เสกขัตติกะ

เสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เสกฺโข ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา เสกฺขํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... ฯ เสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา เสกฺเข ขนฺเธ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ฯ เสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เสกฺโข จ เนวเสกฺขานาเสกฺโข จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา เสกฺขํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ เทฺว ขนฺเธ ... ฯ

เสกขธรรม อาศัยเสกขธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นเสกขธรรม ขันธ์ ๒ ฯลฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยเสกขธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยคือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเสกขธรรม

เสกขธรรม และเนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยเสกขธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัย ๑ ที่เป็นเสกขธรรม ขันธ์ ๒ ฯลฯ

อเสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อเสกฺโข ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา อเสกฺขํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ฯ อเสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม ... อเสกฺเข ขนฺเธ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ฯ อเสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อเสกฺโข จ เนวเสกฺขานาเสกฺโข จ ธมฺมา ... อเสกฺขํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ เทฺว ขนฺเธ ... ฯ

อเสกขธรรม อาศัยอเสกขธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยคือ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอเสกขธรรม

เนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยอเสกขธรรม ฯลฯ

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอเสกขธรรม

อเสกขธรรม และเนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยอเสกขธรรม ฯลฯ

คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอเสกขธรรมขันธ์ ๒ ฯลฯ

เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม ... เนวเสกฺขานาเสกฺขํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ เทฺว ขนฺเธ ... ปฏิสนฺธิกฺขเณ เนวเสกฺขานาเสกฺเข ขนฺเธ ปฏิจฺจ วตฺถุ วตฺถุํ ปฏิจฺจ ขนฺธา เอกํ มหาภูตํ ปฏิจฺจ ตโย มหาภูตา เทฺว มหาภูเต ปฏิจฺจ เทฺว มหาภูตา มหาภูเต ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ กฏตฺตารูปํ อุปาทารูปํ ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยเนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ

คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรมขันธ์ ๒ ฯลฯ

ในปฏิสนธิขณะ หทัยวัตถุ อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุ มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ มหาภูตรูป ๒ อาศัยมหาภูตรูป ๒จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูป ที่เป็นอุปาทารูป อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลาย

เสกฺขญฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺขญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา เสกฺเข ขนฺเธ จ มหาภูเต จ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยเสกขธรรม และเนวเสกขานาเสกขธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นเสกขธรรม และมหาภูตรูปทั้งหลาย

อเสกฺขญฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺขญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ๔ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา อเสกฺเข ขนฺเธ จ มหาภูเต จ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยอเสกขธรรม และเนวเสกขานาเสกขธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นอเสกขธรรม และมหาภูตรูปทั้งหลาย

เสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เสกฺโข ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา อธิปติปจฺจยา: ปฏิสนฺธิ นตฺถิ ฯ อนนฺตรปจฺจยา สมนนฺตรปจฺจยา สหชาตปจฺจยา สพฺเพ มหาภูตา กาตพฺพา ฯ อญฺญมญฺญปจฺจยา นิสฺสยปจฺจยา อุปนิสฺสยปจฺจยา ปุเรชาตปจฺจยา อาเสวนปจฺจยา เสกฺขํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... ฯ

เสกขธรรม อาศัยเสกขธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย เพราะ อารัมมณปัจจัย เพราะ อธิปติปัจจัย ปฏิสนธิไม่มี

เพราะ อนันตรปัจจัย เพราะ สมนันตรปัจจัย เพราะ สหชาตปัจจัย พึงกระทำมหาภูตรูปทั้งหมด

เพราะ อัญญมัญญปัจจัย เพราะ นิสสยปัจจัย เพราะ อุปนิสสยปัจจัย เพราะปุเรชาตปัจจัย เพราะ อาเสวนปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นเสกขธรรม ขันธ์ ๒ ฯลฯ

เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม ... อาเสวนปจฺจยา เนวเสกฺขานาเสกฺขํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... กมฺมปจฺจยา วิปากปจฺจยา วิปากํ เสกฺขํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ฯ ตีณิ ปริปุณฺณํ ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยเนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ เพราะอาเสวนปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม ขันธ์ ๒ ฯลฯ

เพราะ กัมมปัจจัย เพราะ วิปากปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นเสกขธรรม ซึ่งเป็นวิบาก ขันธ์ ๒ ฯลฯ มี ๓ นัยพึงใส่ให้เต็ม

อเสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อเสกฺโข ธมฺโม ... วิปากปจฺจยา อเสกฺขํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ... ตีณิ ฯ

อเสกขธรรม อาศัยอเสกขธรรม ฯลฯ เพราะวิปากปัจจัยคือ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอเสกขธรรม ฯลฯ มี ๓ นัย

เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม ... วิปากปจฺจยา วิปากํ เนวเสกฺขานาเสกฺขํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ เทฺว ขนฺเธ ... ปฏิสนฺธิกฺขเณ ขนฺเธ ปฏิจฺจ วตฺถุ วตฺถุํ ปฏิจฺจ ขนฺธา เอกํ มหาภูตํ ... ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยเนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ เพราะวิปากปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม ซึ่งเป็นวิบาก ขันธ์ ๒ ฯลฯ

ในปฏิสนธิขณะ หทัยวัตถุ อาศัยขันธ์ทั้งหลาย ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทัยวัตถุ มหาภูตรูป ๑ ฯลฯ

เสกฺขญฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺขญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เนว เสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม ... วิปากปจฺจยา วิปาเก เสกฺเข ขนฺเธ จ มหาภูเต จ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยเสกขธรรม และเนวเสกขานาเสกขธรรมฯลฯ เพราะวิปากปัจจัย

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นเสกขธรรม ซึ่งเป็นวิบากและมหาภูตรูปทั้งหลาย

อเสกฺขญฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺขญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม ... วิปากปจฺจยา อเสกฺเข ขนฺเธ จ มหาภูเต จ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยอเสกขธรรม และเนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ เพราะวิปากปัจจัย

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นอเสกขธรรม และมหาภูตรูปทั้งหลาย

เสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เสกฺโข ธมฺโม ... อาหารปจฺจยา อินฺทฺริยปจฺจยา ฌานปจฺจยา มคฺคปจฺจยา สมฺปยุตฺตปจฺจยา วิปฺปยุตฺตปจฺจยา อตฺถิปจฺจยา นตฺถิปจฺจยา วิคตปจฺจยา อวิคตปจฺจยา ฯ

เสกขธรรม อาศัยเสกขธรรม ฯลฯ เพราะอาหารปัจจัย เพราะ อินทริยปัจจัย เพราะ ฌานปัจจัย เพราะ มัคคปัจจัย เพราะ สัมปยุตตปัจจัย เพราะ วิปปยุตตปัจจัย เพราะ อัตถิปัจจัย เพราะ นัตถิปัจจัย เพราะ วิคตปัจจัย เพราะ อวิคตปัจจัย

เหตุยา นว อารมฺมเณ ตีณิ อธิปติยา นว อนนฺตเร ตีณิ สมนนฺตเร ตีณิ สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ ตีณิ นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย ตีณิ ปุเรชาเต ตีณิ อาเสวเน เทฺว กมฺเม นว วิปาเก อาหาเร อินฺทฺริเย ฌาเน มคฺเค นว สมฺปยุตฺเต ตีณิ วิปฺปยุตฺเต นว อตฺถิยา นว นตฺถิยา ตีณิ วิคเต ตีณิ อวิคเต นว ฯ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ

อนุโลมํ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๓

ในอธิปติปัจจัย มี " ๙

ในอนันตรปัจจัย มี " ๓

ในสมนันตรปัจจัย มี " ๓

ในสหชาตปัจจัย มี " ๙

ในอัญญมัญญปัจจัย มี " ๓

ในนิสสยปัจจัย มี " ๙

ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๓

ในปุเรชาตปัจจัย มี " ๓

ในอาเสวนปัจจัย มี " ๒

ในกัมมปัจจัย มี " ๙

ในวิปากปัจจัย

ในอาหารปัจจัย

ในอินทริยปัจจัย

ในฌานปัจจัย

ในมัคคปัจจัย มีวาระ ๙

ในสัมปยุตตปัจจัย มี " ๓

ในวิปปยุตตปัจจัย มี " ๙

ในอัตถิปัจจัย มี " ๙

ในนัตถิปัจจัย มี " ๓

ในวิคตปัจจัย มี " ๓

ในอวิคตปัจจัย มี " ๙ พึงนับอย่างนี้

อนุโลม จบ

เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา อเหตุกํ เนวเสกฺขานาเสกฺขํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ เทฺว ขนฺเธ ... อเหตุกปฏิสนฺธิกฺขเณ ขนฺเธ ปฏิจฺจ วตฺถุ วตฺถุํ ปฏิจฺจ ขนฺธา เอกํ มหาภูตํ ปฏิจฺจ พาหิรํ ... อาหารสมุฏฺฐานํ ... อุตุสมุฏฺฐานํ ... อสญฺญสตฺตานํ เอกํ มหาภูตํ ... วิจิกิจฺฉาสหคเต อุทฺธจฺจสหคเต ขนฺเธ ปฏิจฺจ วิจิกิจฺฉาสหคโต อุทฺธจฺจสหคโต โมโห ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยเนวเสกขานาเสกขธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะ ขันธ์ ๒ ฯลฯ

ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ หทัยวัตถุ อาศัยขันธ์ทั้งหลาย ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทัยวัตถุอาศัยมหาภูตรูป ๑ พาหิรรูป ฯลฯ อาหารสมุฏฐานรูป ฯลฯ อุตุสมุฏฐานรูป ฯลฯ ส่วนพวกอสัญญสัตว์ทั้งหลาย มหาภูตรูป ๑ ฯลฯ โมหะ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะอาศัยขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ

เสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม ... นอารมฺมณปจฺจยา เสกฺเข ขนฺเธ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยเสกขธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะอารัมมณปัจจัย

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเสกขธรรม

อเสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม ... นอารมฺมณปจฺจยา อเสกฺเข ขนฺเธ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยอเสกขธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะอารัมมณปัจจัย

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอเสกขธรรม

เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม ... นอารมฺมณปจฺจยา เนวเสกฺขานาเสกฺเข ขนฺเธ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ขนฺเธ ปฏิจฺจ วตฺถุ เอกํ มหาภูตํ ... อสญฺญสตฺตานํ ... ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยเนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะอารัมมณปัจจัย

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม ในปฏิสนธิขณะ หทัยวัตถุ อาศัยขันธ์ทั้งหลาย มหาภูตรูป ๑ ฯลฯ ส่วนพวกอสัญญสัตว์ทั้งหลาย ฯลฯ

เสกฺขญฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺขญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม ... นอารมฺมณปจฺจยา เสกฺเข ขนฺเธ จ มหาภูเต จ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยเสกขธรรม และเนวเสกขานาเสกขธรรมฯลฯ ไม่ใช่เพราะอารัมมณปัจจัย

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นเสกขธรรม และมหาภูตรูปทั้งหลาย

อเสกฺขญฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺขญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม ... นอารมฺมณปจฺจยา อเสกฺเข ขนฺเธ จ มหาภูเต จ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยอเสกขธรรม และเนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะอารัมมณปัจจัย

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นอเสกขธรรม และมหาภูตรูปทั้งหลาย

เสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เสกฺโข ธมฺโม ... นอธิปติปจฺจยา เสกฺเข ขนฺเธ ปฏิจฺจ เสกฺโข อธิปติ ฯ อเสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อเสกฺโข ธมฺโม ... นอธิปติปจฺจยา อเสกฺเข ขนฺเธ ปฏิจฺจ อเสกฺโข อธิปติ ฯ เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม ... นอธิปติปจฺจยา ปริปุณฺณํ ปฏิสนฺธิปิ มหาภูตาปิ สพฺเพ ฯ นอนนฺตรปจฺจยา นสมนนฺตรปจฺจยา นอญฺญมญฺญปจฺจยา นอุปนิสฺสยปจฺจยา นปุเรชาตปจฺจยา สตฺต กุสลตฺติกสทิสา ฯ นปจฺฉาชาตปจฺจยา ... ฯ

เสกขธรรม อาศัยเสกขธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัย

คือ อธิปติธรรมที่เป็นเสกขธรรม อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเสกขธรรมอเสกขธรรม อาศัยอเสกขธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัยคือ อธิปติธรรมที่เป็นอเสกขธรรม อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอเสกขธรรมเนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยเนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัย พึงใส่ให้เต็ม ปฏิสนธิก็ดี มหาภูตรูปทั้งหลายก็ดี พึงกระทำทั้งหมด

ไม่ใช่เพราะอนันตรปัจจัย ไม่ใช่เพราะสมนันตรปัจจัย ไม่ใช่เพราะอัญญมัญญปัจจัย ไม่ใช่เพราะอุปนิสสยปัจจัย ไม่ใช่เพราะปุเรชาตปัจจัย มี ๗ นัย เหมือนกับกุสลัตติกะ

ไม่ใช่เพราะปัจฉาชาตปัจจัย ฯลฯ

... นอาเสวนปจฺจยา วิปากํ เสกฺขํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... ฯ เสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม ... นอาเสวนปจฺจยา เสกฺเข ขนฺเธ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ฯ เสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เสกฺโข จ เนวเสกฺขานาเสกฺโข จ ธมฺมา ... นอาเสวนปจฺจยา วิปากํ เสกฺขํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ เทฺว ขนฺเธ ... ฯ อเสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อเสกฺโข ธมฺโม ... ตีณิ ฯ เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม ... นอาเสวนปจฺจยา เนวเสกฺขานาเสกฺขํ เอกํ ... ปริปุณฺณํ ฯ เสกฺขญฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺขญฺจ ... ฯ ฆฏนา ปริปุณฺณา ฯ เทฺวปิ กาตพฺพา นว ฯ

ฯลฯ ไม่ใช่เพราะอาเสวนปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นเสกขธรรม ซึ่งเป็นวิปาก ขันธ์ ๒ ฯลฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยเสกขธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะอาเสวนปัจจัยคือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเสกขธรรม

เสกขธรรม และเนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยเสกขธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะอาเสวนปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นเสกขธรรม ซึ่งเป็นวิบากขันธ์ ๒ ฯลฯ

อเสกขธรรม อาศัยอเสกขธรรม ฯลฯ มี ๓ นัย

เนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยเนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๑ ที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ พึงใส่ให้เต็มฯลฯ เสกขธรรม และเนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ ปัจจัยสงเคราะห์ พึงใส่ให้เต็ม แม้ทั้ง ๒ อย่าง ก็พึงกระทำหัวข้อปัจจัย ๙

