ปัญหาวาร เล่ม ๔๑

๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม

{๑๔๑๗} [๕๔]ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

ในอนันตรปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในอวิคตปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

(พึงนับอย่างนี้)

จบ ปัจจนียานุโลม

จบ สังสัฏฐวาร

(สัมปยุตตวารเหมือนกับสังสัฏฐวาร)

๑๒. ปริตตติกะ ๗. ปัญหาวาร

๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๑๔๑๘} [๕๕] สภาวธรรมที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่

สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย และจิตตสมุฏฐานรูปโดยเหตุปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ… (๑)

{๑๔๑๙} สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะโดยเหตุปัจจัย มี ๓ วาร (พึงทำปวัตติกาลและปฏิสนธิกาล)

{๑๔๒๐} สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะโดยเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

อารัมมณปัจจัย

{๑๔๒๑} [๕๖] สภาวธรรมที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยอารัมมณปัจจัย คือ บุคคลให้ทาน สมาทานศีล รักษาอุโบสถ แล้ว

พิจารณากุศลนั้น พิจารณากุศลที่เคยสั่งสมไว้แล้วในกาลก่อน พระอริยะทั้งหลายพิจารณาโคตรภู โวทาน กิเลสที่ละได้แล้ว กิเลสที่ข่มได้แล้ว รู้กิเลสที่เคยเกิดขึ้นแล้วในกาลก่อน จักขุ ... หทัยวัตถุ ... เห็นแจ้งขันธ์ที่เป็นปริตตะโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง ... ยินดีเพลิดเพลิน เพราะปรารภจักขุเป็นต้นนั้น ราคะ ... โทมนัสจึงเกิดขึ้น รูปายตนะเป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ... โผฏฐัพพายตนะเป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณโดยอารัมมณปัจจัย (๑)

{๑๔๒๒} สภาวธรรมที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะโดยอารัมมณปัจจัย คือ บุคคลเห็นรูปด้วยทิพพจักขุ ฟังเสียงด้วยทิพโสตธาตุรู้จิตของบุคคลผู้พรั่งพร้อมด้วยจิตที่เป็นปริตตะด้วยเจโตปริยญาณ ขันธ์ที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่อิทธิวิธญาณ เจโตปริยญาณ ปุพเพนิวาสานุสสติญาณยถากัมมูปคญาณ อนาคตังสญาณโดยอารัมมณปัจจัย (๒)

{๑๔๒๓} [๕๗] สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะโดยอารัมมณปัจจัย คือ บุคคลรู้จิตของบุคคลพรั่งพร้อมด้วยจิต

ที่เป็นมหัคคตะด้วยเจโตปริยญาณ อากาสานัญจายตนะเป็นปัจจัยแก่

วิญญาณัญจายตนะ ... อากิญจัญญายตนะเป็นปัจจัยแก่เนวสัญญานาสัญญายตนะโดยอารัมมณปัจจัย ขันธ์ที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่อิทธิวิธญาณ

เจโตปริยญาณ ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ ยถากัมมูปคญาณ อนาคตังสญาณโดยอารัมมณปัจจัย (๑)

{๑๔๒๔} สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยอารัมมณปัจจัย คือ บุคคลพิจารณาปฐมฌาน ... พิจารณาเนวสัญญา

นาสัญญายตนะ ทิพพจักขุ ทิพพโสตธาตุ อิทธิวิธญาณ เจโตปริยญาณ

ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ ยถากัมมูปคญาณ อนาคตตังสญาณ เห็นแจ้ง

ขันธ์ที่เป็นมหัคคตะโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง ... ยินดีเพลิดเพลินเพราะปรารภขันธ์นั้น ราคะ ... โทมนัสจึงเกิดขึ้น (๒)

{๑๔๒๕} [๕๘] สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะโดยอารัมมณปัจจัย คือ นิพพานเป็นปัจจัยแก่มรรค เป็น

ปัจจัยแก่ผลโดยอารัมมณปัจจัย (๑)

{๑๔๒๖} สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยอารัมมณปัจจัย คือ พระอริยะทั้งหลายออกจากมรรค พิจารณามรรค

ผล นิพพาน นิพพานเป็นปัจจัยแก่โคตรภู โวทาน อาวัชชนะโดย

อารัมมณปัจจัย (๒)

{๑๔๒๗} สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะโดยอารัมมณปัจจัย คือ พระอริยะทั้งหลายรู้จิตของบุคคลผู้พรั่งพร้อมด้วยจิตที่เป็นอัปปมาณกุศลด้วยเจโตปริยญาณ ขันธ์ที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่เจโตปริยญาณปุพเพนิวาสานุสสติญาณ อนาคตังสญาณโดยอารัมมณ

ปัจจัย (๓)

อธิปติปัจจัย

{๑๔๒๘} [๕๙] สภาวธรรมที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย สหชาตาธิปติปัจจัย

ที่เป็นอารัมมณาธิปติปัจจัย ได้แก่ บุคคลให้ทาน สมาทานศีล รักษา

อุโบสถ แล้วพิจารณากุศลนั้น ทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น พิจารณา

กุศลกรรมที่เคยสั่งสมไว้แล้วในกาลก่อนทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น

พระเสกขบุคคลทั้งหลายพิจารณาโคตรภู ทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่นพิจารณาโวทาน ทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ทำจักขุ ... หทัยวัตถุ ...

