พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · วิตักกัตติกะ
ปัจจยวาร เล่ม ๔๑
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๙๙–๑๑๓ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๔ ในวิตักกัตติกะมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๒ ปัจฉิมอนุโลมติกปัฏฐาน วิตักกัตติกะ ปัจจยวาร (ฉบับหลวง เล่ม ๔๑ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๑ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๖ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๑)
ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่
ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๘๖ หน้า ๓๘๖–๓๙๗
ปัจจยวาระ
อนุโลมนัย
เหตุปัจจัย
[๙๙] สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ
ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ฯลฯ มี ๗ วาระ.
ฯลฯ อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น มี ๕ วาระเหมือนกับปฏิจจวาระ.
[๑๐๐] อวิตักกอวิจารธรรม อาศัย อวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกอวิจาร-ธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น, จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยวิจารเกิดขึ้น.
ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น. วิจาร อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น.
สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ
คือ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น.
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ
อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม ฯลฯ
คือ ขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยวิจาร เกิดขึ้น, ขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น, วิตก อาศัยหทยวัตถุเกิดขึ้น.
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.
[๑๐๑] สวิตักกสวิจารธรรม และอวิติกกอวิจารธรรม อาศัย
อวิกกอวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ
คือ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น. จิตต-สมุฏฐานรูป อาศัยมหาภูตรูป เกิดขึ้น.
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.
อวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิติกกอวิจารธรรม อาศัยอวิ-
ตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ
คือ ขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยวิจารเกิดขึ้น, ขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น,จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยมหาภูตรูป เกิดขึ้น, วิตก อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น,จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยมหาภูตรูป เกิดขึ้น.
ขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และวิจาร อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น.
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.
สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ
คือ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และวิตก อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น.
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.
สวิตักกสวิจารธรรม อวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักก-อวิจารธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ
คือ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และวิตก อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น.
จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยมหาภูตรูปเกิดขึ้น. ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.
[๑๐๒] สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ
คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และหทยวัตถุเกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ และหทยวัตถุ เกิดขึ้น.
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.
อวิตักกวิจารมัตตธรรม ฯลฯ อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น
คือ ในปฏิสนธิขณะ อันเป็นไปแล้วในอุทาหรณ์ต้น พึงกระทำให้ได้ ๗ วาระ.
[๑๐๓] สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรมและอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ
คือ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยวิตก และหทยวัตถุ เกิดขึ้น.
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.
อวิตักกวิจารมัตตธรรม ฯลฯ อาศัย อวิตักกวิจารมัตตธรรมและอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น
คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และวิจารเกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และหทยวัตถุเกิดขึ้น.
ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรมและวิจาร เกิดขึ้น ฯลฯ.
ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรมและหทยวัตถุ เกิดขึ้น ฯลฯ.
อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิ-ตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และวิจาร เกิดขึ้น. จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรมและมหาภูตรูป เกิดขึ้น, จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยวิตก และมหาภูตรูป เกิดขึ้น, วิจารอาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และหทยวัตถุ เกิดขึ้น.
ในปฏิสนธิขณะ มี ๔ วาระ เหมือนอย่างนี้.
[๑๐๔] สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ
คือ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยวิตก และหทยวัตถุ เกิดขึ้น, จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยวิตก และมหาภูตรูป เกิดขึ้น.
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ
อวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจาร-มัตตธรรม และวิจาร เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจาร-
มัตตธรรมและหทยวัตถุ เกิดขึ้น ฯลฯ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารธรรมและมหาภูตรูป เกิดขึ้น, ขันธ์ ๓ และวิจาร อาศัยขันธ์๑ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และหทยวัตถุ เกิดขึ้น ฯลฯ
ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ ฯลฯ
ในกลุ่มแห่งปัจจัยทั้งสองที่เหลือ พึงแจกปวัตติและปฏิสนธิให้พิสดาร.
เหตุปัจจัย จบ
ผู้ที่เข้าใจเหตุปัจจัย พึงแจกปัจจัยวาระให้พิสดาร.
พึงนับจำนวนวาระเหมือนอย่างการนับจำนวนวาระในปฏิจจวาระ.
ในอธิปติปัจจัย มี ๓๗ วาระ ในปุเรชาตปัจจัย และในอาเสวนปัจจัยมี ๒๑ วาระ.
นี้เป็นความแปลกกัน ในปัจจัยวาระนี้.
ปัจจนียนัย
[๑๐๕] ในปัจจนียะ ในนเหตุปัจจัย มี ๓๓ วาระ, โมหะทั้ง ๗ในฐานะทั้ง ๗ พึงยกขึ้นแสดงเฉพาะในบทที่เป็นมูล.
ในนอารัมมณปัจจัย มี ๗ วาระ พึงยกจิตตสมุฏฐานรูป ขึ้นแสดง.
วาระทั้ง ๗ มีสวิตักกสวิจารธรรม เป็นมูล พึงแจกกับนอธิปติปัจจัย.
[๑๐๖] อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม
เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย
คือ อธิปติธรรมที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักก-วิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น, ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรมซึ่งเป็นวิบาก เกิดขึ้น ฯลฯ
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ
ฯลฯ อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม ฯลฯ
พึงกระทำทั้ง ๕ วาระ เหมือนอย่างในปฏิจจวาระ.
[๑๐๗] อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย
คือ อธิปติธรรม ที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักก-อวิจารธรรม เกิดขึ้น, ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม ซึ่งเป็นวิบากเกิดขึ้น ฯลฯ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยวิจารซึ่งเป็นวิบาก เกิดขึ้น.
ในปฏิสนธิขณะ อธิปติธรรมที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม อาศัยหทย-วัตถุ เกิดขึ้น, ขันธ์ที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม ซึ่งเป็นวิบาก และวิจารอาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น ฯลฯ
สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม ฯลฯ
คือ ขันธ์ ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น.
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ
อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม ฯลฯ
อธิปติธรรม ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยวิจาร เกิดขึ้น,อธิปติธรรม ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น ขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยวิจาร ซึ่งเป็นวิบาก เกิดขึ้น, ขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม ซึ่งเป็นวิบาก อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น.
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ
สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอวิตักก-อวิจารธรรม ฯลฯ
คือ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น, จิตต-สมุฏฐานรูป อาศัยมหาภูตรูป เกิดขึ้น.
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ
อวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ
คือ ขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยวิจาร ซึ่งเป็นวิบาก เกิดขึ้น, ขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรมซึ่งเป็นวิบากและวิจาร อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น, จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยมหาภูตรูป เกิดขึ้น, วิตก อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น, จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยมหาภูตรูปเกิดขึ้น, ขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม ซึ่งเป็นวิบาก และวิจาร อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น.
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ
สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม ฯลฯ
คือ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และวิตก อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น.
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ
กลุ่มแห่งปัจจัยที่ ๑ นี้ พึงแจกให้สมบูรณ์เป็น ๗ วาระ.
[๑๐๘] สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม
และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ
คือ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยวิตก และหทยวัตถุ เกิดขึ้น, ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ
อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ
อธิปติธรรมที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักก-วิจารมัตตธรรม และวิจาร เกิดขึ้น, อธิปติธรรมที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรมอาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และหทยวัตถุ เกิดขึ้น, ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม ซึ่งเป็นวิบาก และวิจาร เกิดขึ้น ฯลฯ
ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม ซึ่งเป็นวิบาก และหทย-วัตถุ เกิดขึ้น.
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ
พึงแจกปัญหาวาระทั้ง ๕.
อวิตักกวิจารมัตตธรรม ย่อมมาถึงในที่ใด พึงแจกวิบากในที่นั้น
ในนอธิปติปัจจัย เป็นมูล พึงแจกวาระ ๓๗ วาระ.
นอนันตรปัจจัยเป็นต้น
ในนอนันตรปัจจัยก็ดี ในนสมนันตรปัจจัยก็ดี ในนอัญญมัญญปัจจัยก็ดี ในนอุปนิสสยปัจจัยก็ดี มี ๗ วาระ พึงได้เฉพาะรูปเท่านั้น.
ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๓๗ วาระ เช่นเดียวกับปัจจนียะในปฏิจจวาระ.
ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓๗ วาระ แม้ในนอาเสวนปัจจัยก็เช่นเดียวกัน.
แม้อวิตักกวิจารมัตตธรรม ย่อมมาในที่ใด พึงแจกวิบากในที่นั้น.