... นกมฺมปจฺจยา เสกฺเข ขนฺเธ ปฏิจฺจ เสกฺขา เจตนา ฯ เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม ... นกมฺมปจฺจยา เนวเสกฺขานาเสกฺเข ขนฺเธ ปฏิจฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺขา เจตนา พาหิรํ ... อาหารสมุฏฺฐานํ ... อุตุสมุฏฺฐานํ เอกํ มหาภูตํ ... ฯ

ฯลฯ ไม่ใช่เพราะกัมมปัจจัย

คือ เจตนาที่เป็นเสกขธรรม อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเสกขธรรม

เนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยเนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะกัมมปัจจัย

คือ เจตนาที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม พาหิรรูป ฯลฯ อาหารสมุฏฐานรูป ฯลฯ อุตุสมุฏฐานรูป มหาภูตรูป ๑ ฯลฯ

เสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เสกฺโข ธมฺโม ... นวิปากปจฺจยา เสกฺขํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ฯ เสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม ... นวิปากปจฺจยา เสกฺเข ขนฺเธ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ฯ เสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เสกฺโข จ เนวเสกฺขานาเสกฺโข จ ธมฺมา ... นวิปากปจฺจยา เสกฺขํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ ฯ

เสกขธรรม อาศัยเสกขธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะวิปากปัจจัยคือ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นเสกขธรรม

เนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยเสกขธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะวิปากปัจจัยคือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเสกขธรรม

เสกขธรรม และเนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยเสกขธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะวิปากปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นเสกขธรรม

เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม ... นวิปากปจฺจยา ปริปุณฺณํ ปฏิสนฺธิ นตฺถิ ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยเนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะวิปากปัจจัย พึงใส่ให้เต็ม ปฏิสนธิไม่มี

เสกฺขญฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺขญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม ... นวิปากปจฺจยา เสกฺเข ขนฺเธ จ มหาภูเต จ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยเสกขธรรม และเนวเสกขานาเสกขธรรมฯลฯ ไม่ใช่เพราะวิปากปัจจัย

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นเสกขธรรม และมหาภูตรูปทั้งหลาย

เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม ... นอาหารปจฺจยา นอินฺทฺริยปจฺจยา นฌานปจฺจยา นมคฺคปจฺจยา ฯ เสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม ... นสมฺปยุตฺตปจฺจยา ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยเนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะอาหารปัจจัย ไม่ใช่เพราะอินทริยปัจจัย ไม่ใช่เพราะฌานปัจจัย ไม่ใช่เพราะมัคคปัจจัย

เนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยเสกขธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะสัมปยุตตปัจจัย

เสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เสกฺโข ธมฺโม ... นวิปฺปยุตฺตปจฺจยา อรูเป เสกฺขํ เอกํ ขนฺธํ ... ฯ อเสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อเสกฺโข ธมฺโม ... นวิปฺปยุตฺตปจฺจยา อรูเป อเสกฺขํ เอกํ ขนฺธํ ... ฯ เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม ... นวิปฺปยุตฺตปจฺจยา อรูเป เนวเสกฺขานาเสกฺขํ เอกํ ขนฺธํ ... พาหิรํ ... อาหารสมุฏฺฐานํ ... อุตุสมุฏฺฐานํ ... อสญฺญสตฺตานํ ... โนนตฺถิปจฺจยา โนวิคตปจฺจยา ฯ

เสกขธรรม อาศัยเสกขธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะวิปปยุตตปัจจัยคือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๑ ที่เป็นเสกขธรรม ฯลฯ

อเสกขธรรม อาศัยอเสกขธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะวิปปยุตตปัจจัยคือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๑ ที่เป็นอเสกขธรรม ฯลฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยเนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะวิปปยุตตปัจจัย

คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๑ ที่เป็นเนวเสกขานาเสขธรรม ฯลฯ พาหิรรูป ฯลฯ อาหารสมุฏฐานรูป ฯลฯ อุตุสมุฏฐานรูป ฯลฯ ส่วนพวกอสัญญสัตว์ทั้งหลาย ฯลฯ

ไม่ใช่เพราะนัตถิปัจจัย ไม่ใช่เพราะวิคตปัจจัย

นเหตุยา เอกํ นอารมฺมเณ ปญฺจ นอธิปติยา ตีณิ นอนนฺตเร นสมนนฺตเร นอญฺญมญฺเญ นอุปนิสฺสเย ปญฺจ นปุเรชาเต สตฺต นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม เทฺว นวิปาเก ปญฺจ นอาหาเร เอกํ นอินฺทฺริเย เอกํ นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นสมฺปยุตฺเต ปญฺจ นวิปฺปยุตฺเต ตีณิ โนนตฺถิยา ปญฺจ โนวิคเต ปญฺจ ฯ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ

ปจฺจนียํ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๑

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๕

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อนันตรปัจจัย

ในปัจจัยที่ไม่ใช่สมนันตรปัจจัย

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อัญญมัญญปัจจัย

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อุปนิสสยปัจจัย มีวาระ ๕

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๗

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี " ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๒

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๕

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาหารปัจจัย มี " ๑

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อินทริยปัจจัย มี " ๑

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ฌานปัจจัย มี " ๑

ในปัจจัยที่ไม่ใช่มัคคปัจจัย มี " ๑

ในปัจจัยที่ไม่ใช่สัมปยุตตปัจจัย มี " ๕

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่นัตถิปัจจัย มี " ๕

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี " ๕

พึงนับอย่างนี้

ปัจจนียะ จบ

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ปญฺจ ... นอธิปติยา ตีณิ นอนนฺตเร นสมนนฺตเร นอญฺญมญฺเญ นอุปนิสฺสเย ปญฺจ นปุเรชาเต สตฺต นปจฺฉาชาเต นอาเสวเน นว นกมฺเม เทฺว นวิปาเก ปญฺจ นสมฺปยุตฺเต ปญฺจ นวิปฺปยุตฺเต ตีณิ โนนตฺถิยา ปญฺจ โนวิคเต ปญฺจ ฯ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ

อนุโลมปจฺจนียํ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย

กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๕

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อนันตรปัจจัย กับ ฯลฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่สมนันตรปัจจัย กับ ฯลฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อัญญมัญญปัจจัย กับ ฯลฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อุปนิสสยปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๕

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๗

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย กับ ฯลฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๒

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๕

ในปัจจัยที่ไม่ใช่สัมปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๕

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่นัตถิปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๕

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๕

พึงนับอย่างนี้

อนุโลมปัจจนียะ จบ

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เอกํ ... อนนฺตเร สมนนฺตเร สหชาเต อญฺญมญฺเญ นิสฺสเย อุปนิสฺสเย ปุเรชาเต อาเสวเน กมฺเม วิปาเก อาหาเร อินฺทฺริเย ฌาเน มคฺเค สมฺปยุตฺเต วิปฺปยุตฺเต อตฺถิยา นตฺถิยา วิคเต อวิคเต ฯ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ

ปจฺจนียานุโลมํ ฯ

ปฏิจฺจวาโร นิฏฺฐิโต ฯ

สหชาตวาโร ปฏิจฺจวารสทิโส ฯ

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย

มีวาระ ๑

ในอนันตรปัจจัย กับ ฯลฯ

ในสมนันตรปัจจัย กับ ฯลฯ

ในสหชาตปัจจัย กับ ฯลฯ

ในอัญญมัญญปัจจัย กับ ฯลฯ

ในนิสสยปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย

ในอุปนิสสยปัจจัย กับ ฯลฯ

ในปุเรชาตปัจจัย กับ ฯลฯ

ในอาเสวนปัจจัย กับ ฯลฯ

ในกัมมปัจจัย กับ ฯลฯ

ในวิปากปัจจัย กับ ฯลฯ

ในอาหารปัจจัย กับ ฯลฯ

ในอินทริยปัจจัย กับ ฯลฯ

ในฌานปัจจัย กับ ฯลฯ

ในมัคคปัจจัย กับ ฯลฯ

ในสัมปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ

ในวิปปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ

ในอัตถิปัจจัย กับ ฯลฯ

ในนัตถิปัจจัย กับ ฯลฯ

ในวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ

ในอวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ

พึงนับอย่างนี้

ปัจจนียานุโลม จบ

ปฏิจจวาร จบ

สหชาตวาร เหมือนกับปฏิจจวาร

เสกฺขํ ธมฺมํ ปจฺจยา เสกฺโข ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา ตีณิ ปฏิจฺจวารสทิสํ ฯ อเสกฺขํ ธมฺมํ ปจฺจยา อเสกฺโข ... เหตุปจฺจยา ตีณิ ปฏิจฺจวารสทิสํ ฯ

เสกขธรรม อาศัยเสกขธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัยเหมือนกับปฏิจจวาร

อเสกขธรรม อาศัยอเสกขธรรม ฯลฯ เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย เหมือนกับปฏิจจวาร

เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ ปจฺจยา เนวเสกฺขานาเสกฺโข ... เหตุปจฺจยา ปริปุณฺณํ มหาภูเต ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ กฏตฺตารูปํ อุปาทารูปํ วตฺถุํ ปจฺจยา เนวเสกฺขานาเสกฺขา ขนฺธา ฯ เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ ปจฺจยา เสกฺโข ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา วตฺถุํ ปจฺจยา เสกฺขา ขนฺธา ฯ เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ ปจฺจยา อเสกฺโข ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา วตฺถุํ ปจฺจยา อเสกฺขา ขนฺธา ฯ เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ ปจฺจยา เสกฺโข จ เนวเสกฺขานาเสกฺโข จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา วตฺถุํ ปจฺจยา เสกฺขา ขนฺธา มหาภูเต ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ฯ เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ ปจฺจยา อเสกฺโข จ เนวเสกฺขานาเสกฺโข จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา วตฺถุํ ปจฺจยา อเสกฺขา ขนฺธา มหาภูเต ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ฯ

เนวเสกขนาเสกขธรรม อาศัยเนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ เพราะเหตุปัจจัย พึงใส่ให้เต็ม

จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทารูป อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยหทัยวัตถุ

เสกขธรรม อาศัยเนวเสกขานาเสกขธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยคือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอเสกขธรรม อาศัยหทัยวัตถุ

อเสกขธรรม อาศัยเนวเสกขานาเสกขธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยคือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเสกขธรรม อาศัยหทัยวัตถุ

เสกขธรรม และเนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยเนวเสกขานาเสกขธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเสกขธรรม อาศัยหทัยวัตถุ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลาย

อเสกขธรรม และเนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยเนวเสกขานาเสกขธรรมเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอเสกขธรรม อาศัยหทัยวัตถุ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลาย

เสกฺขญฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺขญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา เสกฺโข ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา เสกฺขํ เอกํ ขนฺธญฺจ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... ฯ เสกฺขญฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺขญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา เสกฺเข ขนฺเธ จ มหาภูเต จ ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ฯ เสกฺขญฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺขญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา เสกฺโข จ เนวเสกฺขานาเสกฺโข จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา เสกฺขํ เอกํ ขนฺธญฺจ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... เสกฺเข ขนฺเธ จ มหาภูเต จ ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ฯ อเสกฺขญฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺขญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา ... ตีณิ เสกฺขสทิสา ฯ

เสกขธรรม อาศัยเสกขธรรม และเนวเสกขานาเสกขธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นเสกขธรรม และหทัยวัตถุ ขันธ์ ๒ ฯลฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยเสกขธรรม และเนวเสกขานาเสกขธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นเสกขธรรม และมหาภูตรูปทั้งหลายเสกขธรรม และเนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยเสกขธรรม และเนวเสกขานาเสกขธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นเสกขธรรม และหทัยวัตถุ ขันธ์ ๒ ฯลฯ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นเสกขธรรม และมหาภูตรูปทั้งหลาย

ฯลฯ อาศัยอเสกขธรรม และเนวเสกขานาเสกขธรรม มี ๓ นัย เหมือนกับเสกข

เสกฺขํ ธมฺมํ ปจฺจยา เสกฺโข ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา เอกํ ฯ อเสกฺขํ ธมฺมํ ปจฺจยา ... เอกํ ฯ เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ ปจฺจยา ... เอกํ วตฺถุํ ปจฺจยา เนวเสกฺขานาเสกฺขา ขนฺธา จกฺขายตนํ ปจฺจยา จกฺขุวิญฺญาณํ กายายตนํ ปจฺจยา กายวิญฺญาณํ วตฺถุํ ปจฺจยา เนวเสกฺขานาเสกฺขา ขนฺธา ฯ เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ ปจฺจยา เสกฺโข ธมฺโม ... อารมฺมณปจฺจยา วตฺถุํ ปจฺจยา เสกฺขา ขนฺธา ฯ เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ ปจฺจยา อเสกฺโข ธมฺโม ... อารมฺมณปจฺจยา วตฺถุํ ปจฺจยา อเสกฺขา ขนฺธา ฯ

เสกขธรรม อาศัยเสกขธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย มี ๑ นัย

ฯลฯ อาศัยอเสกขธรรม มี ๑ นัย

ฯลฯ อาศัยเนวเสกขานาเสกขธรรม มี ๑ นัย

คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยหทัยวัตถุ จักขุวิญญาณ อาศัยจักขายตนะ กายวิญญาณ อาศัยกายายตนะ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยหทัยวัตถุ

เสกขธรรม อาศัยเนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ เพราะอารัมมณปัจจัยคือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเสกขธรรม อาศัยหทัยวัตถุ

อเสกขธรรม อาศัยเนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ เพราะอารัมมณปัจจัยคือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอเสกขธรรม อาศัยหทัยวัตถุ

เสกฺขญฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺขญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา เสกฺโข ธมฺโม ... อารมฺมณปจฺจยา เสกฺขํ เอกํ ขนฺธญฺจ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... ฯ

เสกขธรรม อาศัยเสกขธรรม และเนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ เพราะอารัมมณปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นเสกขธรรม และหทัยวัตถุ ขันธ์ ๒ ฯลฯ

อเสกฺขญฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺขญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา อเสกฺโข ธมฺโม ... อารมฺมณปจฺจยา อเสกฺขํ เอกํ ขนฺธญฺจ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... ฯ

อเสกขธรรม อาศัยอเสกขธรรม และเนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ

เพราะอารัมมณปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอเสกขธรรม และหทัยวัตถุ ขันธ์ ๒ ฯลฯ

เสกฺขํ ธมฺมํ ปจฺจยา เสกฺโข ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อธิปติปจฺจยา อนนฺตรปจฺจยา สมนนฺตรปจฺจยา สหชาตปจฺจยา อญฺญมญฺญปจฺจยา นิสฺสยปจฺจยา อุปนิสฺสยปจฺจยา ปุเรชาตปจฺจยา อาเสวนปจฺจยา เสกฺขํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจโย ตโย ขนฺธา ฯ

เสกขธรรม อาศัยเสกขธรรม เกิดขึ้น เพราะอธิปติปัจจัย เพราะ

อนันตรปัจจัย เพราะ สมนันตรปัจจัย เพราะ สหชาตปัจจัย เพราะ อัญญมัญญปัจจัยเพราะ นิสสยปัจจัย เพราะ อุปนิสสยปัจจัย เพราะ ปุเรชาตปัจจัย เพราะ อาเสวนปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นเสกกธรรม

เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ ปจฺจยา เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม ... อาเสวนปจฺจยา เนวเสกฺขานาเสกฺขํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา วตฺถุํ ปจฺจยา เนวเสกฺขานาเสกฺขา ขนฺธา ฯ เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ ปจฺจยา เสกฺโข ธมฺโม ... วตฺถุํ ปจฺจยา เสกฺขา ขนฺธา ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยเนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ เพราะอาเสวนปัจจัย

คือ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยหทัยวัตถุ

เสกขธรรม อาศัยเนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ

คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเสกขธรรม ฯลฯ

เสกฺขญฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺขญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา เสกฺโข ธมฺโม ... อาเสวนปจฺจยา เสกฺขํ เอกํ ขนฺธญฺจ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... ฯ

เสกขธรรม อาศัยเสกขธรรมและเนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ เพราะอาเสวนปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นเสกขธรรม และหทัยวัตถุ ขันธ์ ๒ ฯลฯ

เสกฺขํ ธมฺมํ ปจฺจยา เสกฺโข ธมฺโม อุปฺปชฺชติ กมฺมปจฺจยา วิปากปจฺจยา วิปากํ เสกฺขํ เอกํ ขนฺธํ ... อาหารปจฺจยา อินฺทฺริยปจฺจยา ฌานปจฺจยา มคฺคปจฺจยา สมฺปยุตฺตปจฺจยา วิปฺปยุตฺตปจฺจยา อตฺถิปจฺจยา นตฺถิปจฺจยา วิคตปจฺจยา อวิคตปจฺจยา ฯ

เสกขธรรม อาศัยเสกขธรรม เกิดขึ้น เพราะกัมมปัจจัย เพราะวิปากปัจจัย

คือ ขันธ์ ๑ ที่เป็นเสกขธรรม ซึ่งเป็นวิบาก ฯลฯ

เพราะ อาหารปัจจัย เพราะ อินทริยปัจจัย เพราะ ญานปัจจัย เพราะ มัคคปัจจัยเพราะ สัมปยุตตปัจจัย เพราะ วิปปยุตตปัจจัย เพราะ อัตถิปัจจัย เพราะ นัตถิปัจจัยเพราะ วิคตปัจจัย เพราะ อวิคตปัจจัย

เหตุยา สตฺตรส อารมฺมเณ สตฺต อธิปติยา สตฺตรส อนนฺตเร สตฺต สมนนฺตเร สตฺต สหชาเต สตฺตรส อญฺญมญฺเญ สตฺต นิสฺสเย สตฺตรส อุปนิสฺสเย สตฺต ปุเรชาเต สตฺต อาเสวเน จตฺตาริ กมฺเม สตฺตรส วิปาเก สตฺตรส อาหาเร สตฺตรส อินฺทฺริเย ฌาเน มคฺเค สตฺตรส สมฺปยุตฺเต สตฺต วิปฺปยุตฺเต สตฺตรส อตฺถิยา สตฺตรส นตฺถิยา สตฺต วิคเต สตฺต อวิคเต สตฺตรส ฯ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ

อนุโลมํ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑๗

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๗

ในอธิปติปัจจัย มี " ๑๗

ในอนันตรปัจจัย มี " ๗

ในสมนันตรปัจจัย มี " ๗

ในสหชาตปัจจัย มี " ๑๗

ในอัญญมัญญปัจจัย มี " ๗

ในนิสสยปัจจัย มี " ๑๗

ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๗

ในปุเรชาตปัจจัย มี " ๗

ในอาเสวนปัจจัย มี " ๔

ในกัมมปัจจัย มี " ๑๗

ในวิปากปัจจัย มี " ๑๗

ในอาหารปัจจัย มี " ๑๗

ในอินทริยปัจจัย

ในฌานปัจจัย

ในมัคคปัจจัย มีวาระ ๑๗

ในสัมปยุตตปัจจัย มี " ๗

ในวิปปยุตตปัจจัย มี " ๑๗

ในอัตถิปัจจัย มี " ๑๗

ในนัตถิปัจจัย มี " ๗

ในวิคตปัจจัย มี " ๗

ในอวิคตปัจจัย มี " ๑๗

พึงนับอย่างนี้

อนุโลม จบ

เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ ปจฺจยา เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา อเหตุกํ เนวเสกฺขานาเสกฺขํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ ... เทฺว ขนฺธา อเหตุกปฏิสนฺธิกฺขเณ ขนฺเธ ปจฺจยา วตฺถุ วตฺถุํ ปจฺจยา ขนฺธา เอกํ มหาภูตํ ปจฺจยา พาหิรํ ... อาหาร ... อุตุ ... อสญฺญสตฺตานํ ... จกฺขายตนํ ปจฺจยา ... กายายตนํ ปจฺจยา กายวิญฺญาณํ วตฺถุํ ปจฺจยา อเหตุกา เนวเสกฺขานาเสกฺขา ขนฺธา วิจิกิจฺฉาสหคเต อุทฺธจฺจสหคเต ขนฺเธ จ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา วิจิกิจฺฉาสหคโต อุทฺธจฺจสหคโต โมโห ฯ เสกฺขํ ธมฺมํ ปจฺจยา เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม ...ะ นอารมฺมณปจฺจยา ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยเนวเสกขานาเสกขธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นเนวเสกขานาเสกธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะ ฯลฯ ขันธ์ ๒

ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ หทัยวัตถุ อาศัยขันธ์ทั้งหลาย ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุอาศัยมหาภูตรูป ๑ พาหิรรูป ฯลฯ อาหารสมุฏฐานรูป ฯลฯ อุตุสมุฏฐานรูป ฯลฯ ส่วนพวกอสัญญสัตว์ทั้งหลาย ฯลฯ อาศัยจักขายตนะ ฯลฯ กายวิญญาณ อาศัยกายายตนะ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะ อาศัยหทัยวัตถุ โมหะ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ และหทัยวัตถุ

เนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยเสกขธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะอารัมมณปัจจัย

เสกฺขํ ธมฺมํ ปจฺจยา เสกฺโข ธมฺโม ... นอธิปติปจฺจยา เสกฺเข ขนฺเธ ปจฺจยา เสกฺโข อธิปติ ฯ อเสกฺขํ ธมฺมํ ปจฺจยา อเสกฺโข ธมฺโม ... นอธิปติปจฺจยา อเสกฺเข ขนฺเธ ปจฺจยา อเสกฺโข อธิปติ ฯ เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ ปจฺจยา เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม ... นอธิปติปจฺจยา ปริปุณฺณํ อสญฺญสตฺตานํ ... จกฺขายตนํ ... วตฺถุํ ปจฺจยา เนวเสกฺขานาเสกฺโข อธิปติ ฯ เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ ปจฺจยา เสกฺโข ธมฺโม ... นอธิปติปจฺจยา วตฺถุํ ปจฺจยา เสกฺโข อธิปติ ฯ เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ ปจฺจยา อเสกฺโข ธมฺโม ... นอธิปติปจฺจยา วตฺถุํ ปจฺจยา อเสกฺโข อธิปติ ฯ

เสกขธรรม อาศัยเสกขธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัย

คือ อธิปติธรรมที่เป็นเสกขธรรม อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเสกขธรรมอเสกขธรรม อาศัยอเสกขธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัยคือ อธิปติธรรมที่เป็นอเสกขธรรม อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอเสกขธรรมเนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยเนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัย พึงใส่ให้เต็ม

คือ ส่วนพวกอสัญญสัตว์ทั้งหลาย ฯลฯ จักขายตนะ ฯลฯ อธิปติธรรมที่เป็นเสกขานาเสกขธรรม อาศัยหทัยวัตถุ

เสกขธรรม อาศัยเนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัยคือ อธิปติธรรมที่เป็นเสกขธรรม อาศัยหทัยวัตถุ

อเสกขธรรม อาศัยเนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัยคือ อธิปติธรรมที่เป็นอเสกขธรรม อาศัยหทัยวัตถุ

เสกฺขญฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺขญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา ... นอธิปติปจฺจยา เสกฺเข ขนฺเธ จ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา เสกฺโข อธิปติ ฯ อเสกฺขญฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺขญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา อเสกฺโข ธมฺโม ... นอธิปติปจฺจยา อเสกฺเข ขนฺเธ จ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา อเสกฺโข อธิปติ ฯ

อาศัยเสกธรรม และเนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัย

คือ อธิปติธรรมที่เป็นเสกขธรรม อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเสกขธรรมและหทัยวัตถุอเสกขธรรม อาศัยอเสกขธรรม และเนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัย

คือ อธิปติธรรมที่เป็นอเสกขธรรม อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอเสกขธรรมและหทัยวัตถุ

เสกฺขํ ธมฺมํ ปจฺจยา เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม ... นอนนฺตรปจฺจยา นสมนนฺตรปจฺจยา นอญฺญมญฺญปจฺจยา นอุปนิสฺสยปจฺจยา นปุเรชาตปจฺจยา นปจฺฉาชาตปจฺจยา สตฺต ฯ นอาเสวนปจฺจยา ... ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยเสกขธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะอนันตรปัจจัย ไม่ใช่เพราะสมนันตรปัจจัย ไม่ใช่เพราะอัญญมัญญปัจจัย ไม่ใช่เพราะอุปนิสสยปัจจัย ไม่ใช่เพราะปุเรชาตปัจจัย ไม่ใช่เพราะปัจฉาชาตปัจจัย มี ๗ นัย

ไม่ใช่เพราะอาเสวนปัจจัย ฯลฯ

... นกมฺมปจฺจยา เสกฺเข ขนฺเธ ปจฺจยา เสกฺขา เจตนา ฯ เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ ปจฺจยา เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม ... นกมฺมปจฺจยา เนวเสกฺขานาเสกฺเข ขนฺเธ ปจฺจยา เนวเสกฺขานาเสกฺขา เจตนา พาหิรํ ... อาหาร ... อุตุ ... วตฺถุํ ปจฺจยา เนวเสกฺขานาเสกฺขา เจตนา ฯ เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ ปจฺจยา เสกฺโข ธมฺโม ... นกมฺมปจฺจยา วตฺถุํ ปจฺจยา เสกฺขา เจตนา ฯ เสกฺขญฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺขญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา เสกฺโข ธมฺโม ... นกมฺมปจฺจยา เสกฺเข ขนฺเธ จ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา เสกฺขา เจตนา ฯ

ฯลฯ ไม่ใช่เพราะกัมมปัจจัย

คือ เจตนาที่เป็นเสกขธรรม อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเสกขธรรมเนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยเนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะกัมมปัจจัย

คือ เจตนาที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม พาหิรรูป ฯลฯ อาหารสมุฏฐานรูป ฯลฯ อุตุสมุฏฐานรูป ฯลฯ เจตนาที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยหทัยวัตถุ

เสกขธรรม อาศัยเนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะกัมมปัจจัยคือ เจตนาที่เป็นเสกขธรรม อาศัยหทัยวัตถุ

เสกขธรรม อาศัยเสกขธรรม และเนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะกัมมปัจจัย

คือ เจตนาที่เป็นเสกขธรรม อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเสกขธรรมและหทัยวัตถุ

เสกฺขํ ธมฺมํ ปจฺจยา เสกฺโข ธมฺโม ... นวิปากปจฺจยา ฯ เสกฺขมูลเก ตีณิ ฯ เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ ปจฺจยา เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม ... นวิปากปจฺจยา ฯ เนวเสกฺขา- *นาเสกฺขมูลเก ตีณิ ฯ เสกฺขญฺจ เนวเสกฺขานาเสกฺขญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา เสกฺโข ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นวิปากปจฺจยา ฯ เสกฺขฆฏเนสุ ตีณิ ฯ

เสกขธรรม อาศัยเสกขธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะวิปากปัจจัย ในเสกขมูลกะ มี ๓ นัย

เนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยเนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะวิปากปัจจัย ในเนวเสกขานาเสกขมูลกะ มี ๓ นัย

เสกขธรรม อาศัยเสกขธรรม และเนวเสกขานาเสกขธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะวิปากปัจจัย ในปัจจัยสงเคราะห์ แห่งเสกขธรรมทั้งหลาย มี ๑ นัย

เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ ปจฺจยา เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม ... นอาหารปจฺจยา นอินฺทฺริยปจฺจยา นฌานปจฺจยา นมคฺคปจฺจยา นสมฺปยุตฺตปจฺจยา นวิปฺปยุตฺตปจฺจยา โนนตฺถิปจฺจยา โนวิคตปจฺจยา ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม อาศัยเนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะอาหารปัจจัย ไม่ใช่เพราะอินทริยปัจจัย ไม่ใช่เพราะฌานปัจจัย ไม่ใช่เพราะมัคคปัจจัย ไม่ใช่เพราะสัมปยุตตปัจจัย ไม่ใช่เพราะวิปปยุตตปัจจัย ไม่ใช่เพราะนัตถิปัจจัย ไม่ใช่เพราะวิคตปัจจัย

นเหตุยา เอกํ นอารมฺมเณ ปญฺจ นอธิปติยา สตฺต นอนนฺตเร ปญฺจ นสมนนฺตเร ปญฺจ นอญฺญมญฺเญ ปญฺจ นอุปนิสฺสเย ปญฺจ นปุเรชาเต สตฺต นปจฺฉาชาเต สตฺตรส นอาเสวเน สตฺตรส นกมฺเม จตฺตาริ นวิปาเก นว นอาหาเร เอกํ นอินฺทฺริเย เอกํ นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นสมฺปยุตฺเต ปญฺจ นวิปฺปยุตฺเต ตีณิ โนนตฺถิยา ปญฺจ โนวิคเต ปญฺจ ฯ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ

ปจฺจนียํ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๑

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๕

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๗

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อนันตรปัจจัย มี " ๕

ในปัจจัยที่ไม่ใช่สมนันตรปัจจัย มี " ๕

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อัญญมัญญปัจจัย มี " ๕

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อุปนิสสยปัจจัย มี " ๕

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๗

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๑๗

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี " ๑๗

ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๔

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาหารปัจจัย มี " ๑

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อินทริยปัจจัย มี " ๑

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ฌานปัจจัย มี " ๑

ในปัจจัยที่ไม่ใช่มัคคปัจจัย มี " ๑

ในปัจจัยที่ไม่ใช่สัมปยุตตปัจจัย มี " ๕

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่นัตถิปัจจัย มี " ๕

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี " ๕

พึงนับอย่างนี้

ปัจจนียะ จบ

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ปญฺจ ... นอธิปติยา สตฺต นอนนฺตเร นสมนนฺตเร นอญฺญมญฺเญ นอุปนิสฺสเย ปญฺจ นปุเรชาเต สตฺต นปจฺฉาชาเต สตฺตรส นอาเสวเน สตฺตรส นกมฺเม จตฺตาริ นวิปาเก นว นสมฺปยุตฺเต ปญฺจ นวิปฺปยุตฺเต ตีณิ โนนตฺถิยา ปญฺจ โนวิคเต ปญฺจ ฯ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ

อนุโลมปจฺจนียํ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย

กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๕

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๗

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อนันตรปัจจัย กับ ฯลฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่สมนันตรปัจจัย กับ ฯลฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อัญญมัญญปัจจัย กับ ฯลฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อุปนิสสยปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๕

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๗

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๑๗

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๑๗

ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๔

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่สัมปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๕

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่นัตถิปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๕

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๕

พึงนับอย่างนี้

อนุโลมปัจจนียะ จบ

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เอกํ ... อนนฺตเร สมนนฺตเร สหชาเต อญฺญมญฺเญ เอกํ ฯ สงฺขิตฺตํ ฯ อวิคเต เอกํ ฯ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ

ปจฺจนียานุโลมํ ฯ

ปจฺจยวาโร นิฏฺฐิโต ฯ

นิสฺสยวาโร ปจฺจยวารสทิโส ฯ

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๑

ในอนันตรปัจจัย กับ ฯลฯ

ในสมนันตรปัจจัย กับ ฯลฯ

ในสหชาตปัจจัย กับ ฯลฯ

ในอัญญมัญญปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๑ ฯลฯ

ในอวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๑

พึงนับอย่างนี้

ปัจจนียานุโลม จบ

ปัจจยวาร จบ

นิสสยวาร เหมือนกับปัจจยวาร

เสกฺขํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ เสกฺโข ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา เสกฺขํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... ฯ อเสกฺขํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อเสกฺโข ธมฺโม ... เหตุปจฺจยา อเสกฺขํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... ฯ เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม ... เหตุปจฺจยา เนวเสกฺขานาเสกฺขํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ

เสกขธรรม คลุกเคล้ากับเสกขธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยคือ ขันธ์ ๓ คลุกเคล้ากับขันธ์ ๑ ที่เป็นอเสกขธรรม ขันธ์ ๒ ฯลฯ

อเสกขธรรม คลุกเคล้ากับอเสกขธรรม ฯลฯ เพราะเหตุปัจจัยคือ ขันธ์ ๓ คลุกเคล้ากับขันธ์ ๑ ที่เป็นเสกขธรรม ขันธ์ ๒ ฯลฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม คลุกเคล้ากับเนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ เพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ คลุกเคล้ากับขันธ์ ๑ ที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม ขันธ์ ๒ ฯลฯ

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

เสกฺขํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ เสกฺโข ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา อธิปติปจฺจยา ฯ สงฺขิตฺตํ ฯ ปุเรชาตปจฺจยา อาเสวนปจฺจยา เทฺว กาตพฺพา ฯเปฯ อวิคตปจฺจยา ฯ

เสกขธรรม คลุกเคล้ากับเสกขธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัยเพราะอธิปติปัจจัย ฯลฯ

เพราะปุเรชาตปัจจัย เพราะอาเสวนปัจจัย พึงกระทำหัวข้อปัจจัย ๒ ฯลฯ

เพราะอวิคตปัจจัย

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ ตีณิ อธิปติยา ตีณิ อนนฺตเร สมนนฺตเร สหชาเต อญฺญมญฺเญ นิสฺสเย อุปนิสฺสเย ปุเรชาเต ตีณิ อาเสวเน เทฺว กมฺเม ตีณิ ฯ สงฺขิตฺตํ ฯ อวิคเต ตีณิ ฯ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ

อนุโลมํ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๓

ในอธิปติปัจจัย มี " ๓

ในอนันตรปัจจัย

ในสมนันตรปัจจัย

ในสหชาตปัจจัย

ในอัญญมัญญปัจจัย

ในนิสสยปัจจัย

ในอุปนิสสยปัจจัย

ในปุเรชาตปัจจัย มี " ๓

ในอาเสวนปัจจัย มี " ๒

ในกัมมปัจจัย มี " ๓ ฯลฯ

ในอวิคตปัจจัย มี " ๓

พึงนับอย่างนี้

อนุโลม จบ

เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา อเหตุกํ เนวเสกฺขานาเสกฺขํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... อเหตุกปฏิสนฺธิกฺขเณ วิจิกิจฺฉาสหคเต อทฺธจฺจสหคเต ขนฺเธ สํสฏฺโฐ วิจิกิจฺฉาสหคโต อุทฺธจฺจสหคโต โมโห ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม คลุกเคล้ากับเนวเสกขานาเสกขธรรม เกิดขึ้นไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ คลุกเคล้ากับขันธ์ ๑ ที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะขันธ์ ๒ ฯลฯ

ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ คลุกเคล้ากับขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ

เสกฺขํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ เสกฺโข ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา เสกฺเข ขนฺเธ สํสฏฺโฐ เสกฺโข อธิปติ ฯ อเสกฺขํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อเสกฺโข ธมฺโม ... อเสกฺเข ขนฺเธ สํสฏฺโฐ อเสกฺโข อธิปติ ฯ เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม ... นอธิปติปจฺจยา ปริปุณฺณํ เอกํ ฯ

เสกขธรรม คลุกเคล้ากับเสกขธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัยคือ อธิปติธรรมที่เป็นเสกขธรรม คลุกเคล้ากับขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเสกขธรรมอเสกขธรรม คลุกเคล้ากับอเสกขธรรม ฯลฯ

คือ อธิปติธรรมที่เป็นอเสกขธรรม คลุกเคล้ากับขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอเสกขธรรมเนวเสกขานาเสกขธรรม คลุกเคล้ากับเนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัย พึงใส่ให้เต็ม มี ๓ นัย

เสกฺขํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ เสกฺโข ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นปุเรชาตปจฺจยา นปจฺฉาชาตปจฺจยา นอาเสวนปจฺจยา นกมฺมปจฺจยา เทฺว กาตพฺพา ฯ นวิปากปจฺจยา เทฺว กาตพฺพา ฯ นฌานปจฺจยา นมคฺคปจฺจยา นวิปฺปยุตฺตปจฺจยา ฯ

เสกขธรรม คลุกเคล้ากับเสกขธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะปุเรชาตปัจจัย ไม่ใช่เพราะปัจฉาชาตปัจจัย ไม่ใช่เพราะอาเสวนปัจจัย ไม่ใช่เพราะกัมมปัจจัยพึงกระทำหัวข้อปัจจัย ๒

ไม่ใช่เพราะวิปากปัจจัย พึงกระทำหัวข้อปัจจัย ๒

ไม่ใช่เพราะฌานปัจจัย ไม่ใช่เพราะมัคคปัจจัย ไม่ใช่เพราะวิปปยุตตปัจจัย

นเหตุยา เอกํ นอธิปติยา ตีณิ นปุเรชาเต ตีณิ นปจฺฉาชาเต ตีณิ นอาเสวเน ตีณิ นกมฺเม เทฺว นวิปาเก เทฺว นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นวิปฺปยุตฺเต ตีณิ ฯ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ

ปจฺจนียํ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๑

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๒

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๒

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ฌานปัจจัย มีวาระ ๑

ในปัจจัยที่ไม่ใช่มัคคปัจจัย มี " ๑

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๓

พึงนับอย่างนี้

ปัจจนียะ จบ

เหตุปจฺจยา นอธิปติยา ตีณิ ... นปุเรชาเต ตีณิ นปจฺฉาชาเต นอาเสวเน ตีณิ นกมฺเม เทฺว นวิปาเก เทฺว นวิปฺปยุตฺเต ตีณิ ฯ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ

อนุโลมปจฺจนียํ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย

กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย กับ ฯลฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๒

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๒

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๓

พึงนับอย่างนี้

อนุโลมปัจจนียะ จบ

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เอกํ ... อนนฺตเร สมนนฺตเร สหชาเต อญฺญมญฺเญ นิสฺสเย อุปนิสฺสเย ปุเรชาเต อาเสวเน กมฺเม วิปาเก อาหาเร อินฺทฺริเย ฌาเน มคฺเค สมฺปยุตฺเต วิปฺปยุตฺเต อตฺถิยา นตฺถิยา วิคเต อวิคเต เอกํ ฯ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ

ปจฺจนียานุโลมํ ฯ

สํสฏฺฐวาโร ฯ

สมฺปยุตฺตวาโร สํสฏฺฐวารสทิโส ฯ

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย

มีวาระ ๑

ในอนันตรปัจจัย กับ ฯลฯ

ในสมนันตรปัจจัย กับ ฯลฯ

ในสหชาตปัจจัย กับ ฯลฯ

ในอัญญมัญญปัจจัย กับ ฯลฯ

ในนิสสยปัจจัย กับ ฯลฯ

ในอุปนิสสยปัจจัย กับ ฯลฯ

ในปุเรชาตปัจจัย กับ ฯลฯ

ในอาเสวนปัจจัย กับ ฯลฯ

ในกัมมปัจจัย กับ ฯลฯ

ในวิปากปัจจัย กับ ฯลฯ

ในอาหารปัจจัย กับ ฯลฯ

ในอินทริยปัจจัย กับ ฯลฯ

ในฌานปัจจัย กับ ฯลฯ

ในมัคคปัจจัย กับ ฯลฯ

ในสัมปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ

ในวิปปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ

ในอัตถิปัจจัย กับ ฯลฯ

ในนัตถิปัจจัย กับ ฯลฯ

ในวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ

ในอวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๑

พึงนับอย่างนี้

ปัจจนียานุโลม จบ

สังสัฏฐวาร จบ

สัมปยุตตวาร เหมือนกับสังสัฏฐวาร

เสกฺโข ธมฺโม เสกฺขสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย เสกฺขา เหตู สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เสกขธรรม โดยเหตุปัจจัย

คือ เหตุทั้งหลายที่เป็นเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายโดยเหตุปัจจัย

เสกฺโข ธมฺโม เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย เสกฺขา เหตู จิตฺตสมุฏฺฐานานํ รูปานํ เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เนวเสกขานาเสกขธรรม โดยเหตุปัจจัยคือ เหตุทั้งหลายที่เป็นเสกธรรม เป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย โดยเหตุปัจจัย

เสกฺโข ธมฺโม เสกฺขสฺส จ เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส จ ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย เสกฺขา เหตู สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เสกขธรรม และเนวเสกขานาเสกขธรรมโดยเหตุปัจจัย

คือ เหตุทั้งหลายที่เป็นเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ และจิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย โดยเหตุทั้งหลาย

อเสกฺโข ธมฺโม อเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส ... ตีณิ ฯ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย เนวเสกฺขานาเสกฺขา เหตู สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ

อเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่อเสกขธรรม ฯลฯ มี ๓ นัย

เนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เนวเสกขานาเสกขธรรม โดยเหตุปัจจัยคือ เหตุทั้งหลายที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ และจิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย โดยเหตุปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

เสกฺโข ธมฺโม เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย อริยา มคฺคา วุฏฺฐหิตฺวา มคฺคํ ปจฺจเวกฺขนฺติ เสกฺขํ ผลํ ปจฺจเวกฺขนฺติ เจโตปริยญาเณน เสกฺขจิตฺตสมงฺคิสฺส จิตฺตํ ชานนฺติ เสกฺขา ขนฺธา เจโตปริยญาณสฺส ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาณสฺส อนาคตํสญาณสฺส อาวชฺชนาย อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เนวเสกขานาเสกขธรรม โดยอารัมมณปัจจัยคือ พระอริยะทั้งหลายออกจากมรรค พิจารณามรรค พิจารณาผลที่เป็นเสกขธรรมรู้จิตของบุคคลผู้พร้อมเพรียงด้วยจิตที่เป็นเสกขธรรม โดยเจโตปริยญาณขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เจโตปริยญาณ แก่ปุพเพนิวาสานุสสติญาณแก่อนาคตังสญาณ แก่อาวัชชนะ โดยอารัมมณปัจจัย

อเสกฺโข ธมฺโม เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย อรหา อเสกฺขํ ผลํ ปจฺจเวกฺขติ เจโตปริยญาเณน อเสกฺขจิตฺตสมงฺคิสฺส จิตฺตํ ชานาติ อเสกฺขา ขนฺธา เจโตปริยญาณสฺส ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาณสฺส อนาคตํสญาณสฺส อาวชฺชนาย อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

อเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เนวเสกขานาเสกขธรรม โดยอารัมมณปัจจัยคือ พระอรหันต์พิจารณาผลที่เป็นอเสกขธรรม

รู้จิตของบุคคลผู้พร้อมเพรียงด้วยจิตที่เป็นอเสกขธรรม โดยเจโตปริยญาณขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เจโตปริยญาณ แก่ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ แก่อนาคตสังสญาณ แก่อาวัชชนะ โดยอารัมมณปัจจัย

เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย ทานํ ทตฺวา สีลํ สมาทิยิตฺวา อุโปสถกมฺมํ กตฺวา ตํ ปจฺจเวกฺขติ ปุพฺเพ สุจิณฺณานิ ... ฌานา วุฏฺฐหิตฺวา ฌานํ ปจฺจเวกฺขติ อริยา นิพฺพานํ ปจฺจเวกฺขนฺติ นิพฺพานํ โคตฺรภุสฺส โวทานสฺส อาวชฺชนาย อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย อริยา ปหีเน กิเลเส ปจฺจเวกฺขนฺติ วิกฺขมฺภิเต กิเลเส ปจฺจเวกฺขนฺติ ปุพฺเพ สมุทาจิณฺเณ กิเลเส ชานนฺติ จกฺขุํ อนิจฺจโต ทุกฺขโต อนตฺตโต วิปสฺสนฺติ อสฺสาเทนฺติ อภินนฺทนฺติ ตํ อารพฺภ ราโค อุปฺปชฺชติ โทมนสฺสํ อุปฺปชฺชติ โสตํ ... วตฺถุํ ... เนวเสกฺขา- *นาเสกฺเข ขนฺเธ อนิจฺจโต ทุกฺขโต อนตฺตโต

วิปสฺสนฺติ อสฺสาเทนฺติ โทมนสฺสํ ... ทิพฺเพน จกฺขุนา รูปํ ... ทิพฺพาย โสตธาตุยา สทฺทํ ... เจโตปริยาญาเณน เนวเสกฺขานาเสกฺขจิตฺตสมงฺคิสฺส จิตฺตํ ชานาติ อากาสานญฺจายตนํ วิญฺญาณญฺจายตนสฺส อากิญฺญายตนํ เนวสญฺญานาสญฺญายตนสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย รูปายตนํ จกฺขุวิญฺญาณสฺส โผฏฺฐพฺพายตนํ กายวิญฺญาณสฺส เนวเสกฺขานาเสกฺขา ขนฺธา อิทฺธิวิธญาณสฺส เจโตปริยญาณสฺส ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาณสฺส ยถากมฺมูปคญาณสฺส อนาคตํสญาณสฺส อาวชฺชนาย อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เนวเสกขานาเสกขธรรม โดยอารัมมณปัจจัย

