พึงขยายอนุโลมาติกาให้พิสดาร)
ในอวิคตปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๙ วาร
จบ นีวรณทุกะ
๔๕. นีวรณิยทุกะ ๑. ปฏิจจวาร
{๖๑๐} [๕๑] สภาวธรรมที่เป็นอารมณ์ของนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอารมณ์ของนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ...
(นีวรณิยทุกะ พึงทำเหมือนโลกิยทุกะ ไม่มีความต่างกัน)
พึงประกอบนิวรณ์ ด้วยนิวรณ์ ๘ ครั้ง คือ กามฉันทะ ๒ ครั้ง ปฏิฆะ ๔ ครั้ง อุทธัจจะและวิจิกิจฉาทั้ง ๒ แม้เหล่านี้ อย่างละครั้ง(มาติกาแห่งนีวรณทุกะ ได้ทำไว้แล้วในวารนี้)
จบ นีวรณิยทุกะ
๔๖. นีวรณสัมปยุตตทุกะ ๑. ปฏิจจวาร
๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร
เหตุปัจจัย
{๖๑๑} [๕๒] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๑)
สภาวธรรมที่วิปปยุตจากนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์เกิดขึ้น (๒)
สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์และที่วิปปยุตจากนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๓)[๕๓] สภาวธรรมที่วิปปยุตตจากนิวรณ์ อาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่วิปปยุตจากนิวรณ์เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (พึงเพิ่มข้อความเข้ามาจนถึงมหาภูตรูปภายใน) (๑)สภาวธรรมที่วิปปยุตจากนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์และที่วิปปยุตจากนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (ย่อ)
๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร
{๖๑๒} [๕๔] ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาร
ในอารัมมณปัจจัย ” ๒ ”
ในอธิปติปัจจัย ” ๕ ” ...
ในนัตถิปัจจัย ” ๒ ”
ในวิคตปัจจัย ” ๒ ”
ในอวิคตปัจจัย ” ๕ ”
จบ อนุโลม
๒. ปัจจยปัจจนียะ ๑. วิภังควาร
นเหตุปัจจัย
{๖๑๓} [๕๕] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ อวิชชานิวรณ์อาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะเกิดขึ้น (๑)สภาวธรรมที่วิปปยุตจากนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่วิปปยุตจากนิวรณ์ซึ่งเป็นอเหตุกะเกิดขึ้น ... (พึงเพิ่มข้อความเข้ามาจนถึงพวกอสัญญสัตว์ ย่อ)
๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร
สุทธนัย
{๖๑๔} [๕๖] ในนเหตุปัจจัย มี ๒ วาร
ในนอารัมมณปัจจัย ” ๓ ”
ในนอธิปติปัจจัย ” ๕ ”
ในนอนันตรปัจจัย ” ๕ ”
ในนสมนันตรปัจจัย ” ๕ ”
ในนอัญญมัญญปัจจัย ” ๕ ”
ในนอุปนิสสยปัจจัย ” ๓ ”
ในนปุเรชาตปัจจัย ” ๔ ”
ในนปัจฉาชาตปัจจัย ” ๕ ”
ในนอาเสวนปัจจัย ” ๕ ”
ในนกัมมปัจจัย ” ๒ ”
ในนวิปากปัจจัย ” ๕ ”
ในนอาหารปัจจัย ” ๑ ”
ในนอินทริยปัจจัย มี ๑ วาร
ในนฌานปัจจัย ” ๑ ”
ในนมัคคปัจจัย ” ๑ ”
ในนสัมปยุตตปัจจัย ” ๓ ”
ในนวิปปยุตตปัจจัย ” ๒ ”
ในโนนัตถิปัจจัย ” ๓ ”
ในโนวิคตปัจจัย ” ๓ ”
๓. ปัจจยานุโลม ปัจจยนียะ
เหตุทุกนัย
{๖๑๕} [๕๗] ในนอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาร
ในนอธิปติปัจจัย กับ ... ” ๕ ”
ในนปุเรชาตปัจจัย ” ” ๔ ” ...
ในนกัมมปัจจัย ” ” ๒ ”
ในนวิปากปัจจัย ” ” ๕ ”
ในนสัมปยุตตปัจจัย ” ” ๓ ”
ในนวิปปยุตตปัจจัย ” ” ๒ ”
ในโนนัตถิปัจจัย ” ” ๓ ”
ในโนวิคตปัจจัย ” ” ๓ ”
๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม
{๖๑๖} [๕๘] ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๒ วาร ...
ในมัคคปัจจัย กับ ... ” ๑ ”
ในอวิคตปัจจัย ” ” ๒ ”
(แม้สหชาตวาร ก็พึงจัดไว้อย่างนี้)
๔๖. นีวรณสัมปยุตตทุกะ ๓. ปัจจยวาร
๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร
เหตุปัจจัย
{๖๑๗} [๕๙] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาร
สภาวธรรมที่วิปปยุตจากนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่วิปปยุตตจากนิวรณ์เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ... ขันธ์ที่วิปปยุตจากนิวรณ์อาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๑)สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์อาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๒)
สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์และที่วิปปยุตจากนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์อาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (๓)
[๖๐] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์และที่วิปปยุตจากนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์และหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๑)
สภาวธรรมที่วิปปยุตจากนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์และที่วิปปยุตจากนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (๒)
จบ ปฏิจจวาร