ขันธ์ที่เป็นปริตตะให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ยินดีเพลิดเพลิน เพราะทำจักขุเป็นต้นนั้นให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ราคะ ... ทิฏฐิจึงเกิดขึ้น

ที่เป็นสหชาตาธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิปติธรรมที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัย

แก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปโดยอธิปติปัจจัย (๑)

{๑๔๒๙} สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะโดยอธิปติปัจจัย มีอย่างเดียว คือ สหชาตาธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิปติธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธทั้งหลายโดยอธิปติปัจจัย (๑)

{๑๔๓๐} สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย สหชาตาธิปติปัจจัย

ที่เป็นอารัมมณาธิปติปัจจัย ได้แก่ บุคคลพิจารณาปฐมฌาน ทำให้

เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ... เนวสัญญานาสัญญายตนะ … ทิพพจักขุ ...

อนาคตังสญาณ ทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ยินดีเพลิดเพลินขันธ์ที่

เป็นมหัคคตะ ทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น เพราะทำขันธ์นั้นให้เป็น

อารมณ์อย่างหนักแน่น ราคะ ... ทิฏฐิจึงเกิดขึ้น

ที่เป็นสหชาตาธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิปติธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัย

แก่จิตตสมุฏฐานรูปโดยอธิปติปัจจัย (๒)

{๑๔๓๑} สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะและสภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะโดยอธิปติปัจจัย มีอย่างเดียว คือ สหชาตาธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิปติธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปโดยอธิปติปัจจัย (๓)

{๑๔๓๒} [๖๐] สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะโดยอธิปติปัจจัยมี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย สหชาตาธิปติปัจจัย

ที่เป็นอารัมมณาธิปติปัจจัย ได้แก่ นิพพานเป็นปัจจัยแก่มรรค เป็นปัจจัยแก่ผลโดยอธิปติปัจจัย

ที่เป็นสหชาตาธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิปติธรรมที่เป็นสภาวธรรมที่เป็น

อัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายโดยอธิปติปัจจัย (๑)

{๑๔๓๓} สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย สหชาตาธิปติปัจจัย

ที่เป็นอารัมมณาธิปติปัจจัย ได้แก่ พระอริยะทั้งหลายออกจากมรรค

พิจารณามรรค ทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น พิจารณาผล ทำให้เป็น

อารมณ์อย่างหนักแน่น พิจารณานิพพาน ทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น

นิพพานเป็นปัจจัยแก่โคตรภู โวทานโดยอธิปติปัจจัย

ที่เป็นสหชาตาธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิปติธรรมที่เป็นอัปปมาณกุศลเป็น

ปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปโดยอธิปติปัจจัย (๒)

{๑๔๓๔} สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะและสภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะโดยอธิปติปัจจัย มีอย่างเดียว คือ สหชาตาธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิปติธรรมที่เป็นอัปปมาณกุศลเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปโดยอธิปติปัจจัย (๓)

อนันตรปัจจัย

{๑๔๓๕} [๖๑] สภาวธรรมที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยอนันตรปัจจัย คือ ขันธ์ที่เป็นปริตตะซึ่งเกิดก่อน ๆ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นปริตตะซึ่งเกิดหลัง ๆ โดยอนันตรปัจจัย อนุโลมเป็นปัจจัยแก่โคตรภู

อนุโลมเป็นปัจจัยแก่โวทาน อาวัชชนะเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นปริตตะโดยอนันตรปัจจัย (๑)

{๑๔๓๖} สภาวธรรมที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะโดยอนันตรปัจจัย คือ จุติจิตที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่อุปปัตติจิตที่เป็นมหัคคตะโดยอนันตรปัจจัย ขันธ์ที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่วุฏฐานะที่เป็นมหัคคตะ

โดยอนันตรปัจจัย บริกรรมแห่งปฐมฌาน ... บริกรรมแห่งเนวสัญญานาสัญญายตนะ ... บริกรรมแห่งทิพพจักขุ ... บริกรรมแห่งอนาคตังสญาณเป็นปัจจัยแก่อนาคตังสญาณโดยอนันตรปัจจัย (๒)

