สังสัฏฐวาร เล่ม ๔๑

สังสัฏฐวาระ

อนุโลมนัย

[๑๑๔] ๑. สวิตักกสวิจารธรรม เจือกับสวิตักกสวิจารธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ

ขันธ์ ๒ เจือกับขันธ์ ๒.

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.

๒. อวิตักกวิจารมัตตธรรม เจือกับสวิตักกสวิจารธรรม ฯลฯ

คือ วิตก เจือกับขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม.

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.

๓. สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกวิจารมัตตธรรม เจือกับสวิตักกสวิจารธรรม ฯลฯ

คือ ขันธ์ ๓ และวิตกเจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม ฯลฯ

ขันธ์ ๒ เจือกับขันธ์ ๒.

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.

[๑๑๕] ๔. อวิตักกวิจารมัตตธรรม เจือกับอวิตักกวิจารมัตต-ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม ฯลฯ

ขันธ์ ๒ เจือกับขันธ์ ๒.

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.

๕. สวิตักกสวิจารธรรม เจือกับอวิตักกวิจารมัตตธรรม ฯลฯ

คือ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม เจือกับวิตก เกิดขึ้น.

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.

๖. อวิตักกอวิจารธรรม เจือกับอวิตักกวิจารมัตตธรรม ฯลฯ

คือ วิจาร เจือกับขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม.

ในปฏิสนธิขณะ วิจาร เจือกับขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม ฯลฯ

๗. อวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม เจือกับอวิตักกวิจารมัตตธรรม ฯลฯ

คือ ขันธ์ ๓ และวิจาร เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรมเกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ เจือกับขันธ์ ๒.

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.

๘. อวิตักกอวิจารธรรม เจือกับอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ

ขันธ์ ๒ เจือกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น. ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

๙. อวิตักกวิจารมัตตธรรม เจือกับอวิตักกอวิจารธรรม ฯลฯ

คือ ขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม เจือกับวิจาร.

ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ทั้งหลาย เจือกับวิจาร.

๑๐. อวิตักกวิจารมัตตธรรม เจือกับอวิตักกวิจารมัตตธรรมและอวิตักกอวิจารธรรม ฯลฯ

คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้นฯลฯ ขันธ์ ๒.

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.

๑๑. สวิตักกสวิจารธรรม เจือกับสวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และวิตก ฯลฯ

ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ และวิตก เกิดขึ้น.

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.

ผู้ที่เข้าใจเหตุปัจจัย พึงแจกปัจจัยทั้งปวงให้พิศดาร.

การนับจำนวนวาระในอนุโลมในสังสัฏฐวาระ

[๑๑๖] ในเหตุปัจจัย มี ๑๑ วาระ ในอารัมมณปัจจัย ในอธิปติปัจจัยในอนันตรปัจจัย ในสมนันตรปัจจัย ในสหชาตปัจจัย ในอัญญมัญญปัจจัย ในนิสสยปัจจัย ในอุปนิสสยปัจจัย ในปุเรชาตปัจจัย ในอาเสวนปัจจัย ในกัมม-ปัจจัย ในวิปากปัจจัย ในอาหารปัจจัย ในอินทริยปัจจัย ในฌานปัจจัย ในมัคคปัจจัย ในสัมปยุตตปัจจัย ในวิปปยุตตปัจจัย ในอัคถิปัจจัย ในนัตถิปัจจัยในอวิคตปัจจัย ในทุกปัจจัย (ที่กล่าวมานี้) แต่ละปัจจัย มี ๑๑ วาระ.

อนุโลมนัย จบ

ปัจจนียนัย

ผู้มีปัญญา พึงแจกปัจจนียะ.

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะในสังสัฏฐวาระ

[๑๑๗] ในนเหตุปัจจัย มี ๖ วาระ ในนอธิปติปัจจัย มี ๑๑ วาระในนปุเรชาตปัจจัย มี ๑๑ วาระ ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๑๑ วาระ ในนอา-เสวนปัจจัย มี ๑๑ วาระ ในนกัมมปัจจัย มี ๗ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี๑๑ วาระ ในนฌานปัจจัย มี ๑ วาระ ในนมัคคปัจจัย มี ๖ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๑๑ วาระ.

ปัจจนียนัย จบ

วาระแม้ทั้งสอง นอกนี้ (อนุโลมปัจจนียะ และปัจจนียานุโลม) ก็พึงแจกให้พิสดาร.

แม้สัมปยุตตวาระ ก็พึงแจกให้พิสดาร.

สังสัฏฐวาระ จบ

ปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๑๘] ๑. สวิตักกสวิจารธรรม เป็นปัจจัยแก่สวิตักกสวิจาร-ธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

คือ เหตุที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย.

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.

[๑๑๙] ๒. สวิตักกสวิจารธรรม เป็นปัจจัยแก่อวิตักกวิจาร-มัคคธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

คือ เหตุที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม เป็นปัจจัยแก่วิตก ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย.

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.

[๑๒๐] ๓. สวิตักกสวิจารธรรม เป็นปัจจัยแก่อวิตักกอวิจาร-ธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

คือ เหตุที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม เป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย.

ในปฏิสนธิขณะ เหตุที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม เป็นปัจจัยแก่กฏัตตา-รูป ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย.