ปฏิจจวาร เล่ม ๔๑

๑๑. เสกขติกะ ๑. ปฏิจจวาร

๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๑๑๗๓} [๑] สภาวธรรมที่เป็นของเสกขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นของเสกขบุคคลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นของเสกขบุคคลเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... (๑)

สภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นของเสกขบุคคลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่เป็นของเสกขบุคคลเกิดขึ้น (๒)

{๑๑๗๔} สภาวธรรมที่เป็นของเสกขบุคคลและที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นของเสกขบุคคลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยคือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นของเสกขบุคคลเกิดขึ้น ...

ขันธ์ ๒ ... (๓)

![๒] สภาวธรรมที่เป็นของอเสกขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นของ

อเสกขบุคคลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นของอเสกขบุคคลเกิดขึ้น ... (๑)

{๑๑๗๕} สภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นของอเสกขบุคคลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่เป็นของอเสกขบุคคลเกิดขึ้น (๒)

สภาวธรรมที่เป็นของอเสกขบุคคลและที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคล

และอเสกขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของอเสกขบุคคลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นของ

อเสกขบุคคลเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... (๓)

{๑๑๗๖} ![๓] สภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยคือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะ ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลาย

อาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ... มหาภูตรูป๒ อาศัยมหาภูตรูป ๒ เกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (๑)

สภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นของเสกขบุคคลและที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคล

เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่เป็นของเสกขบุคคลและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (๑)

{๑๑๗๗} สภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นของอเสกขบุคคลและที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่เป็นของ

อเสกขบุคคลและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (๑)

อารัมมณาทิปัจจัย

{๑๑๗๘} [๔] สภาวธรรมที่เป็นของเสกขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นของเสกขบุคคลเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย เพราะอธิปติปัจจัย (ไม่มีปฏิสนธิ)เพราะอนันตรปัจจัย เพราะสมนันตรปัจจัย เพราะสหชาตปัจจัย (พึงจัดมหาภูตรูปทั้งหมดเข้าด้วย) เพราะอัญญมัญญปัจจัย เพราะนิสสยปัจจัย

เพราะอุปนิสสยปัจจัย เพราะปุเรชาตปัจจัย เพราะอาเสวนปัจจัย คือ ขันธ์๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นของเสกขบุคคลเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ...

{๑๑๗๙} สภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลเกิดขึ้นเพราะอาเสวนปัจจัย คือขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลเกิดขึ้น ...

ขันธ์ ๒ ... เพราะกัมมปัจจัย เพราะวิปากปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นของเสกขบุคคลซึ่งเป็นวิบากเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... (มี ๓ วาระบริบูรณ์แล้ว)

{๑๑๘๐} สภาวธรรมที่เป็นของอเสกขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นของอเสกข-บุคคลเกิดขึ้นเพราะวิปากปัจจัย คือ ... อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นของอเสกขบุคคล... มี ๓ วาร

{๑๑๘๑} สภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลเกิดขึ้นเพราะวิปากปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลซึ่งเป็นวิบากเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะ ...

หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น

มหาภูตรูป ๑ ... (๑)

{๑๑๘๒} สภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นของเสกขบุคคลและไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลเกิดขึ้นเพราะวิปากปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่เป็นของเสกขบุคคลซึ่งเป็นวิบากและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (๑)

{๑๑๘๓} สภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นของอเสกขบุคคลและที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลเกิดขึ้นเพราะวิปากปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่เป็นของ

อเสกขบุคคลและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (๑)

อาหาราทิปัจจัย

{๑๑๘๔} [๕] สภาวธรรมที่เป็นของเสกขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นของเสกขบุคคลเกิดขึ้นเพราะอาหารปัจจัย เพราะอินทริยปัจจัย เพราะฌานปัจจัย เพราะมัคคปัจจัย เพราะสัมปยุตตปัจจัย เพราะวิปปยุตตปัจจัย

เพราะอัตถิปัจจัย เพราะนัตถิปัจจัย เพราะวิคตปัจจัย เพราะอวิคตปัจจัย

๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร

สุทธนัย

{๑๑๘๕} [๖] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในอารัมมณปัจจัย ,, ๓ ,,

