ปฏิจจวาร เล่ม ๔๑

๑๓. ปริตรตารัมมณติกะ ๑. ปฏิจจวาร

๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๑๕๔๑} [๑] สภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นปริตตะอาศัยสภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นปริตตะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีอารมณ์เป็นปริตตะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีอารมณ์เป็นปริตตะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... (๑)

{๑๕๔๒} สภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นมหัคคตะอาศัยสภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นมหัคคตะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีอารมณ์เป็นมหัคคตะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะ ... สภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นมหัคคตะ ... (๑)

{๑๕๔๓} สภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นอัปปมาณะอาศัยสภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นอัปปมาณะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มี

อารมณ์เป็นอัปปมาณะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... (๑)

อารัมมณาทิปัจจัย

{๑๕๔๔} [๒] สภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นปริตตะอาศัยสภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นปริตตะเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย เพราะอธิปติปัจจัย ... เพราะ

อวิคตปัจจัย

๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร

{๑๕๔๕} [๓]ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

ในอารัมมณปัจจัย ,, ๓ ,,

ในอธิปติปัจจัย มี ๓ วาร

ในอวิคตปัจจัย ,, ๓ ,,

(พึงนับอย่างนี้) จบ อนุโลม

๒. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร

นเหตุปัจจัย

{๑๕๔๖} [๔] สภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นปริตตะอาศัยสภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นปริตตะเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีอารมณ์เป็นปริตตะซึ่งเป็นอเหตุกะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ในอเหตุกปฏิสนธิขณะขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ที่มีอารมณ์เป็นปริตตะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและ

อุทธัจจะเกิดขึ้น (๑)

{๑๕๔๗} สภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นมหัคคตะอาศัยสภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นมหัคคตะเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีอารมณ์เป็นมหัคคตะซึ่งเป็นอเหตุกะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะ (๑)

{๑๕๔๘} สภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นอัปปมาณะอาศัยสภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นอัปปมาณะเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีอารมณ์เป็นอัปปมาณะซึ่งเป็นอเหตุกะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... (๑)

นอธิปติปัจจัย

{๑๕๔๙} [๕] สภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นปริตตะอาศัยสภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นปริตตะเกิดขึ้นเพราะนอธิปติปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีอารมณ์เป็นปริตตะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะ ... (๑)

{๑๕๕๐} สภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นมหัคคตะอาศัยสภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นมหัคคตะเกิดขึ้นเพราะนอธิปติปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีอารมณ์เป็นมหัคคตะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะ ... (๑)

{๑๕๕๑} สภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นอัปปมาณะอาศัยสภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นอัปปมาณะเกิดขึ้นเพราะนอธิปติปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีอารมณ์เป็นอัปปมาณะเกิดขึ้น … ขันธ์ ๒ ... (๑)

นปุเรชาตาทิปัจจัย

{๑๕๕๒} [๖] สภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นปริตตะอาศัยสภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นปริตตะเกิดขึ้นเพราะนปุเรชาตปัจจัย คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ที่มีอารมณ์เป็นปริตตะเกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (๑)

{๑๕๕๓} สภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นมหัคคตะอาศัยสภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นมหัคคตะเกิดขึ้นเพราะนปุเรชาตปัจจัย คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ที่มีอารมณ์เป็นมหัคคตะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... เพราะนปุเรชาตปัจจัย (ในสภาวธรรมที่มีมหัคคตะเป็นอารมณ์ไม่มีปฏิสนธิ) (๑)

{๑๕๕๔} สภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นอัปปมาณะอาศัยสภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นอัปปมาณะเกิดขึ้นเพราะนปุเรชาตปัจจัย คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓

อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีสภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นอัปปมาณะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ...

(นปัจฉาชาตปัจจัยและนอาเสวนปัจจัยเหมือนกับนอธิปติปัจจัย)

นกัมมปัจจัย

{๑๕๕๕} [๗] สภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นปริตตะอาศัยสภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นปริตตะเกิดขึ้นเพราะนกัมมปัจจัย คือ เจตนาที่มีอารมณ์เป็นปริตตะอาศัยขันธ์ที่มีอารมณ์เป็นปริตตะเกิดขึ้น (๑)

{๑๕๕๖} สภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นมหัคคตะอาศัยสภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นมหัคคตะเกิดขึ้นเพราะนกัมมปัจจัย คือ เจตนาที่มีอารมณ์เป็นมหัคคตะ

อาศัยขันธ์ที่มีอารมณ์เป็นมหัคคตะเกิดขึ้น (๑)

{๑๕๕๗} สภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นอัปปมาณะอาศัยสภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นอัปปมาณะเกิดขึ้นเพราะนกัมมปัจจัย คือ เจตนาที่มีอารมณ์เป็น

อัปปมาณะอาศัยขันธ์ที่มีอารมณ์เป็นอัปปมาณะเกิดขึ้น (๑)

นวิปากาทิปัจจัย

{๑๕๕๘} [๘] สภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นปริตตะอาศัยสภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นปริตตะเกิดขึ้นเพราะนวิปากปัจจัย (ไม่มีปฏิสนธิ) เพราะนฌานปัจจัย คือขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยปัญจวิญญาณเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ...

เพราะนมัคคปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีอารมณ์เป็นปริตตะซึ่งเป็นอเหตุกะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ... ขันธ์ ๒ ... (๑)

{๑๕๕๙} สภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นมหัคคตะอาศัยสภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นมหัคคตะเกิดขึ้นเพราะนมัคคปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีอารมณ์เป็นมหัคคตะซึ่งเป็นอเหตุกะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... (๑)

{๑๕๖๐} สภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นอัปปมาณะอาศัยสภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นอัปปมาณะเกิดขึ้นเพราะนมัคคปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีอารมณ์เป็นอัปปมาณะซึ่งเป็นอเหตุกะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... (๑)

นวิปปยุตตปัจจัย

{๑๕๖๑} [๙] สภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นปริตตะอาศัยสภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นปริตตะเกิดขึ้นเพราะนวิปปยุตตปัจจัย คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ อาศัย

ขันธ์ ๑ ที่มีสภาวธรรมที่เป็นปริตตะเกิดขึ้น ... (๑)

{๑๕๖๒} สภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นมหัคคตะอาศัยสภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นมหัคคตะเกิดขึ้นเพราะนวิปปยุตตปัจจัย คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ อาศัย

ขันธ์ ๑ ที่มีอารมณ์เป็นมหัคคตะเกิดขึ้น ... (๑)

{๑๕๖๓} สภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นอัปปมาณะอาศัยสภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นอัปปมาณะเกิดขึ้นเพราะนวิปปยุตตปัจจัย คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีอารมณ์เป็นอัปปมาณะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... (๑)

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร

{๑๕๖๔} [๑๐] ในนเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

ในนอธิปติปัจจัย ,, ๓ ,,

ในนปุเรชาตปัจจัย ,, ๓ ,,

ในนปัจฉาชาตปัจจัย ,, ๓ ,,

ในนอาเสวนปัจจัย ,, ๓ ,,

ในนกัมมปัจจัย ,, ๓ ,,

ในนวิปากปัจจัย ,, ๓ ,,

ในนฌานปัจจัย ,, ๑ ,,

ในนมัคคปัจจัย ,, ๓ ,,

ในนวิปปยุตตปัจจัย ,, ๓ ,,

(พึงนับอย่างนี้)

จบ ปัจจนียะ

๓. ปัจจยานุโลมปัจจนียะ

{๑๕๖๕} [๑๑] ในนอธิปติปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

ในนปุเรชาตปัจจัย ,, ,, ๓ ,,

ในนปัจฉาชาตปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

ในนอาเสวนปัจจัย ,, ,, ๓ ,,

ในนกัมมปัจจัย ,, ,, ๓ ,,

ในนวิปากปัจจัย ,, ,, ๓ ,,

ในนวิปปยุตตปัจจัย ,, ,, ๓ ,,

(พึงนับอย่างนี้)

จบ อนุโลมปัจจนียะ

๓. ปัจจยปัจจนียานุโลม

นเหตุทุกนัย

{๑๕๖๖} [๑๒] ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

ในอนันตรปัจจัย ,, ,, ๓ ,,

ในสมนันตรปัจจัย ,, ,, ๓ ,,

ในสหชาตปัจจัย ,, ,, ๓ ,,

ในอัญญมัญญปัจจัย ,, ,, ๓ ,,

ในนิสสยปัจจัย ,, ,, ๓ ,,

ในอุปนิสสยปัจจัย ,, ,, ๓ ,,

ในปุเรชาตปัจจัย ,, ,, ๓ ,,

ในอาเสวนปัจจัย ,, ,, ๒ ,,

ในกัมมปัจจัย ,, ,, ๓ ,,

ในวิปากปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในอาหารปัจจัย ,, ,, ๓ ,,

ในอินทริยปัจจัย ,, ,, ๓ ,,

ในฌานปัจจัย ,, ,, ๓ ,,

ในมัคคปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๒ วาร

ในสัมปยุตตปัจจัย ,, ,, ๓ ,,

ในวิปปยุตตปัจจัย ,, ,, ๓ ,,

ในอัตถิปัจจัย ,, ,, ๓ ,,

ในนัตถิปัจจัย ,, ,, ๓ ,,

ในวิคตปัจจัย ,, ,, ๓ ,,

ในอวิคตปัจจัย ,, ,, ๓ ,,

(พึงนับอย่างนี้)

จบ ปัจจนียานุโลม

จบ ปฏิจจวาร

(สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตต

วารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร)

๑๓. ปริตตารัมมณติกะ ๗. ปัญหาวาร

๑. ปัจจยานุโลม ๒. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๑๕๖๗} [๑๓] สภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นปริตตะโดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุที่มีอารมณ์เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายโดยเหตุปัจจัย ในปฏิสนธิขณะสภาวธรรมที่เป็นเหตุที่มีอารมณ์เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์

ทั้งหลายโดยเหตุปัจจัย (๑)