นกัมมปัจจัย
[๑๐๙] สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนกัมมปัจจัย
คือ เจตนาที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจาร-ธรรม เกิดขึ้น.
ฯลฯ อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม ฯลฯ
คือ เจตนาที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรมอาศัย ฯลฯ
คือ เจตนาที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรมอาศัย ฯลฯ
อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม ฯลฯ
คือ เจตนาที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม ฯลฯ พึงแจกให้บริบูรณ์.
สวิตักกสวิจารธรรม ฯลฯ
คือ เจตนาที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น ฯลฯ
อวิตักกวิจารมัตตธรรม ฯลฯ
คือ เจตนาที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยวิจาร เกิดขึ้น, เจตนาที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น.
[๑๑๐] สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ
คือ เจตนาที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจาร-ธรรม และหทยวัตถุ ที่เกิดขึ้น.
สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม ฯลฯ
คือ เจตนาที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยวิตก และหทยวัตถุ เกิดขึ้น.
อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม ฯลฯ
คือ เจตนาที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักก-วิจารมัตตธรรม และวิจาร เกิดขึ้น, เจตนาที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรมอาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และหทยวัตถุ เกิดขึ้น.
สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักก-วิจารมัตตธรรม ฯลฯ
คือ เจตนาที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจาร-ธรรม เกิดขึ้น.
[๑๑๑] สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรมอวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนกัมมปัจจัย
คือ เจตนาที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจาร-ธรรม วิตก และหทยวัตถุ เกิดขึ้น.
[๑๑๒] ในนวิปากปัจจัย พึงแจกปัญหาวาระ ๓๗ วาระ.
เพราะนอาหารปัจจัย นอินทริยปัจจัย นฌานปัจจัย นมัคคปัจจัย นสัม-ปยุตตปัจจัย นวิปปยุตตปัจจัย โนนคัตถิปัจจัย โนวิคตปัจจัย พึงแจกให้พิสดาร.
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะเป็นต้นในปัจจยวาระ
[๑๑๓] ในนเหตุปัจจัย มี ๓๓ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๗ วาระในนอธิปติปัจจัย มี ๓๗ วาระ.
ในนอนันตรปัจจัย ในนสมนันตรปัจจัย ในนอัญญมัญญปัจจัย ในนอุปนิสสยปัจจัย แต่ละปัจจัย มี ๗ วาระ.
ในนปุเรชาตปัจจัย ในนปัจฉาชาตปัจจัย ในนอาเสวนปัจจัย มี ๓๗วาระ ในนกัมมปัจจัย มี ๑๑ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๓๗ วาระ ในนอาหารปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอินทริยปัจจัย มี ๑ วาระ ในนฌานปัจจัย มี ๑ วาระในนมัคคปัจจัย มี ๓๓ วาระ ในนสัมปยุตตปัจจัย มี ๗ วาระ ในนวิปปยุตต-ปัจจัย มี ๑๑ วาระ ในโนนัตถิปัจจัย มี ๗ วาระ ในโนวิคตปัจจัย มี ๗ วาระ.
เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี๗ วาระ ฯลฯ ในโนวิคตปัจจัยมี ๗ วาระ.
แม้นิสสยวาระ ก็ไม่ต่างกัน (แสดงเหมือนปัจจยวาระ)
ปัจจยวาระ จบ
สังสัฏฐวาระ
อนุโลมนัย
[๑๑๔] ๑. สวิตักกสวิจารธรรม เจือกับสวิตักกสวิจารธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ
ขันธ์ ๒ เจือกับขันธ์ ๒.
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.
๒. อวิตักกวิจารมัตตธรรม เจือกับสวิตักกสวิจารธรรม ฯลฯ
คือ วิตก เจือกับขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม.
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.
๓. สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกวิจารมัตตธรรม เจือกับสวิตักกสวิจารธรรม ฯลฯ
คือ ขันธ์ ๓ และวิตกเจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม ฯลฯ
ขันธ์ ๒ เจือกับขันธ์ ๒.
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.
[๑๑๕] ๔. อวิตักกวิจารมัตตธรรม เจือกับอวิตักกวิจารมัตต-ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม ฯลฯ
ขันธ์ ๒ เจือกับขันธ์ ๒.
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.
จบ ปัจจยวาร