คือ บุคคลให้ทาน สมาทานศีล กระทำอุโบสถกรรมแล้วพิจารณากุศลกรรมนั้นกุศลกรรมทั้งหลายที่เคยสั่งสมไว้แล้วในกาลก่อน ฯลฯ

ออกจากฌาน พิจารณาฌาน

พระอริยะทั้งหลายพิจารณานิพพาน

นิพพาน เป็นปัจจัยแก่โคตรภู แก่โวทาน แก่อาวัชชนะ โดยอารัมมณปัจจัยพระอริยะทั้งหลายพิจารณากิเลสที่ละแล้ว พิจารณากิเลสที่ข่มแล้ว รู้ซึ่งกิเลสทั้งหลายที่เคยเกิดขึ้นแล้วในกาลก่อน

พิจารณาเห็นจักขุ โดยความเป็นของไม่เที่ยง โดยความเป็นทุกข์ โดยความเป็นอนัตตาย่อมยินดี ย่อมเพลิดเพลินยิ่ง เพราะปรารภจักขุนั้น ราคะเกิดขึ้น ทิฏฐิเกิดขึ้น

โสตะ ฯลฯ หทัยวัตถุ ฯลฯ พิจารณาเห็นขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรมโดยความเป็นของไม่เที่ยง โดยความเป็นทุกข์ โดยความเป็นอนัตตา ย่อมยินดี ย่อมเพลิดเพลินยิ่งโทมนัส ฯลฯ

บุคคลเห็นรูปด้วยทิพพจักขุ ฟังเสียงด้วยทิพพโสตธาตุ

รู้จิตของบุคคลผู้พร้อมเพรียงด้วยจิตที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม โดยเจโตปริยญาณอากาสานัญจายตนะ เป็นปัจจัยแก่วิญญาณัญจายตนา อากิญจัญญายตนะเป็นปัจจัยแก่เนวสัญญานาสัญญายตนะ โดยอารัมมณปัจจัย

รูปายตนะ เป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ โผฏฐัพพายตนะ เป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่อิทธิวิธญาณแก่เจโตปริยญาณแก่ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ แก่ยถากัมมุปคญาณ แก่อนาคตังสญาณ แก่อาวัชชนะ โดยอารัมมณปัจจัย

เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม เสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย นิพฺพานํ มคฺคสฺส เสกฺขสฺส ผลสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เนวเสกขานาเสกธรรม เป็นปัจจัยแก่เสกขธรรม โดยอารัมมณปัจจัยคือ นิพพาน เป็นปัจจัยแก่มรรค แก่ผลที่เป็นเสกขธรรม โดยอารัมมณปัจจัย

เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม อเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย นิพฺพานํ อเสกฺขสฺส ผลสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่อเสกขธรรม โดยอารัมมณปัจจัยคือ นิพพาน เป็นปัจจัยแก่ผลที่เป็นอเสกขธรรม โดยอารัมมณปัจจัย

เสกฺโข ธมฺโม เสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ สหชาตาธิปติ: เสกฺขาธิปติ สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เสกขธรรม โดยอธิปติปัจจัย

มีอย่างเดียว คือ สหชาตาธิปติ ได้แก่อธิปติธรรมที่เป็นเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย โดยอธิปติปัจจัย

เสกฺโข ธมฺโม เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย อารมฺมณาธิปติ สหชาตาธิปติ ฯ อารมฺมณาธิปติ: อริยา มคฺคา วุฏฺฐหิตฺวา มคฺคํ ครุํ กตฺวา ปจฺจเวกฺขนฺติ เสกฺขํ ผลํ ครุํ กตฺวา ปจฺจเวกฺขนฺติ ฯ สหชาตาธิปติ: เสกฺขาธิปติ จิตฺตสมุฏฺฐานานํ รูปานํ อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เนวเสกขานาเสกขธรรม โดยอธิปติปัจจัยมี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติ สหชาตาธิปติ

ที่เป็น อารัมมณาธิปติ ได้แก่พระอริยะทั้งหลายออกจากมรรคกระทำมรรคให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่นแล้ว พิจารณา กระทำผลที่เป็นเสกขธรรมให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่นแล้วพิจารณา

ที่เป็น สหชาตาธิปติ ได้แก่อธิปติธรรม ที่เป็นเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย โดยอธิปติปัจจัย

เสกฺโข ธมฺโม เสกฺขสฺส จ เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส จ ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ สหชาตาธิปติ: เสกฺขาธิปติ สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เสกขธรรม และเนวเสกขานาเสกขธรรมโดยอธิปติปัจจัย

มีอย่างเดียว คือ สหชาตาธิปติ ได้แก่อธิปติธรรมที่เป็นเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ และจิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย โดยอธิปติปัจจัย

อเสกฺโข ธมฺโม อเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ สหชาตาธิปติ: อเสกฺขาธิปติ สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

อเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่อเสกขธรรม โดยอธิปติปัจจัย

มีอย่างเดียว คือ สหชาตาธิปติ ได้แก่ อธิปติธรรมที่เป็นอเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย โดยอธิปติปัจจัย

อเสกฺโข ธมฺโม เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย อารมฺมณาธิปติ สหชาตาธิปติ ฯ อารมฺมณาธิปติ: อรหา อเสกฺขํ ผลํ ครุํ กตฺวา ปจฺจเวกฺขติ ฯ สหชาตาธิปติ: อเสกฺขาธิปติ จิตฺตสมุฏฺฐานานํ รูปานํ อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

อเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เนวเสกขานาเสกขธรรม โดยอธิปติปัจจัยมี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติ สหชาตาธิปติ

ที่เป็น อารัมมณาธิปติ ได้แก่ พระอรหันต์กระทำผลที่เป็นอเสกขธรรมให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่นแล้ว พิจารณา

ที่เป็น สหชาตาธิปติ ได้แก่ อธิปติธรรมที่เป็นอเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย โดยอธิปติปัจจัย

อเสกฺโข ธมฺโม อเสกฺขสฺส จ เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส จ ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ สหชาตาธิปติ: อเสกฺขาธิปติ สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

อเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่อเสกขธรรม และเนวเสกขานาเสกขธรรมโดยอธิปติปัจจัย

มีอย่างเดียว คือ สหชาตาธิปติ ได้แก่ อธิปติธรรมที่เป็นอเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ และจิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย โดยอธิปติปัจจัย

เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส ... อารมฺมณาธิปติ สหชาตาธิปติ ฯ อารมฺมณาธิปติ: ทานํ ทตฺวา สีลํ สมาทิยิตฺวา อุโปสถกมฺมํ กตฺวา ตํ ครุํ กตฺวา ปจฺจเวกฺขติ ปุพฺเพ สุจิณฺณานิ ครุํ กตฺวา ปจฺจเวกฺขติ ฌานา วุฏฺฐหิตฺวา ฌานํ ครุํ กตฺวา ปจฺจเวกฺขติ อริยา นิพฺพานํ ครุํ กตฺวา ปจฺจเวกฺขนฺติ นิพฺพานํ โคตฺรภุสฺส โวทานสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย จกฺขุํ ครุํ กตฺวา อสฺสาเทติ อภินนฺทติ ตํ ครุํ กตฺวา ราโค อุปฺปชฺชติ ทิฏฺฐิ อุปฺปชฺชติ โสตํ ... วตฺถุํ ... เนวเสกฺขานาเสกฺเข ขนฺเธ ครุํ กตฺวา อสฺสาเทติ อภินนฺทติ ตํ ครุํ กตฺวา ราโค อุปฺปชฺชติ ทิฏฺฐิ อุปฺปชฺชติ ฯ สหชาตาธิปติ: เนวเสกฺขานาเสกฺขาธิปติ สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ

มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติ สหชาตาธิปติ

ที่เป็น อารัมมณาธิปติ ได้แก่ บุคคลให้ทาน สมาทานศีล กระทำอุโบสถกรรมแล้วกระทำกุศลกรรมนั้นให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่นแล้วพิจารณา

กระทำกุศลกรรมทั้งหลายที่เคยสั่งสมไว้แล้วในกาลก่อน ให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่นแล้ว พิจารณา

ออกจากฌาน กระทำฌานให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่นแล้ว พิจารณาพระอริยะทั้งหลายกระทำนิพพานให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น แล้วพิจารณานิพพาน เป็นปัจจัยแก่โคตรภู แก่โวทาน โดยอธิปติปัจจัย

บุคคลกระทำจักขุให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่นแล้ว ย่อมยินดี ย่อมเพลิดเพลินยิ่งเพราะกระทำจักขุนั้นให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ราคะเกิดขึ้น ทิฏฐิเกิดขึ้น

โสตะ ฯลฯ หทัยวัตถุ ฯลฯ บุคคลกระทำขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรมให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่นแล้ว ย่อมยินดี ย่อมเพลิดเพลินยิ่ง เพราะกระทำโสตะเป็นต้นนั้นให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ราคะเกิดขึ้น ทิฏฐิเกิดขึ้น

ที่เป็น สหชาตาธิปติ ได้แก่ อธิปติธรรมที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยและจิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย โดยอธิปติปัจจัย

เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม เสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ อารมฺมณาธิปติ: นิพฺพานํ มคฺคสฺส เสกฺขสฺส ผลสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เสกขธรรม โดยอธิปติปัจจัยมีอย่างเดียว คือ อารัมมณาธิปติ ได้แก่ นิพพาน เป็นปัจจัยแก่มรรค แก่ผล ที่เป็นเสกขธรรม โดยอธิปติปัจจัย

เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม อเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ อารมฺมณาธิปติ: นิพฺพานํ อเสกฺขสฺส ผลสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่อเสกขธรรม โดยอธิปติปัจจัยมีอย่างเดียว คือ อารัมมณาธิปติ ได้แก่ นิพพาน เป็นปัจจัยแก่ผลที่เป็นอเสกขธรรมโดยอธิปติปัจจัย

เสกฺโข ธมฺโม เสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย ปุริมา ปุริมา เสกฺขา ขนฺธา ปจฺฉิมานํ ปจฺฉิมานํ เสกฺขานํ ขนฺธานํ อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย มคฺโค เสกฺขสฺส ผลสฺส เสกฺขํ ผลํ เสกฺขสฺส ผลสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เสกขธรรม โดยอนันตรปัจจัย

คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเสกขธรรม ที่เกิดก่อนๆ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเสกขธรรม ที่เกิดหลังๆ โดยอนันตรปัจจัย

มรรค เป็นปัจจัยแก่ผลที่เป็นเสกขธรรม ผลที่เป็นเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่ผลที่เป็นเสกขธรรม โดยอนันตรปัจจัย

เสกฺโข ธมฺโม อเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย มคฺโค อเสกฺขสฺส ผลสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่อเสกขธรรม โดยอนันตรปัจจัยคือ มรรค เป็นปัจจัยแก่ผลที่เป็นอเสกขธรรม โดยอนันตรปัจจัย

เสกฺโข ธมฺโม เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย เสกฺขํ ผลํ วุฏฺฐานสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เนวเสกขานาเสกขธรรม โดยอนันตรปัจจัยคือ ผลที่เป็นเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่วุฏฐานะ โดยอนันตรปัจจัย

อเสกฺโข ธมฺโม อเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย ปุริมา ปุริมา อเสกฺขา ขนฺธา ปจฺฉิมานํ ปจฺฉิมานํ อเสกฺขานํ ขนฺธานํ อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย อเสกฺขํ ผลํ อเสกฺขสฺส ผลสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

อเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่อเสกขธรรม โดยอนันตรปัจจัย

คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอเสกขธรรม ที่เกิดก่อนๆ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอเสกขธรรม ที่เกิดหลังๆ โดยอนันตรปัจจัย

ผลที่เป็นอเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่ผลที่เป็นอเสกขธรรม โดยอนันตรปัจจัย

อเสกฺโข ธมฺโม เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย อเสกฺขํ ผลํ วุฏฺฐานสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เนวเสกขานาเสกขธรรม โดยอนันตรปัจจัยคือ ผลที่เป็นอเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่วุฏฐานะ โดยอนันตรปัจจัย

เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย ปุริมา ปุริมา เนวเสกฺขานาเสกฺขา ขนฺธา ปจฺฉิมานํ ปจฺฉิมานํ เนวเสกฺขานาเสกฺขานํ ขนฺธานํ อนุโลมํ โคตฺรภุสฺส อนุโลมํ โวทานสฺส อาวชฺชนา เนวเสกฺขานาเสกฺขานํ ขนฺธานํ อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เนวเสกขานาเสกขธรรม โดย

อนันตรปัจจัย

คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม ที่เกิดก่อนๆ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม ที่เกิดหลังๆ อนุโลม เป็นปัจจัยแก่โคตรภู อนุโลม เป็นปัจจัยแก่โวทาน อาวัชชนะ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม โดยอนันตรปัจจัย

เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม เสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย โคตฺรภุ มคฺคสฺส โวทานํ มคฺคสฺส อนุโลมํ เสกฺขาย ผลสมาปตฺติยา นิโรธา วุฏฺฐหนฺตสฺส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ เสกฺขาย ผลสมาปตฺติยา อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เสกขธรรม โดยอนันตรปัจจัยคือ โคตรภู เป็นปัจจัยแก่มรรค โวทาน เป็นปัจจัยแก่มรรค อนุโลม เป็นปัจจัยแก่ผลสมาบัติที่เป็นเสกขธรรม เนวสัญญานาสัญญายตนะของบุคคลผู้ออกจากนิโรธ เป็นปัจจัยแก่ผลสมาบัติที่เป็นเสกขธรรม โดยอนันตรปัจจัย

เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม อเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย อนุโลมํ อเสกฺขาย ผลสมาปตฺติยา นิโรธา วุฏฺฐหนฺตสฺส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อเสกฺขาย ผลสมาปตฺติยา อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่อเสกขธรรม โดยอนันตรปัจจัยคือ อนุโลม เป็นปัจจัยแก่ผลสมาบัติที่เป็นอเสกขธรรม เนวสัญญานาสัญญายตนะของบุคคลผู้ออกจากนิโรธ เป็นปัจจัยแก่ผลสมาบัติที่เป็นอเสกขธรรมโดยอนันตรปัจจัย

เสกฺโข ธมฺโม เสกฺขสฺส ธมฺมสฺส สมนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย อนนฺตรสทิสํ อฏฺฐ ปญฺหา ฯ

เสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เสกขธรรม โดยสหชาตปัจจัย เหมือนกับอนันตรปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๘