ในอธิปติปัจจัย ,, ๙ ,,

ในอนันตรปัจจัย ,, ๓ ,,

ในสมนันตรปัจจัย ,, ๓ ,,

ในสหชาตปัจจัย ,, ๙ ,,

ในอัญญมัญญปัจจัย ,, ๓ ,,

ในนิสสยปัจจัย ,, ๙ ,,

ในอุปนิสสยปัจจัย ,, ๓ ,,

ในปุเรชาตปัจจัย ,, ๓ ,,

ในอาเสวนปัจจัย ,, ๒ ,,

ในกัมมปัจจัย ,, ๙ ,,

ในวิปากปัจจัย ,, ๙ ,,

ในอาหารปัจจัย ,, ๙ ,,

ในอินทริยปัจจัย ,, ๙ ,,

ในฌานปัจจัย ,, ๙ ,,

ในมัคคปัจจัย มี ๙ วาร

ในสัมปยุตตปัจจัย ,, ๓ ,,

ในวิปปยุตตปัจจัย ,, ๙ ,,

ในอัตถิปัจจัย ,, ๙ ,,

ในนัตถิปัจจัย ,, ๓ ,,

ในวิคตปัจจัย ,, ๓ ,,

ในอวิคตปัจจัย ,, ๙ ,,

(พึงนับอย่างนี้)

จบ อนุโลม

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๑. วิภังควาร

นเหตุปัจจัย

{๑๑๘๖} [๗] สภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลเกิดขึ้นเพราะ

นเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่

เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลซึ่งเป็นอเหตุกะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ...

ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์

ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... อาศัยมหาภูตรูป ๑ … ที่เป็นภายนอก ...

ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน ... ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ... สำหรับพวก

อสัญญสัตตบุคคลมีมหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ... โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา และอุทธัจจะอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะเกิดขึ้น (๑)

นอารัมมณปัจจัย

{๑๑๘๗} [๘] สภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นของเสกขบุคคลเกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย คือ

จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่เป็นของเสกขบุคคลเกิดขึ้น (๑)

{๑๑๘๘} สภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นของอเสกขบุคคลเกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่เป็นของอเสกขบุคคลเกิดขึ้น (๑)

{๑๑๘๙} สภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลเกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัยคือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลเกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ...

มหาภูตรูป ๑ ... สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคล ... (๑)

{๑๑๙๐} สภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นของเสกขบุคคลและที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคล

เกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่เป็นของเสกขบุคคลและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (๑)

{๑๑๙๑} สภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นของอเสกขบุคคลและที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลเกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่เป็นของอเสกขบุคคลและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (๑)

นอธิปตยาทิปัจจัย

{๑๑๙๒} [๙] สภาวธรรมที่เป็นของเสกขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นของเสกขบุคคลเกิดขึ้นเพราะนอธิปติปัจจัย คือ อธิปติธรรมที่เป็นของเสกขบุคคลอาศัยขันธ์ที่เป็นของเสกขบุคคลเกิดขึ้น (๑)

สภาวธรรมที่เป็นของอเสกขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นของอเสกข-

บุคคลเกิดขึ้นเพราะนอธิปติปัจจัย คือ อธิปติธรรมที่เป็นของอเสกขบุคคลอาศัยขันธ์ที่เป็นของอเสกขบุคคลเกิดขึ้น (๑)

สภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลเกิดขึ้นเพราะนอธิปติปัจจัย(บริบูรณ์แล้ว ปฏิสนธิก็ดี มหาภูตรูปทั้งหลายก็ดีพึงจัดเข้าทั้งหมด) เพราะนอนันตรปัจจัย เพราะนสมนันตรปัจจัย เพราะนอัญญมัญญปัจจัย

เพราะนอุปนิสสยปัจจัย เพราะนปุเรชาตปัจจัย มี ๗ วาร (เหมือนกับกุสลติกะ) เพราะนปัจฉาชาตปัจจัย เพราะนอาเสวนปัจจัย คือ ขันธ์ ๓อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นของเสกขบุคคลซึ่งเป็นวิบากเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... (๑)

{๑๑๙๓} [๑๐] สภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นของเสกขบุคคลเกิดขึ้นเพราะนอาเสวนปัจจัย คือ จิตต-สมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่เป็นของเสกขบุคคลเกิดขึ้น (๒)

สภาวธรรมที่เป็นของเสกขบุคคลและที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคล

และอเสกขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นของเสกขบุคคลเกิดขึ้นเพราะ

นอาเสวนปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็น

ของเสกขบุคคลซึ่งเป็นวิบากเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... (๓)

สภาวธรรมที่เป็นของอเสกขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นของอเสกข-

บุคคล ... มี ๓ วาร

สภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลเกิดขึ้นเพราะนอาเสวนปัจจัยคือ ... ที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคล ... (มี ๑ วาร บริบูรณ์แล้วสภาวธรรมที่เป็นของเสกขบุคคลและที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกข-บุคคล ฆฏนาบริบูรณ์แล้ว พึงจัดเข้าแม้ทั้ง ๒ มี ๙ วาร) เพราะนกัมมปัจจัยคือ เจตนาที่เป็นของเสกขบุคคลอาศัยขันธ์ที่เป็นของเสกขบุคคลเกิดขึ้น

{๑๑๙๔} สภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลเกิดขึ้นเพราะนกัมมปัจจัย คือเจตนาที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลอาศัยขันธ์ที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลเกิดขึ้น ... ที่เป็นภายนอก ... ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน ... ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ... มหาภูตรูป ๑ ...

นวิปากปัจจัย

{๑๑๙๕} [๑๑] สภาวธรรมที่เป็นของเสกขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นของเสกขบุคคลเกิดขึ้นเพราะนวิปากปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นของเสกขบุคคลเกิดขึ้น ... (๑)

สภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นของเสกขบุคคลเกิดขึ้นเพราะนวิปากปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูป

อาศัยขันธ์ที่เป็นของเสกขบุคคลเกิดขึ้น (๒)

สภาวธรรมที่เป็นของเสกขบุคคลและที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคล

และอเสกขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นของเสกขบุคคลเกิดขึ้นเพราะนวิปากปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นของ

เสกขบุคคลเกิดขึ้น ... (๓)

{๑๑๙๖} [๑๒] สภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลเกิดขึ้นเพราะ

นวิปากปัจจัย (บริบูรณ์แล้ว ไม่มีปฏิสนธิ)

{๑๑๙๗} สภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นของเสกขบุคคลและที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลเกิดขึ้นเพราะนวิปากปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่เป็นของเสกขบุคคลและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (๑)

นอาหาราทิปัจจัย

{๑๑๙๘} [๑๓] สภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลเกิดขึ้นเพราะนอาหารปัจจัย เพราะนอินทริยปัจจัย เพราะนฌานปัจจัย เพราะนมัคคปัจจัย

นสัมปยุตตาทิปัจจัย

![๑๔] สภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลอาศัย

สภาวธรรมที่เป็นของเสกขบุคคลเกิดขึ้นเพราะนสัมปยุตตปัจจัย ... (เหมือนกับอารัมมณปัจจัย)

นวิปปยุตตาทิปัจจัย

{๑๑๙๙} สภาวธรรมที่เป็นของเสกขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นของเสกขบุคคลเกิดขึ้นเพราะนวิปปยุตตปัจจัย คือ ในอรูปภูมิขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นของเสกขบุคคลเกิดขึ้น ... (๑)

สภาวธรรมที่เป็นของอเสกขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นของอเสกข

บุคคลเกิดขึ้นเพราะนวิปปยุตตปัจจัย คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ที่เป็นของอเสกขบุคคลเกิดขึ้น ... (๑)

สภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลเกิดขึ้นเพราะนวิปปยุตตปัจจัยคือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและ

อเสกข บุคคล เกิดขึ้น ... ที่เป็นภายนอก ... ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน ...

ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ... สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคล ... เพราะโนนัตถิปัจจัยเพราะโนวิคตปัจจัย

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร

สุทธนัย

{๑๒๐๐} [๑๕] ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

ในนอารัมมณปัจจัย ,, ๕ ,,

ในนอธิปติปัจจัย ,, ๓ ,,

ในนอนันตรปัจจัย ,, ๕ ,,

ในนสมนันตรปัจจัย ,, ๕ ,,

ในนอัญญมัญญปัจจัย ,, ๕ ,,

ในนอุปนิสสยปัจจัย ,, ๕ ,,

ในนปุเรชาตปัจจัย ,, ๗ ,,

ในนปัจฉาชาตปัจจัย ,, ๙ ,,

ในนอาเสวนปัจจัย ,, ๙ ,,

ในนกัมมปัจจัย ,, ๒ ,,

ในนวิปากปัจจัย ,, ๕ ,,

ในนอาหารปัจจัย ,, ๑ ,,

ในนอินทริยปัจจัย ,, ๑ ,,

ในนฌานปัจจัย ,, ๑ ,,

ในนมัคคปัจจัย ,, ๑ ,,

ในนสัมปยุตตปัจจัย ,, ๕ ,,

ในนวิปปยุตตปัจจัย ,, ๓ ,,

ในนนัตถิปัจจัย ,, ๕ ,,

ในนวิคตปัจจัย ,, ๕ ,,

(พึงนับอย่างนี้)

จบ ปัจจนียะ

๓. ปัจจยานุโลมปัจจนียะ

เหตุทุกนัย

{๑๒๐๑} [๑๖] ในนอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๕ วาร

ในนอธิปติปัจจัย ,, ,, ๓ ,,

ในนอนันตรปัจจัย ,, ,, ๕ ,,

ในนสมนันตรปัจจัย ,, ,, ๕ ,,

ในนอัญญมัญญปัจจัย ,, ,, ๕ ,,

ในนอุปนิสสยปัจจัย ,, ,, ๕ ,,

ในนปุเรชาตปัจจัย ,, ,, ๗ ,,

ในนปัจฉาชาตปัจจัย ,, ,, ๙ ,,

ในนอาเสวนปัจจัย ,, ,, ๙ ,,

ในนกัมมปัจจัย ,, ,, ๒ ,,

ในนวิปากปัจจัย ,, ,, ๕ ,,

ในนสัมปยุตตปัจจัย ,, ,, ๕ ,,

ในนวิปปยุตตปัจจัย ,, ,, ๓ ,,

ในโนนัตถิปัจจัย ,, ,, ๕ ,,

ในโนวิคตปัจจัย ,, ,, ๕ ,,

(พึงนับอย่างนี้)

จบ อนุโลมปัจจนียะ

๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม

นเหตุทุกนัย

{๑๒๐๒} [๑๗] ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

ในอนันตรปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในสมนันตรปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

ในสหชาตปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในอัญญมัญญปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในนิสสยปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในอุปนิสสยปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในปุเรชาตปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในอาเสวนปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในกัมมปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในวิปากปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในอาหารปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในอินทริยปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในฌานปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในมัคคปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในสัมปยุตตปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในวิปปยุตตปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในอัตถิปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในนัตถิปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในวิคตปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในอวิคตปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

(พึงนับอย่างนี้)

จบ ปัจจนียานุโลม

จบ ปฏิจจวาร

(สหชาตวารเหมือนกับปฏิจจวาร)

๑๑. เสกขติกะ ๓. ปัจจยวาร

๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๑๒๐๓} [๑๘] สภาวธรรมที่เป็นของเสกขบุคคลทำสภาวธรรมที่เป็นของเสกขบุคคลให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาร (เหมือนกับปฏิจจวาร)สภาวธรรมที่เป็นของอเสกขบุคคลทำสภาวธรรมที่เป็นของอเสกขบุคคล

ให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาร (เหมือนกับปฏิจจวาร)

{๑๒๐๔} [๑๙] สภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลทำสภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (บริบูรณ์แล้ว) จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็น

อุปาทายรูปทำมหาภูตรูปทั้งหลายให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น ขันธ์ที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลทำหทัยวัตถุให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น (๑)

สภาวธรรมที่เป็นของเสกขบุคคลทำสภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของ

เสกขบุคคลและอเสกขบุคคลให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ

ขันธ์ที่เป็นของเสกขบุคคลทำหทัยวัตถุให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น (๒)

สภาวธรรมที่เป็นของอเสกขบุคคลทำสภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของ

เสกขบุคคลและอเสกขบุคคลให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ

ขันธ์ที่เป็นของอเสกขบุคคลทำหทัยวัตถุให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น (๓)

สภาวธรรมที่เป็นของเสกขบุคคลและที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและ

อเสกขบุคคลทำสภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคล

ให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ที่เป็นของเสกขบุคคลทำ

หทัยวัตถุให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูปทำมหาภูตรูปทั้งหลาย

ให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น (๔)