{๑๔๓๗} สภาวธรรมที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะโดยอนันตรปัจจัย คือ โคตรภูเป็นปัจจัยแก่มรรค โวทานเป็นปัจจัยแก่มรรคอนุโลมเป็นปัจจัยแก่ผลสมาบัติโดยอนันตรปัจจัย (๑)

{๑๔๓๘} [๖๒] สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะโดยอนันตรปัจจัย คือ ขันธ์ที่เป็นมหัคคตะซึ่งเกิดก่อน ๆ เป็น

ปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นมหัคคตะซึ่งเกิดหลัง ๆ โดยอนันตรปัจจัย (๑)

{๑๔๓๙} สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยอนันตรปัจจัย คือ จุติจิตที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่อุปปัตติจิตที่เป็นปริตตะโดยอนันตรปัจจัย ภวังคจิตที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่อาวัชชนะโดยอนันตรปัจจัย ขันธ์ที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่วุฏฐานะที่เป็นปริตตะโดยอนันตรปัจจัย (๒)

{๑๔๔๐} สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะโดยอนันตรปัจจัย คือ เนวสัญญานาสัญญายตนะเป็นปัจจัยแก่ผลสมาบัติของ

พระอนาคามีและพระอรหันต์ผู้ออกจากนิโรธสมาบัติโดยอนันตรปัจจัย (๓)

{๑๔๔๑} [๖๓] สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะโดยอนันตรปัจจัย คือ ขันธ์ที่เป็นอัปปมาณกุศลซึ่งเกิดก่อน ๆ

เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นอัปปมาณกุศลซึ่งเกิดหลัง ๆ โดยอนันตรปัจจัย

มรรคเป็นปัจจัยแก่ผล ผลเป็นปัจจัยแก่ผลโดยอนันตรปัจจัย (๑)

{๑๔๔๒} สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยอนันตรปัจจัย คือ ผลเป็นปัจจัยแก่วุฏฐานะที่เป็นปริตตะโดยอนันตรปัจจัย (๒)

{๑๔๔๓} สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะโดยอนันตรปัจจัย คือ ผลเป็นปัจจัยแก่วุฏฐานะที่เป็นมหัคคตะโดยอนันตรปัจจัย (๓)

(สมนันตรปัจจัยเหมือนกับอนันตรปัจจัย)

สหชาตปัจจัย

{๑๔๔๔} [๖๔] สภาวธรรมที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยสหชาตปัจจัย คือ ขันธ์ ๑ ที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓ และ

จิตตสมุฏฐานรูปโดยสหชาตปัจจัย ... ขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะ ...

ขันธ์ทั้งหลายเป็นปัจจัยแก่หทัยวัตถุ หทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลาย

โดยสหชาตปัจจัย มหาภูตรูป ๑ ... สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคล … (๑)

{๑๔๔๕} สภาวธรรมที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะโดยสหชาตปัจจัย คือ ในปฏิสนธิขณะ หทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็น

มหัคคตะโดยสหชาตปัจจัย (๒)

{๑๔๔๖} [๖๕] สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะโดยสหชาตปัจจัย คือ ขันธ์ ๑ ที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓ ...

ขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะ ... (๑)

{๑๔๔๗} สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยสหชาตปัจจัย คือ ขันธ์ที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปโดย

สหชาตปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่กฏัตตารูปทั้งหลายโดยสหชาตปัจจัย (๒)

{๑๔๔๘} สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะและสภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะโดยสหชาตปัจจัย คือ ขันธ์ ๑ ที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปโดยสหชาตปัจจัย ... ขันธ์ ๒ ...

ในปฏิสนธิขณะ ... (๓)

{๑๔๔๙} ![๖๖] สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะโดยสหชาตปัจจัย คือ ขันธ์ ๑ ที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่

ขันธ์ ๓ โดยสหชาตปัจจัย ... (๑)

{๑๔๕๐} สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยสหชาตปัจจัย คือ ขันธ์ที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปโดยสหชาตปัจจัย (๒)

{๑๔๕๑} สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะและสภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะโดยสหชาตปัจจัย คือ ขันธ์ ๑ ที่เป็น

อัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปโดยสหชาตปัจจัย ... (๓)

{๑๔๕๒} [๖๗] สภาวธรรมที่เป็นปริตตะและสภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยสหชาตปัจจัย คือ ขันธ์ที่เป็น

อัปปมาณะและมหาภูตรูปทั้งหลายเป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปโดย

สหชาตปัจจัย (๑)