เสกฺโข ธมฺโม เสกฺขสฺส ธมฺมสฺส สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: ปฏิจฺจวาเร สหชาตสทิสํ นว ปญฺหา ฯ อญฺญมญฺญปจฺจเย ปฏิจฺจวาเร อญฺญมญฺญสทิสํ ตีณิ ฯ นิสฺสยปจฺจเย กุสลตฺติเก นิสฺสยปจฺจยสทิสํ เตรส ปญฺหา ฯ

เสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เสกขธรรม โดยสหชาตปัจจัย เหมือนกับสหชาตปัจจัยในปฏิจจวาร มีหัวข้อปัจจัย ๙

ในอัญญมัญญปัจจัย เหมือนกับอัญญมัญญปัจจัย ในปฏิจจวารมีหัวข้อปัจจัย ๓ในนิสสยปัจจัย เหมือนกับนิสสยปัจจัยในกุสลัตติกะ มีหัวข้อปัจจัย ๑๓

เสกฺโข ธมฺโม เสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย อนนฺตรูปนิสฺสโย ปกตูปนิสฺสโย ฯ ปกตูปนิสฺสโย: ปฐโม มคฺโค ทุติยสฺส มคฺคสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย ทุติโย มคฺโค ตติยสฺส มคฺคสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย ตติโย มคฺโค จตุตฺถสฺส มคฺคสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย มคฺโค เสกฺขาย ผลสมาปตฺติยา อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เสกขธรรม โดยอุปนิสสยปัจจัย

มี ๒ อย่าง คือ อนันตรูปนิสสยะ ปกตูปนิสสยะ

ฯลฯ ที่เป็น ปกตูปนิสสยะ ได้แก่ ปฐมมรรค เป็นปัจจัยแก่ทุติยมรรคโดยนิสสยปัจจัย ทุติยมรรค เป็นปัจจัยแก่ตติยมรรค โดยอุปนิสสยปัจจัยตติยมรรค เป็นปัจจัยแก่จตุตถมรรคโดยอุปนิสสยปัจจัย มรรคเป็นปัจจัยแก่ผลสมาบัติที่เป็นเสกขธรรม โดยอุปนิสสยปัจจัย

เสกฺโข ธมฺโม อเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย อนนฺตรูปนิสฺสโย ปกตูปนิสฺสโย ฯ ปกตูปนิสฺสโย: มคฺโค อเสกฺขาย ผลสมาปตฺติยา อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่อเสกขธรรม โดยอุปนิสสยปัจจัย

มี ๒ อย่าง คือ อนันตรูปนิสสยะ ปกตูปนิสสยะ

ฯลฯ ที่เป็น ปกตูปนิสสยะ ได้แก่ มรรคเป็นปัจจัยแก่ผลสมาบัติที่เป็นอเสกขธรรมโดยอุปนิสสยปัจจัย

เสกฺโข ธมฺโม เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย อารมฺมณูปนิสฺสโย อนนฺตรูปนิสฺสโย ปกตูปนิสฺสโย ฯ ปกตูปนิสฺสโย: อริยา มคฺคํ อุปนิสฺสาย อนุปฺปนฺนํ สมาปตฺตึ อุปฺปาเทนฺติ อุปฺปนฺนํ สมาปชฺชนฺติ สงฺขาเร อนิจฺจโต ... วิปสฺสนฺติ มคฺโค อริยานํ อตฺถปฏิสมฺภิทาย ธมฺมปฏิสมฺภิทาย นิรุตฺติปฏิสมฺภิทาย ปฏิภาณปฏิสมฺภิทาย ฐานาฐานโกสลฺลสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย เสกฺขา ผลสมาปตฺติ กายิกสฺส สุขสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เนวเสกขานาเสกขธรรม โดยอุปนิสสยปัจจัย

มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยะ อนันตรูปนิสสยะ ปกตูปนิสสยะ

ฯลฯ ที่เป็น ปกตูปนิสสยะ ได้แก่ พระอริยะทั้งหลายเข้าไปอาศัยมรรคแล้ว ยังสมาบัติที่ยังไม่เกิดให้เกิดขึ้น เข้าสมาบัติที่เกิดขึ้นแล้ว

พิจารณาเห็นสังขาร โดยความเป็นของไม่เที่ยง ฯลฯ

มรรค เป็นปัจจัยแก่อัตถปฏิสัมภิทา แก่ธัมมปฏิสัมภิทา แก่นิรุตติปฏิสัมภิทา แก่ปฏิภาณปฏิสัมภิทา แก่ฐานาฐานโกสัลละ ของพระอริยะทั้งหลาย โดยอุปนิสสยปัจจัย ผลสมาบัติที่เป็นเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่สุขทางกาย โดยอุปนิสสยปัจจัย

อเสกฺโข ธมฺโม อเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ อนนฺตรูปนิสฺสโย: ปุริมา ปุริมา อเสกฺขา ขนฺธา ปจฺฉิมานํ ปจฺฉิมานํ ... อเสกฺขํ ผลํ อเสกฺขสฺส ผลสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

อเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่อเสกขธรรม โดยอุปนิสสยปัจจัย

มีอย่างเดียว คือ อนันตรูปนิสสยะ ได้แก่ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอเสกขธรรม ที่เกิดก่อนๆ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายที่เกิดหลังๆ ฯลฯ ผลที่เป็นอเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่ผลที่เป็นอเสกขธรรม โดยอุปนิสสยปัจจัย

อเสกฺโข ธมฺโม เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส ...ถ อารมฺมณูปนิสฺสโย อนนฺตรูปนิสฺสโย ปกตูปนิสฺสโย ฯ ปกตูปนิสฺสโย: อเสกฺขา ผลสมาปตฺติ กายิกสฺส สุขสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

อเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ

มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยะ อนันตรูปนิสสยะ ปกตูปนิสสยะฯลฯ ที่เป็น ปกตูปนิสสยะ ได้แก่ ผลสมาบัติที่เป็นอเสกขธรรมเป็นปัจจัยแก่สุขทางกาย โดยอุปนิสสยปัจจัย

เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย อารมฺมณูปนิสฺสโย อนนฺตรูปนิสฺสโย ปกตูปนิสฺสโย ฯ ปกตูปนิสฺสโย: เนวเสกฺขานาเสกฺขํ สทฺธํ อุปนิสฺสาย ทานํ เทติ สีลํ ... อุโปสถกมฺมํ ... ฌานํ ... วิปสฺสนํ ... อภิญฺญํ ... สมาปตฺตึ อุปฺปาเทติ มานํ ชปฺเปติ ทิฏฺฐึ ... เนวเสกฺขา- *นาเสกฺขํ สีลํ ... ปญฺญํ ราคํ โมหํ กายิกํ สุขํ อุตุํ โภชนํ ... เสนาสนํ อุปนิสฺสาย ทานํ เทติ สีลํ ... สมาปตฺตึ อุปฺปาเทติ ปาณํ หนติ สงฺฆํ ภินฺทติ เนวเสกฺขานาเสกฺขา สทฺธา ... ปญฺญา ราโค ปตฺถนา กายิกํ สุขํ ... เสนาสนํ เนวเสกฺขานาเสกฺขาย สทฺธาย ปญฺญาย ราคสฺส ปตฺถนาย กายิกสฺส สุขสฺส กายิกสฺส ทุกฺขสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย ปฐมสฺส ฌานสฺส ปริกมฺมํ ปฐมสฺส ฌานสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย เนวสญฺญานาสญฺญายตนสฺส ปริกมฺมํ เนวสญฺญานาสญฺญายตนสฺส ปฐมํ ฌานํ ทุติยสฺส ฌานสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย อากิญฺจญฺญายตนํ เนวสญฺญานาสญฺญายตนสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เนวเสกขานาเสกขธรรม โดยอุปนิสสยปัจจัย

มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยะ อนันตรูปนิสสยะ ปกตูปนิสสยะ

ฯลฯ ที่เป็น ปกตูปนิสสยะ ได้แก่ บุคคลเข้าไปอาศัยศรัทธาที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรมแล้ว ให้ทาน ศีล ฯลฯ อุโบสถกรรม ฯลฯ ฌาน ฯลฯ วิปัสสนา ฯลฯ อภิญญา ฯลฯ

ยังสมาบัติให้เกิดขึ้น ก่อมานะทิฏฐิ ฯลฯ

บุคคลเข้าไปอาศัยศีลที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ ปัญญา ราคะ โมหะสุขทางกาย ฤดู โภชนะ ฯลฯ เสนาสนะแล้ว ให้ทาน ศีล ฯลฯ ยังสมาบัติให้เกิดขึ้น ฆ่าสัตว์ทำลายสงฆ์

ศรัทธาที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ ปัญญา ราคะ ความปรารถนา สุขทางกายฯลฯ เสนาสนะ เป็นปัจจัยแก่ศรัทธาที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม แก่ปัญญา แก่ราคะแก่ความปรารถนา แก่สุขทางกาย แก่ทุกข์ทางกาย โดยอุปนิสสยปัจจัย

บริกรรมแห่งปฐมฌาน เป็นปัจจัยแก่ปฐมฌาน โดยอุปนิสสยปัจจัยบริกรรมแห่งเนวสัญญานาสัญญายตนะ เป็นปัจจัยแก่เนวสัญญานาสัญญายตนะปฐมฌาน เป็นปัจจัยแก่ทุติยฌาน

โดยอุปนิสสยปัจจัย อากิญจัญญายตนะเป็นปัจจัยแก่เนวสัญญานาสัญญายตนะ โดยอุปนิสสยปัจจัย

เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม เสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย อารมฺมณูปนิสฺสโย อนนฺตรูปนิสฺสโย ปกตูปนิสฺสโย ฯ ปกตูปนิสฺสโย: ปฐมสฺส มคฺคสฺส ปริกมฺมํ ปฐมสฺส มคฺคสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย จตุตฺถสฺส มคฺคสฺส ปริกมฺมํ จตุตฺถสฺส มคฺคสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เสกขธรรม โดยอุปนิสสยปัจจัยมี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยะ อนันตรูปนิสสยะ ปกตูปนิสสยะ

ฯลฯ ที่เป็น ปกตูปนิสสยะ ได้แก่ บริกรรมแห่งปฐมมรรค เป็นปัจจัยแก่ปฐมมรรคโดยอุปนิสสยปัจจัย บริกรรมแห่งจตุตถมรรค เป็นปัจจัยแก่จตุตถมรรค โดยอุปนิสสยปัจจัย

เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม อเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย อารมฺมณูปนิสฺสโย อนนฺตรูปนิสฺสโย ปกตูปนิสฺสโย ฯ ปกตูปนิสฺสโย: กายิกํ สุขํ ... กายิกํ ทุกฺขํ อุตุ โภชนํ ... เสนาสนํ อเสกฺขาย ผลสมาปตฺติยา อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่อเสกขธรรม โดยอุปนิสสยปัจจัยมี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยะ อนันตรูปนิสสยะ ปกตูปนิสสยะฯลฯ ที่เป็น ปกตูปนิสสยะ ได้แก่ สุขทางกาย ฯลฯ ทุกข์ทางกาย ฯลฯ ฤดูโภชนะ ฯลฯ เสนาสนะ เป็นปัจจัยแก่ผลสมาบัติที่เป็นอเสกขธรรมโดยอุปนิสสยปัจจัย

เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย อารมฺมณปุเรชาตํ วตฺถุปุเรชาตํ ฯ อารมฺมณปุเรชาตํ: จกฺขุํ อนิจฺจโต ... วิปสฺสติ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ ตํ อารพฺภ ราโค อุปฺปชฺชติ โทมนสฺสํ ... โสตํ ... วตฺถุํ ... อนิจฺจโต ทุกฺขโต อนตฺตโต วิปสฺสติ ... โทมนสฺสํ อุปฺปชฺชติ ทิพฺเพน จกฺขุนา รูปํ ... ทิพฺพาย โสตธาตุยา สทฺทํ ... รูปายตนํ จกฺขุวิญฺญาณสฺส โผฏฺฐพฺพายตนํ กายวิญฺญาณสฺส ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ วตฺถุปุเรชาตํ: จกฺขายตนํ จกฺขุวิญฺญาณสฺส กายายตนํ กายวิญฺญาณสฺส วตฺถุ เนวเสกฺขานาเสกฺขานํ ขนฺธานํ ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เนวเสกขานาเสกขธรรม โดยโดยปุเรชาตปัจจัย

มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณปุเรชาต วัตถุปุเรชาต

ที่เป็น อารัมมณปุเรชาต ได้แก่ บุคคลพิจารณาเห็นจักขุ โดยความเป็นของไม่เที่ยงฯลฯ ย่อมยินดี ย่อมเพลิดเพลินยิ่ง เพราะปรารภจักขุนั้น ราคะเกิดขึ้น โทมนัส ฯลฯ

โสตะ ฯลฯ บุคคลพิจารณาเห็นหทัยวัตถุ โดยความเป็นของไม่เที่ยง โดยความเป็นทุกข์ โดยความเป็นอนัตตา ฯลฯ โทมนัส เกิดขึ้น

บุคคลเห็นรูปด้วยทิพพจักขุ ฟังเสียงด้วยทิพพโสตธาตุ

รูปายตนะ เป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ โผฏฐัพพายตนะ เป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณโดยปุเรชาตปัจจัย

ที่เป็น วัตถุปุเรชาต ได้แก่ จักขายตนะ เป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณกายายตนะ เป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณ หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเนวาเสกขานาเสกขธรรมโดยปุเรชาตปัจจัย

เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม เสกฺขสฺส ธมฺมสฺส ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ วตฺถุปุเรชาตํ: วตฺถุ เสกฺขานํ ขนฺธานํ ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เสกขธรรม โดยปุเรชาตปัจจัยมีอย่างเดียว คือ วัตถุปุเรชาต ได้แก่ หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเสกขธรรม โดยปุเรชาตปัจจัย

เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม อเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ วตฺถุปุเรชาตํ: วตฺถุ อเสกฺขานํ ขนฺธานํ ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่อเสกขธรรม โดยปุเรชาตปัจจัยมีอย่างเดียว คือ วัตถุปุเรชาต ได้แก่ หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอเสกขธรรม โดยปุเรชาตปัจจัย

เสกฺโข ธมฺโม เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส ปจฺฉาชาตปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ ปจฺฉาชาตา: เสกฺขา ขนฺธา ปุเรชาตสฺส อิมสฺส กายสฺส ปจฺฉาชาตปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เนวเสกขานาเสกขธรรม โดยปัจฉาชาตปัจจัย

มีอย่างเดียว คือ ปัจฉาชาต ได้แก่ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่กายนี้ที่เกิดก่อน โดยปัจฉาชาตปัจจัย

อเสกฺโข ธมฺโม เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส ปจฺฉาชาตปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ ปจฺฉาชาตา: อเสกฺขา ขนฺธา ปุเรชาตสฺส อิมสฺส ... ฯ

อเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เนวเสกขานาเสกขธรรม โดยปัจฉาชาตปัจจัย

มีอย่างเดียว คือ ปัจฉาชาต ได้แก่ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่กายนี้ที่เกิดก่อน ฯลฯ

เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส ปจฺฉาชาตปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ ปจฺฉาชาตา: เนวเสกฺขานาเสกฺขา ขนฺธา ปุเรชาตสฺส อิมสฺส กายสฺส ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เนวเสกขานาเสกขธรรม โดยปัจฉาชาตปัจจัย

มีอย่างเดียว คือ ปัจฉาชาต ได้แก่ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่กายนี้ที่เกิดก่อน

เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อาเสวนปจฺจเยน ปจฺจโย ปุริมา ปุริมา เนวเสกฺขานาเสกฺขา ขนฺธา ปจฺฉิมานํ ปจฺฉิมานํ เนวเสกฺขานาเสกฺขานํ ขนฺธานํ อาเสวนปจฺจเยน ปจฺจโย อนุโลมํ โคตฺรภุสฺส อนุโลมํ โวทานสฺส อาเสวนปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เนวเสกขานาเสกขธรรม โดยอาเสวนปัจจัย

คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรมที่เกิดก่อนๆ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรมที่เกิดหลังๆ โดยอาเสวนปัจจัย

อนุโลม เป็นปัจจัยแก่โคตรภู อนุโลม เป็นปัจจัยแก่โวทาน โดยอาเสวนปัจจัย

เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม เสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อาเสวน- *ปจฺจเยน ปจฺจโย โคตฺรภุ มคฺคสฺส โวทานํ มคฺคสฺส อาเสวนปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เสกขธรรม โดยอาเสวนปัจจัยคือ โคตรภู เป็นปัจจัยแก่มรรค โวทาน เป็นปัจจัยแก่มรรค โดยอาเสวนปัจจัย

เสกฺโข ธมฺโม เสกฺขสฺส ธมฺมสฺส กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย สหชาตา นานาขณิกา ฯ สหชาตา: เสกฺขา เจตนา สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ นานาขณิกา: เสกฺขา เจตนา วิปากานํ เสกฺขานํ ขนฺธานํ กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เสกขธรรม โดยกัมมปัจจัย

มี ๒ อย่าง คือ สหชาต นานาขณิก

ที่เป็น สหชาต ได้แก่ เจตนาที่เป็นเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายโดยกัมมปัจจัย

ที่เป็น นานาขณิก ได้แก่ เจตนาที่เป็นเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเสกขธรรม ซึ่งเป็นวิบาก โดยกัมมปัจจัย

เสกฺโข ธมฺโม อเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ นานาขณิกา: เสกฺขา เจตนา อเสกฺขานํ ขนฺธานํ กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่อเสกขธรรม โดยกัมมปัจจัย

มีอย่างเดียว คือ นานาขณิก ได้แก่ เจตนาที่เป็นเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอเสกขธรรม โดยกัมมปัจจัย

เสกฺโข ธมฺโม เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ สหชาตา: เสกฺขา เจตนา จิตฺตสมุฏฺฐานานํ รูปานํ กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เนวเสกขานาเสกขธรรม โดยกัมมปัจจัยมีอย่างเดียว คือ สหชาต ได้แก่ เจตนาที่เป็นเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย โดยกัมมปัจจัย

เสกฺโข ธมฺโม เสกฺขสฺส จ เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส จ ธมฺมสฺส กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย เสกฺขา เจตนา สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เสกขธรรม และเนวเสกขานาเสกขธรรมโดยกัมมปัจจัย

คือ เจตนาที่เป็นเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ และจิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลายโดยกัมมปัจจัย

อเสกฺโข ธมฺโม อเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย อเสกฺขา เจตนา สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

อเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่อเสกขธรรม โดยกัมมปัจจัย

คือ เจตนาที่เป็นอเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย โดยกัมมปัจจัย

อเสกฺโข ธมฺโม เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย อเสกฺขา เจตนา จิตฺตสมุฏฺฐานานํ รูปานํ กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

อเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เนวเสกขานาเสกขธรรม โดยกัมมปัจจัยคือ เจตนาที่เป็นอเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย โดยกัมมปัจจัย

อเสกฺโข ธมฺโม อเสกฺขสฺส จ เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส จ ธมฺมสฺส กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย อเสกฺขา เจตนา สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

อเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่อเสกขธรรม และเนวเสกขานาเสกขธรรมโดยกัมมปัจจัย

คือ เจตนาที่เป็นอเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ และจิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย โดยกัมมปัจจัย

เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย สหชาตา นานาขณิกา ฯ สหชาตา: เนวเสกฺขานาเสกฺขา เจตนา สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ นานาขณิกา: เนวเสกฺขานาเสกฺขา เจตนา วิปากานํ เนวเสกฺขานาเสกฺขานํ ขนฺธานํ กฏตฺตา จ รูปานํ กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เนวเสกขานาเสกขธรรม โดยกัมมปัจจัย

มี ๒ อย่าง คือ สหชาต นานาขณิก

ที่เป็น สหชาต ได้แก่ เจตนาที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ และจิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย โดยกัมมปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

ที่เป็น นานาขณิก ได้แก่ เจตนาที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม ซึ่งเป็นวิบาก และกฏัตตารูปทั้งหลาย โดยกัมมปัจจัย

เสกฺโข ธมฺโม เสกฺขสฺส ธมฺมสฺส วิปากปจฺจเยน ปจฺจโย วิปาโก เสกฺโข เอโก ขนฺโธ ติณฺณนฺนํ ขนฺธานํ ฯ เสกฺขมูลเก ตีณิ ฯ

เสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เสกขธรรม โดยวิปากปัจจัยคือ ขันธ์ ๑ ที่เป็นเสกขธรรมซึ่งเป็นวิบาก เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓

ในเสกขมูลกะ มีหัวข้อปัจจัย ๓

อเสกฺโข ธมฺโม อเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส วิปากปจฺจเยน ปจฺจโย อเสกฺโข เอโก ขนฺโธ ติณฺณนฺนํ ... ฯ อเสกฺขมูลเก ตีณิ ฯ

อเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่อเสกขธรรม โดยวิปากปัจจัยคือ ขันธ์ ๑ ที่เป็นอเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓ ฯลฯ

ในอเสกขมูลกะ มีหัวข้อปัจจัย ๓

เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส วิปากปจฺจเยน ปจฺจโย วิปาโก เนวเสกฺขานาเสกฺโข เอโก ขนฺโธ ติณฺณนฺนํ ขนฺธานํ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ขนฺธา วตฺถุสฺส วิปากปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เนวเสกขานาเสกขธรรม โดยวิปากปัจจัย

คือ ขันธ์ ๑ ที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม ซึ่งเป็นวิบาก เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ทั้งหลาย เป็นปัจจัยแก่หทัยวัตถุ โดยวิปากปัจจัย

เสกฺโข ธมฺโม เสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อาหารปจฺจเยน ปจฺจโย อินฺทฺริยปจฺจเยน ปจฺจโย ฌานปจฺจเยน ปจฺจโย มคฺคปจฺจเยน ปจฺจโย สมฺปยุตฺตปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เสกขธรรม โดยอาหารปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอินทริยปัจจัย เป็นปัจจัยโดย ฌานปัจจัย เป็นปัจจัยโดย มัคคปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสัมปยุตตปัจจัย

เสกฺโข ธมฺโม เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส วิปฺปยุตฺตปจฺจเยน ปจฺจโย สหชาตํ ปจฺฉาชาตํ ฯ สหชาตา: เสกฺขา ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานานํ รูปานํ วิปฺปยุตฺตปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ ปจฺฉาชาตา: เสกฺขา ขนฺธา ปุเรชาตสฺส อิมสฺส กายสฺส วิปฺปยุตฺตปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เนวเสกขานาเสกขธรรม โดยวิปปยุตตปัจจัยมี ๒ อย่าง คือ สหชาต ปัจฉาชาต

ที่เป็น สหชาต ได้แก่ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย โดยวิปปยุตตปัจจัย

ที่เป็น ปัจฉาชาต ได้แก่ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่กายนี้ที่เกิดก่อน โดยวิปปยุตตปัจจัย

อเสกฺโข ธมฺโม เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส วิปฺปยุตฺตปจฺจเยน ปจฺจโย สหชาตํ ปจฺฉาชาตํ เสกฺขสทิสํ ฯ

อเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เนวเสกขานาเสกขธรรม โดยวิปปยุตตปัจจัยมี ๒ อย่าง คือ สหชาต ปัจฉาชาต เหมือนกับเสกขธรรม

เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส วิปฺปยุตฺตปจฺจเยน ปจฺจโย สหชาตํ ปุเรชาตํ ปจฺฉาชาตํ ฯ สหชาตา: เนวเสกฺขานาเสกฺขา ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานานํ รูปานํ วิปฺปยุตฺตปจฺจเยน ปจฺจโย ปฏิสนฺธิกฺขเณ เนวเสกฺขานาเสกฺขา ขนฺธา กฏตฺตารูปานํ วิปฺปยุตฺตปจฺจเยน ปจฺจโย ขนฺธา วตฺถุสฺส วิปฺปยุตฺตปจฺจเยน ปจฺจโย วตฺถุ ขนฺธานํ วิปฺปยุตฺตปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ ปุเรชาตํ: จกฺขายตนํ จกฺขุวิญฺญาณสฺส กายายตนํ กายวิญฺญาณสฺส วตฺถุ เนวเสกฺขานาเสกฺขานํ ขนฺธานํ วิปฺปยุตฺตปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ ปจฺฉาชาตา: เนวเสกฺขานาเสกฺขา ขนฺธา ปุเรชาตสฺส อิมสฺส กายสฺส วิปฺปยุตฺตปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เนวเสกขานาเสกขธรรม โดยวิปปยุตตปัจจัย

มี ๓ อย่าง คือ สหชาต ปุเรชาต ปัจฉาชาต

ที่เป็น สหชาต ได้แก่ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย โดยวิปปยุตตปัจจัย

ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่กฏัตตารูปทั้งหลาย โดยวิปปยุตตปัจจัย ขันธ์ทั้งหลายเป็นปัจจัยแก่หทัยวัตถุ โดยวิปปยุตตปัจจัย หทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลาย โดยวิปปยุตตปัจจัย

ที่เป็น ปุเรชาต ได้แก่ จักขายตนะ เป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ กายายตนะ เป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณ หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม โดยวิปปยุตตปัจจัย

ที่เป็น ปัจฉาชาต ได้แก่ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่กายนี้ที่เกิดก่อน โดยวิปปยุตตปัจจัย

เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม เสกฺขสฺส ธมฺมสฺส วิปฺปยุตฺตปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ ปุเรชาตํ: วตฺถุ เสกฺขานํ ขนฺธานํ วิปฺปยุตฺตปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เสกขธรรม โดยวิปปยุตตปัจจัยมีอย่างเดียว คือ ปุเรชาต ได้แก่ หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเสกขธรรมโดยวิปปยุตตปัจจัย

เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม อเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส วิปฺปยุตฺตปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ ปุเรชาตํ: วตฺถุ อเสกฺขานํ ขนฺธานํ วิปฺปยุตฺตปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่อเสกขธรรม โดยวิปปยุตตปัจจัยมีอย่างเดียว คือ ปุเรชาต ได้แก่ หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอเสกขธรรม โดยวิปปยุตตปัจจัย

เสกฺโข ธมฺโม เสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย เสกฺโข เอโก ขนฺโธ ติณฺณนฺนํ ขนฺธานํ ฯ

เสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เสกขธรรม โดยอัตถิปัจจัยคือ ขันธ์ ๑ ที่เป็นเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓

เสกฺโข ธมฺโม เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย สหชาตํ ปจฺฉาชาตํ ฯ สหชาตา: เสกฺขา ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานานํ รูปานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ ปจฺฉาชาตา: เสกฺขา ขนฺธา ปุเรชาตสฺส อิมสฺส กายสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เนวเสกขานาเสกธรรม โดยอัตถิปัจจัยมี ๒ อย่าง คือ สหชาต ปัจฉาชาต

ที่เป็น สหชาต ได้แก่ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย โดยอัตถิปัจจัย

ที่เป็น ปัจฉาชาต ได้แก่ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่กายนี้ที่เกิดก่อน โดยอัตถิปัจจัย

เสกฺโข ธมฺโม เสกฺขสฺส จ เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส จ ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย เสกฺโข เอโก ขนฺโธ ติณฺณนฺนํ ขนฺธานํ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย เทฺว ขนฺธา ... ฯ

เสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เสกขธรรม และเนวเสกขานาเสกขธรรม โดยอัตถิปัจจัย

คือ ขันธ์ ๑ ที่เป็นเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลายโดยอัตถิปัจจัย ขันธ์ ๒ ฯลฯ

อเสกฺโข ธมฺโม อเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ตีณิ เสกฺขสทิสํ ฯ

อเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่อเสกขธรรม โดยอัตถิปัจจัย มี ๓ นัยเหมือนกับเสกขธรรม

เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย สหชาตํ ปุเรชาตํ ปจฺฉาชาตํ อาหารํ อินฺทฺริยํ ฯ สหชาโต: เนวเสกฺขานาเสกฺโข เอโก ขนฺโธ ติณฺณนฺนํ ขนฺธานํ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย เทฺว ขนฺธา ... ปฏิสนฺธิกฺขเณ ขนฺธา วตฺถุสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย วตฺถุ ขนฺธานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ฯเปฯ เอกํ มหาภูตํ ... พาหิรํ ฯ สงฺขิตฺตํ ฯ อสญฺญสตฺตานํ ... ฯ ปุเรชาตํ: จกฺขุํ อนิจฺจโต ทุกฺขโต อนตฺตโต วิปสฺสติ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ ตํ อารพฺภ ราโค อุปฺปชฺชติ โทมนสฺสํ ... โสตํ ... วตฺถุํ อนิจฺจโต ... วิปสฺสติ ทิพฺเพน จกฺขุนา รูปํ ... ทิพฺพาย โสตธาตุยา สทฺทํ ... รูปายตนํ จกฺขุวิญฺญาณสฺส โผฏฺฐพฺพายตนํ กายวิญฺญาณสฺส จกฺขายตนํ จกฺขุวิญฺญาณสฺส กายายตนํ กายวิญฺญาณสฺส วตฺถุ เนวเสกฺขานาเสกฺขานํ ขนฺธานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ ปจฺฉาชาตา: เนวเสกฺขานาเสกฺขา ขนฺธา ปุเรชาตสฺส อิมสฺส กายสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ กพฬึกาโร อาหาโร อิมสฺส กายสฺส รูปชีวิตินฺทฺริยํ กฏตฺตารูปานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เนวเสกขานาเสกขธรรม โดยอัตถิปัจจัย

