สังสัฏฐวาร เล่ม ๔๒

นีวรณํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ นีวรโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. กามจฺฉนฺทนีวรณํ สํสฏฺฐํ ถินมิทฺธนีวรณํ อุทฺธจฺจนีวรณํ อวิชฺชานีวรณํ. (จกฺกํ. สพฺพํ นีวรณํ วิตฺถาเรตพฺพํ.)

สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์เกิดระคนกับสภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์เพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ถีนมิทธนิวรณ์ อุทธัจจนิวรณ์ และอวิชชานิวรณ์เกิดระคนกับกามฉันทนิวรณ์ (พึงผูกเป็นจักกนัย พึงขยายนิวรณ์ทั้งหมดให้พิสดาร)

เหตุยา นว, อารมฺมเณ นว, (สพฺพตฺถ นว.) วิปาเก เอกํ ฯเปฯ อวิคเต นว. อนุโลมํ.

เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ

อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ

(ทุกปัจจัย มีปัจจัยละ ๙ วาระ)

วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ

อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

อนุโลม จบ

_____ นีวรณํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ นีวรโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา. วิจิกิจฺฉานีวรณํ สํสฏฺฐํ อวิชฺชานีวรณํ. อุทฺธจฺจนีวรณํ สํสฏฺฐํ อวิชฺชานีวรณํ. (สงฺขิตฺตํ.)

สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์เกิดระคนกับสภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์เพราะนเหตุปัจจัยได้แก่ อวิชชานิวรณ์เกิดระคนกับวิจิกิจฉานิวรณ์ อวิชชานิวรณ์เกิดระคนกับอุทธัจจนิวรณ์ (ย่อ)

นเหตุยา จตฺตาริ, นอธิปติยา นว, นปุเรชาเต นว, นปจฺฉาชาเต นว, นอาเสวเน นว, นกมฺเม ตีณิ, นวิปาเก นว, นฌาเน เอกํ, นมคฺเค เอกํ, นวิปฺปยุตฺเต นว. ปจฺจนียํ.

(เอวํ อิตเร เทฺว คณนาปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ กาตพฺพา. (๑) ) ๔๔. นีวรณทุก ๑. ปญฺหาวาร ๑. ปจฺจยานุโลม ๑. วิภงฺควาร

นเหตุปัจจัย มี ๔ วาระ

นอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ

นปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาระ

นปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาระ

นอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ

นกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ

นวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ

นฌานปัจจัย มี ๑ วาระ

นมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ

นวิปปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ

ปัจจนียะ จบ

(การนับ ๒ อย่างนอกนี้และสัมปยุตตวาร พึงเพิ่มอย่างนี้)