สังสัฏฐวาร เล่ม ๔๑

สวิตกฺกสวิจารํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ สวิตกฺกสวิจาโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. สวิตกฺกสวิจารํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ (๑)

สวิตกฺกสวิจารํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อวิตกฺกวิจารมตฺโต ธมฺโม ฯเปฯ สวิตกฺกสวิจาเร ขนฺเธ สํสฏฺโฐ วิตกฺโก. ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ (๒)

สวิตกฺกสวิจารํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ สวิตกฺกสวิจาโร จ อวิตกฺกวิจารมตฺโต จ ธมฺมา ฯเปฯ สวิตกฺกสวิจารํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา วิตกฺโก จ ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ (๓)

สภาวธรรมที่มีทั้งวิตกและวิจารเกิดระคนกับสภาวธรรมที่มีทั้งวิตกและ วิจารเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ เกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่มีทั้งวิตกและวิจาร ฯลฯ เกิดระคนกับขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ (๑)สภาวธรรมที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารเกิดระคนกับสภาวธรรมที่มีทั้งวิตกและวิจาร ฯลฯ วิตกเกิดระคนกับขันธ์ที่มีทั้งวิตกและวิจาร ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ (๒)

สภาวธรรมที่มีทั้งวิตกวิจารและที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารเกิดระคนกับสภาวธรรมที่ มีทั้งวิตกและวิจาร ฯลฯ ขันธ์ ๓ และวิตกเกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่มีทั้งวิตกและวิจาร ฯลฯ เกิดระคนกับขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ (๓)

อวิตกฺกวิจารมตฺตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อวิตกฺกวิจารมตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. อวิตกฺกวิจารมตฺตํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ ปฏิสนฺธิกฺขเณฯ เปฯ (๑)

อวิตกฺกวิจารมตฺตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ สวิตกฺกสวิจาโร ธมฺโม ฯเปฯ วิตกฺกํ สํสฏฺฐา สวิตกฺกสวิจารา ขนฺธา. ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ (๒) อวิตกฺกวิจารมตฺตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อวิตกฺกอวิจาโร ธมฺโม ฯเปฯ อวิตกฺกวิจารมตฺเต ขนฺเธ สํสฏฺโฐ วิจาโร. ปฏิสนฺธิกฺขเณ อวิตกฺกวิจารมตฺเต ขนฺเธ สํสฏฺโฐ วิจาโร. (๓)

อวิตกฺกวิจารมตฺตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อวิตกฺกวิจารมตฺโต จ อวิตกฺกอวิจาโร จ ธมฺมา ฯเปฯ อวิตกฺกวิจารมตฺตํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา วิจาโร จ ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ (๔)

สภาวธรรมที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารเกิดระคนกับสภาวธรรมที่ไม่มีวิตกมี เพียงวิจารเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ เกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่ไม่มีวิตกมี เพียงวิจาร ฯลฯ เกิดระคนกับขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ (๑)สภาวธรรมที่มีทั้งวิตกและวิจารเกิดระคนกับสภาวธรรมที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจาร ฯลฯ ขันธ์ที่มีทั้งวิตกและวิจารเกิดระคนกับวิตก ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ (๒)

สภาวธรรมที่ไม่มีทั้งวิตกและวิจารเกิดระคนกับสภาวธรรมที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจาร ฯลฯ วิจารเกิดระคนกับขันธ์ที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจาร ในปฏิสนธิขณะ วิจารเกิดระคน กับขันธ์ที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจาร (๓)สภาวธรรมที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารและที่ไม่มีทั้งวิตกวิจารเกิดระคนกับสภาวธรรมที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจาร ฯลฯ ขันธ์ ๓ และวิจารเกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่ไม่ มีวิตกมีเพียงวิจาร ฯลฯ เกิดระคนกับขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ (๔)

อวิตกฺกอวิจารํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อวิตกฺกอวิจาโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. อวิตกฺกอวิจารํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ สํสฏฺฐา ฯเปฯ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ (๑)

อวิตกฺกอวิจารํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อวิตกฺกวิจารมตฺโต ธมฺโม ฯเปฯ วิจารํ สํสฏฺฐา อวิตกฺกวิจารมตฺตา ขนฺธา. ปฏิสนฺธิกฺขเณ วิจารํ สํสฏฺฐา ฯเปฯ (๒)

อวิตกฺกวิจารมตฺตญฺจ อวิตกฺกอวิจารญฺจ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อวิตกฺกวิจารมตฺโต ธมฺโม ฯเปฯ อวิตกฺกวิจารมตฺตํ เอกํ ขนฺธญฺจ วิจารญฺจ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ (๑)

สวิตกฺกสวิจารญฺจ อวิตกฺกวิจารมตฺตญฺจ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ สวิตกฺกสวิจาโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. สวิตกฺกสวิจารํ เอกํ ขนฺธญฺจ วิตกฺกญฺจ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ จ วิตกฺกญฺจ ฯเปฯ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ (๑)

สภาวธรรมที่ไม่มีทั้งวิตกและวิจารเกิดระคนกับสภาวธรรมที่ไม่มีทั้งวิตก และวิจารเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ เกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่ไม่มีทั้งวิตกและวิจาร ฯลฯ เกิดระคนกับขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ (๑)สภาวธรรมที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารเกิดระคนกับสภาวธรรมที่ไม่มีทั้งวิตกและ วิจาร ฯลฯ ขันธ์ที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารเกิดระคนกับวิจาร ในปฏิสนธิขณะ ... เกิดระคนกับวิจาร ฯลฯ (๒)