มี ๕ อย่าง คือ สหชาต ปุเรชาต ปัจฉาชาต อาหาร อินทริย

ที่เป็น สหชาต ได้แก่ ขันธ์ ๑ ที่เป็นเนวเสกขานาเสกธรรมเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓และจิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย โดยอัตถิปัจจัย ขันธ์ ๒ ฯลฯ

ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ทั้งหลาย เป็นปัจจัยแก่หทัยวัตถุ โดยอัตถิปัจจัย หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลาย โดยอัตถิปัจจัย ฯลฯ มหาภูตรูป ๑ ฯลฯ พาหิรรูป ฯลฯ ส่วนพวกอสัญญสัตว์ทั้งหลาย ฯลฯ

ที่เป็น ปุเรชาต ได้แก่ บุคคลพิจารณาเห็นจักขุ โดยความเป็นของไม่เที่ยง โดยความเป็นทุกข์ โดยความเป็นอนัตตา ย่อมยินดี ย่อมเพลิดเพลินยิ่ง เพราะปรารภจักขุนั้น ราคะเกิดขึ้น โทมนัส ฯลฯ

โสตะ ฯลฯ บุคคลพิจารณาเห็นหทัยวัตถุ โดยความเป็นของไม่เที่ยง ฯลฯ

บุคคลเห็นรูปด้วยทิพพจักขุ ฟังเสียงด้วยทิพพโสตธาตุ

รูปายตนะ เป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ โผฏฐัพพายตนะ เป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณจักขายตนะ เป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ กายายตนะ เป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณ หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรมโดยอัตถิปัจจัย

ที่เป็น ปัจฉาชาต ได้แก่ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่กายนี้ที่เกิดก่อน โดยอัตถิปัจจัย กวฬิงการาหาร เป็นปัจจัยแก่กายนี้ รูปชีวิตินทรีย์ เป็นปัจจัยแก่กฏัตตารูปทั้งหลาย โดยอัตถิปัจจัย

เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม เสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ ปุเรชาตํ: วตฺถุ เสกฺขานํ ขนฺธานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่อเสกขธรรม โดยอัตถิปัจจัยมีอย่างเดียว คือ ปุเรชาต ได้แก่ หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเสกขธรรมโดยอัตถิปัจจัย

เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม อเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ ปุเรชาตํ: วตฺถุ อเสกฺขานํ ขนฺธานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่อเสกขธรรม โดยอัตถิปัจจัยมีอย่างเดียว คือ ปุเรชาต ได้แก่ หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอเสกขธรรม โดยอัตถิปัจจัย

เสกฺโข จ เนวเสกฺขานาเสกฺโข จ ธมฺมา เสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย สหชาตํ ปุเรชาตํ ฯ สหชาโต: เสกฺโข เอโก ขนฺโธ จ วตฺถุ จ ติณฺณนฺนํ ขนฺธานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย เทฺว ขนฺธา ... ฯ

เสกขธรรม และเนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เสกขธรรมโดยอัตถิปัจจัย

มี ๒ อย่าง คือ สหชาต ปุเรชาต

ที่เป็น สหชาต ได้แก่ ขันธ์ ๑ ที่เป็นเสกขธรรม และหทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓โดยอัตถิปัจจัย ขันธ์ ๒ ฯลฯ

เสกฺโข จ เนวเสกฺขานาเสกฺโข จ ธมฺมา เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย สหชาตํ ปจฺฉาชาตํ อาหารํ อินฺทฺริยํ ฯ สหชาตา: เสกฺขา ขนฺธา จ มหาภูตา จ จิตฺตสมุฏฺฐานานํ รูปานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ ปจฺฉาชาตา: เสกฺขา ขนฺธา จ กพฬึกาโร อาหาโร จ อิมสฺส กายสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ ปจฺฉาชาตา: เสกฺขา ขนฺธา จ รูปชีวิตินฺทฺริยญฺจ กฏตฺตารูปานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เสกขธรรม และเนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เนวเสกขานาเสกขธรรม โดยอัตถิปัจจัย

มี ๔ อย่าง คือ สหชาต ปัจฉาชาต อาหาร อินทริย

ที่เป็น สหชาต ได้แก่ ขันธ์ที่เป็นเสกขธรรม และมหาภูตรูปทั้งหลาย เป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย โดยอัตถิปัจจัย

ที่เป็น ปัจฉาชาต ได้แก่ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเสกขธรรม และกวฬิงการาหาร เป็นปัจจัยแก่กายนี้ โดยอัตถิปัจจัย

ที่เป็น ปัจฉาชาต ได้แก่ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเสกขธรรม และรูปชีวิตินทรีย์ เป็นปัจจัยแก่กฏัตตารูปทั้งหลาย โดยอัตถิปัจจัย

อเสกฺโข จ เนวเสกฺขานาเสกฺโข จ ธมฺมา อเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ เทฺว ปญฺหา กาตพฺพา เสกฺขสทิสา ฯ

อเสกขธรรม และเนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่อเสกขธรรมโดยอัตถิปัจจัย พึงกระทำหัวข้อปัจจัย ๒ เหมือนกับเสกขธรรม

เหตุยา สตฺต อารมฺมเณ ปญฺจ อธิปติยา นว อนนฺตเร อฏฺฐ สมนนฺตเร อฏฺฐ สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ ตีณิ นิสฺสเย เตรส อุปนิสฺสเย อฏฺฐ ปุเรชาเต ตีณิ ปจฺฉาชาเต ตีณิ อาเสวเน เทฺว กมฺเม อฏฺฐ วิปาเก อาหาเร อินฺทฺริเย ฌาเน มคฺเค สตฺต สมฺปยุตฺเต ตีณิ วิปฺปยุตฺเต ปญฺจ อตฺถิยา เตรส นตฺถิยา อฏฺฐ วิคเต อฏฺฐ อวิคเต เตรส ฯ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ

อนุโลมํ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๗

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๕

ในอธิปติปัจจัย มี " ๙

ในอนันตรปัจจัย มี " ๘

ในสมนันตรปัจจัย มี " ๘

ในสหชาตปัจจัย มี " ๙

ในอัญญมัญญปัจจัย มี " ๓

ในนิสสยปัจจัย มี " ๑๓

ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๘

ในปุเรชาตปัจจัย มี " ๓

ในปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๓

ในอาเสวนปัจจัย มี " ๒

ในกัมมปัจจัย มี " ๘

ในวิปากปัจจัย

ในอาหารปัจจัย

ในอินทริยปัจจัย

ในฌานปัจจัย

ในมัคคปัจจัย มีวาระ ๗

ในสัมปยุตตปัจจัย มี " ๓

ในวิปปยุตตปัจจัย มี " ๕

ในอัตถิปัจจัย มี " ๑๓

ในนัตถิปัจจัย มี " ๘

ในวิคตปัจจัย มี " ๘

ในอวิคตปัจจัย มี " ๑๓

พึงนับอย่างนี้

อนุโลม จบ

เสกฺโข ธมฺโม เสกฺขสฺส ธมฺมสฺส สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ เสกฺโข ธมฺโม อเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เสกขธรรม โดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย

เสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่อเสกขธรรม โดยอุปนิสสยปัจจัย

เสกฺโข ธมฺโม เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย ปจฺฉาชาตปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เนวเสกขานาเสกขธรรม โดยอารัมมณปัจจัยเป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาตปัจจัย

เสกฺโข ธมฺโม เสกฺขสฺส จ เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส จ ธมฺมสฺส สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เสกขธรรม และเนวเสกขานาเสกขธรรม โดยสหชาตปัจจัย

อเสกฺโข ธมฺโม อเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

อเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่อเสกขธรรม โดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย

อเสกฺโข ธมฺโม เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย ปจฺฉาชาตปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

อเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เนวเสกขานาเสกขธรรม โดยอารัมมณปัจจัยเป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาตปัจจัย

อเสกฺโข ธมฺโม อเสกฺขสฺส จ เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส จ ธมฺมสฺส สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

อเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่อเสกขธรรม และเนวเสกขานาเสกขธรรมโดยสหชาตปัจจัย

เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย ปจฺฉาชาตปจฺจเยน ปจฺจโย กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย อาหารปจฺจเยน ปจฺจโย อินฺทฺริยปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เนวเสกขานาเสกขธรรม โดยโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย เป็นปัจจัยปุเรชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยกัมมปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอาหารปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอินทริยปัจจัย

เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม เสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เนวเสกขานาเสกธรรม เป็นปัจจัยแก่เสกขธรรม โดยอุปนิสสยปัจจัยเป็นปัจจัยโดยปุเรชาตปัจจัย

เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม อเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่อเสกขธรรม โดยอุปนิสสยปัจจัยเป็นปัจจัยโดยปุเรชาตปัจจัย

เสกฺโข จ เนวเสกฺขานาเสกฺโข จ ธมฺมา เสกฺขสฺส ธมฺมสฺส ... สหชาตํ ปุเรชาตํ ฯ

เสกขธรรม และเนวเสกขานาเสกธรรม เป็นปัจจัยแก่เสกขธรรม ฯลฯ

มี ๒ อย่าง คือ สหชาต ปุเรชาต

เสกฺโข จ เนวเสกฺขานาเสกฺโข จ ธมฺมา เนวเสกฺขา- *นาเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส ... สหชาตํ ปจฺฉาชาตํ อาหารํ อินฺทฺริยํ ฯ

เสกขธรรม และเนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ

มี ๔ อย่าง คือ สหชาต ปัจฉาชาต อาหาร อินทริย

อเสกฺโข จ เนวเสกฺขานาเสกฺโข จ ธมฺมา อเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส ... สหชาตํ ปุเรชาตํ ฯ

อเสกขธรรม และเนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่อเสกขธรรมฯลฯ

มี ๒ อย่าง คือ สหชาต ปุเรชาต

อเสกฺโข จ เนวเสกฺขานาเสกฺโข จ ธมฺมา เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส ... สหชาตํ ปจฺฉาชาตํ อาหารํ อินฺทฺริยํ ฯ

อเสกขธรรม และเนวเสกขานาเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ

มี ๔ อย่าง คือ สหชาต ปัจฉาชาต อาหาร อินทริย

นเหตุยา จุทฺทส นอารมฺมเณ นอธิปติยา นอนนฺตเร นสมนนฺตเร จุทฺทส นสหชาเต ทส นอญฺญมญฺเญ ทส นนิสฺสเย ทส นอุปนิสฺสเย เตรส นปุเรชาเต ทฺวาทส นปจฺฉาชาเต จุทฺทส นอาเสวเน นกมฺเม นวิปาเก นอาหาเร นอินฺทฺริเย นฌาเน นมคฺเค จุทฺทส นสมฺปยุตฺเต ทส นวิปฺปยุตฺเต อฏฺฐ โนอตฺถิยา อฏฺฐ โนนตฺถิยา จุทฺทส โนวิคเต จุทฺทส โนอวิคเต อฏฺฐ ฯ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ

ปจฺจนียํ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๑๔

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อนันตรปัจจัย

ในปัจจัยที่ไม่ใช่สมนันตรปัจจัย มีวาระ ๑๔

ในปัจจัยที่ไม่ใช่สหชาตปัจจัย มี " ๑๐

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อัญญมัญญปัจจัย มีวาระ ๑๐

ในปัจจัยที่ไม่ใช่นิสสยปัจจัย มี " ๑๐

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อุปนิสสยปัจจัย มี " ๑๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๑๒

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๑๔

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย

ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาหารปัจจัย

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อินทริยปัจจัย

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ฌานปัจจัย

ในปัจจัยที่ไม่ใช่มัคคปัจจัย มีวาระ ๑๔

ในปัจจัยที่ไม่ใช่สัมปยุตตปัจจัย มี " ๑๐

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๘

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อัตถิปัจจัย มี " ๘

ในปัจจัยที่ไม่ใช่นัตถิปัจจัย มี " ๑๔

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี " ๑๔

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อวิคตปัจจัย มี " ๘

พึงนับอย่างนี้

ปัจจนียะ จบ

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ สตฺต ... นอธิปติยา สตฺต นอนนฺตเร สตฺต นสมนนฺตเร สตฺต นอญฺญมญฺเญ ตีณิ นอุปนิสฺสเย นปุเรชาเต นปจฺฉาชาเต นอาเสวเน นกมฺเม นวิปาเก นอาหาเร นอินฺทฺริเย นฌาเน นมคฺเค สตฺต นสมฺปยุตฺเต ตีณิ นวิปฺปยุตฺเต ตีณิ โนนตฺถิยา สตฺต โนวิคเต สตฺต ฯ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ

อนุโลมปจฺจนียํ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๗

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๗

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อนันตรปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๗

ในปัจจัยที่ไม่ใช่สมนันตรปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๗

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อัญญมัญญปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อุปนิสสยปัจจัย กับ ฯลฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย กับ ฯลฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย กับ ฯลฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย กับ ฯลฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย กับ ฯลฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย กับ ฯลฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาหารปัจจัย กับ ฯลฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อินทริยปัจจัย กับ ฯลฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ฌานปัจจัย กับ ฯลฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่มัคคปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๗

ในปัจจัยที่ไม่ใช่สัมปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่นัตถิปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๗

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๗

พึงนับอย่างนี้

อนุโลมปัจจนียะ จบ

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ ปญฺจ ... อธิปยา นว อนนฺตเร อฏฺฐ สมนนฺตเร อฏฺฐ สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ ตีณิ นิสฺสเย เตรส อุปนิสฺสเย อฏฺฐ ปุเรชาเต ตีณิ ปจฺฉาชาเต ตีณิ อาเสวเน เทฺว กมฺเม อฏฺฐ วิปาเก อาหาเร อินฺทฺริเย ฌาเน มคฺเค สตฺต สมฺปยุตฺเต ตีณิ วิปฺปยุตฺเต ปญฺจ อตฺถิยา เตรส นตฺถิยา อฏฺฐ วิคเต อฏฺฐ อวิคเต เตรส ฯ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ

ปจฺจนียานุโลมํ ฯ

ปญฺหาวาโร นิฏฺฐิโต ฯ

เสกฺขตฺติกํ เอกาทสมํ

นิฏฺฐิตํ ฯ

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๕

ในอธิปติปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๙

ในอนันตรปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๘

ในสมนันตรปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๘

ในสหชาตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๙

ในอัญญมัญญปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๓

ในนิสสยปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๑๓

ในอุปนิสสยปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๘

ในปุเรชาตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๓

ในปัจฉาชาตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๓

ในอาเสวนปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๒

ในกัมมปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๘

ในวิปากปัจจัย กับ ฯลฯ

ในอาหารปัจจัย กับ ฯลฯ

ในอินทริยปัจจัย กับ ฯลฯ

ในฌานปัจจัย กับ ฯลฯ

ในมัคคปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๗

ในสัมปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๓

ในวิปปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๕

ในอัตถิปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๑๓

ในนัตถิปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๘

ในวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๘

ในอวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๑๓

พึงนับอย่างนี้

ปัจจนียานุโลม จบ

ปัญหาวาร จบ

เสกขัตติกะ ที่ ๑๑ จบ