สภาวธรรมที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารเกิดระคนกับสภาวธรรมที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจาร และที่ไม่มีทั้งวิตกวิจาร ฯลฯ ขันธ์ ๓ เกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจาร และเกิดระคนกับวิจาร ฯลฯ เกิดระคนกับขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ (๑)สภาวธรรมที่มีทั้งวิตกและวิจารเกิดระคนกับสภาวธรรมที่มีทั้งวิตกวิจารและที่ ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ เกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่มี ทั้งวิตกวิจารและเกิดระคนกับวิตก ฯลฯ เกิดระคนกับขันธ์ ๒ และวิตก ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ (๑)

(ผู้รู้เหตุปัจจัยพึงขยายทุกปัจจัยให้พิสดาร)

(เหตุปจฺจยํ อนุมชฺชนฺเตน สพฺเพ ปจฺจยา วิตฺถาเรตพฺพา.) สุทฺธ เหตุยา เอกาทส, อารมฺมเณ อธิปติยา อนนฺตเร สมนนฺตเร สหชาเต อญฺญมญฺเญ นิสฺสเย อุปนิสฺสเย ปุเรชาเต อาเสวเน กมฺเม วิปาเก อาหาเร อินฺทฺริเย ฌาเน มคฺเค สมฺปยุตฺเต วิปฺปยุตฺเต อตฺถิยา นตฺถิยา วิคเต อวิคเต สพฺพตฺถ เอกาทส.

สุทธนัย

เหตุปัจจัย มี ๑๑ วาระ

อารัมมณปัจจัย มี ๑๑ วาระ

อธิปติปัจจัย มี ๑๑ วาระ

อนันตรปัจจัย มี ๑๑ วาระ

สมนันตรปัจจัย มี ๑๑ วาระ

สหชาตปัจจัย มี ๑๑ วาระ

อัญญมัญญปัจจัย มี ๑๑ วาระ

นิสสยปัจจัย มี ๑๑ วาระ

อุปนิสสยปัจจัย มี ๑๑ วาระ

ปุเรชาตปัจจัย มี ๑๑ วาระ

อาเสวนปัจจัย มี ๑๑ วาระ

กัมมปัจจัย มี ๑๑ วาระ

วิปากปัจจัย มี ๑๑ วาระ

อาหารปัจจัย มี ๑๑ วาระ

อินทรียปัจจัย มี ๑๑ วาระ

ฌานปัจจัย มี ๑๑ วาระ

มัคคปัจจัย มี ๑๑ วาระ

สัมปยุตตปัจจัย มี ๑๑ วาระ

วิปปยุตตปัจจัย มี ๑๑ วาระ

อัตถิปัจจัย มี ๑๑ วาระ

นัตถิปัจจัย มี ๑๑ วาระ

วิคตปัจจัย มี ๑๑ วาระ

อวิคตปัจจัย มี ๑๑ วาระ

ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑๑ วาระ

อนุโลม จบ

๒. ปัจจยปัจจนียะ

(ผู้รู้พึงเพิ่มปัจจนียะไว้)

อนุโลมํ ๒. ปจฺจยปจฺจนีย (ปจฺจนียํ กาตพฺพํ อสมฺโมหนฺเตน.) นเหตุยา ฉ, นอธิปติยา เอกาทส, นปุเรชาเต เอกาทส, นปจฺฉาชาเต เอกาทส, นอาเสวเน เอกาทส, นกมฺเม สตฺต, นวิปาเก เอกาทส, นฌาเน เอกํ, นมคฺเค ฉ, นวิปฺปยุตฺเต เอกาทส.

นเหตุปัจจัยมี ๖ วาระ

นอธิปติปัจจัย มี ๑๑ วาระ

นปุเรชาตปัจจัย มี ๑๑ วาระ

ปัจฉาชาตปัจจัย มี ๑๑ วาระ

นอาเสวนปัจจัย มี ๑๑ วาระ

นกัมมปัจจัย มี ๗ วาระ

นวิปากปัจจัย มี ๑๑ วาระ

นฌานปัจจัย มี ๑ วาระ

นมัคคปัจจัย มี ๖ วาระ

นวิปปยุตตปัจจัย มี ๑๑ วาระ

ปัจจนียะ จบ

ปจฺจนียํ ____________ ๓. ปจฺจยานุโลมปจฺจนีย ทุก เหตุปจฺจยา นอธิปติยา เอกาทส ฯเปฯ นวิปฺปยุตฺเต เอกาทส. (สงฺขิตฺตํ.)

๓. ปัจจยานุโลมปัจจนียะ

ทุกนัย

นอธิปติปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๑๑ วาระ ฯลฯ

นวิปปยุตตปัจจัย ” มี ๑๑ วาระ (ย่อ)

อนุโลมปัจจนียะ จบ

อนุโลมปจฺจนียํ ____________ ๔. ปจฺจยปจฺจนียานุโลม นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ ฉ ฯเปฯ ปุเรชาเต ฉ, อาเสวเน ปญฺจ, กมฺเม ฉ ฯเปฯ ฌาเน ฉ, มคฺเค ตีณิ, สมฺปยุตฺเต ฉ ฯเปฯ อวิคเต ฉ. (สมฺปยุตฺตวาโรปิ วิตฺถาเรตพฺโพ.) ____________ ๖. วิตกฺกตฺติก ๗. ปญฺหาวาร ๑. ปจฺจยานุโลม ๑. วิภงฺควาร

๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม

อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ

ปุเรชาตปัจจัย ” มี ๖ วาระ

อาเสวนปัจจัย ” มี ๕ วาระ

กัมมปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ

ฌานปัจจัย ” มี ๖ วาระ

มัคคปัจจัย ” มี ๓ วาระ

สัมปยุตตปัจจัย ” มี ๖ วาระ ฯลฯ

อวิคตปัจจัย ” มี ๖ วาระ

(พึงขยายสัมปยุตตวารให้พิสดาร)