{๑๔๕๓} สภาวธรรมที่เป็นปริตตะและสภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยสหชาตปัจจัย คือ ขันธ์ที่เป็นมหัคคตะและ

มหาภูตรูปทั้งหลายเป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปโดยสหชาตปัจจัย ใน

ปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นมหัคคตะและมหาภูตรูปทั้งหลายเป็นปัจจัยแก่

กฏัตตารูปทั้งหลายโดยสหชาตปัจจัย (๑)

{๑๔๕๔} สภาวธรรมที่เป็นปริตตะและสภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะโดยสหชาตปัจจัย คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๑ที่เป็นมหัคคตะและหทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓ โดยสหชาตปัจจัย ... (๒)

อัญญมัญญปัจจัย

{๑๔๕๕} [๖๘] สภาวธรรมที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยอัญญมัญญปัจจัย คือ ขันธ์ ๑ ที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓ โดย

อัญญมัญญปัจจัย ... ในปฏิสนธิขณะ ... ขันธ์ทั้งหลายเป็นปัจจัยแก่หทัยวัตถุ... หทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายโดยอัญญมัญญปัจจัย ... มหาภูตรูป ๑... สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคล ... (๑)

{๑๔๕๖} สภาวธรรมที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะโดยอัญญมัญญปัจจัย ... ในปฏิสนธิขณะ หทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็น

มหัคคตะโดยอัญญมัญญ ปัจจัย ... (๒)

{๑๔๕๗} สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะโดยอัญญมัญญปัจจัย คือ ขันธ์ ๑ ที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓ โดย

อัญญมัญญปัจจัย ... ในปฏิสนธิขณะ ... (๑)

{๑๔๕๘} สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยอัญญมัญญปัจจัย คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่

หทัยวัตถุโดยอัญญมัญญปัจจัย (๒)

{๑๔๕๙} สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะและสภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะโดยอัญญมัญญปัจจัย คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์

๑ ที่เป็นมหัตคตะเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓ และหทัยวัตถุโดยอัญญมัญญปัจจัย

… (๓)

{๑๔๖๐} สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะโดยอัญญมัญญปัจจัย คือ ขันธ์ ๑ ที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓

โดยอัญญมัญญปัจจัย ... ขันธ์ ๒ ... (๑)

{๑๔๖๑} สภาวธรรมที่เป็นปริตตะและสภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะโดยอัญญมัญญปัจจัย คือ ในปฏิสนธิขณะ

ขันธ์ ๑ ที่เป็นมหัคคตะและหทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓ โดยอัญญมัญญ

ปัจจัย ... (๑)

นิสสยปัจจัย

{๑๔๖๒} [๖๙] สภาวธรรมที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยนิสสยปัจจัย คือ ขันธ์ ๑ ที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓ และ

จิตตสมุฏฐานรูปโดยนิสสยปัจจัย … ขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะ ... ขันธ์ทั้งหลายเป็นปัจจัยแก่หทัยวัตถุ … หทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายโดยนิสสยปัจจัย ... มหาภูตรูป ๑ … สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคลมีมหาภูตรูป๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ ... จักขายตนะเป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ …

กายายตนะเป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณ ... หทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่

เป็นปริตตะโดยนิสสยปัจจัย (๑)

{๑๔๖๓} สภาวธรรมที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะโดยนิสสยปัจจัย คือ หทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นมหัคคตะโดยนิสสยปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ หทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นมหัคคตะโดย

นิสสยปัจจัย (๒)

{๑๔๖๔} สภาวธรรมที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะโดยนิสสยปัจจัย คือ หทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นอัปปมาณะโดยนิสสย

ปัจจัย (๓)

{๑๔๖๕} [๗๐] สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะโดยนิสสยปัจจัย คือ ขันธ์ ๑ ที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓ ... ขันธ์ ๒... ในปฏิสนธิขณะ … (๑)

{๑๔๖๖} สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยนิสสยปัจจัย คือ ขันธ์ที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปโดย

นิสสยปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่กฏัตตารูป

ทั้งหลายโดยนิสสยปัจจัย (๒)

{๑๔๖๗} สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะและสภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะโดยนิสสยปัจจัย คือ ขันธ์ ๑ ที่เป็นมหัคคตะ

เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปโดยนิสสยปัจจัย ... ขันธ์ ๒ ...

ในปฏิสนธิขณะ ... (๓)

{๑๔๖๘} [๗๑] สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะโดยนิสสยปัจจัย คือ ขันธ์ ๑ ที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่

ขันธ์ ๓ โดยนิสสยปัจจัย ... (๑)

{๑๔๖๙} สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยนิสสยปัจจัย คือ ขันธ์ที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปโดย

นิสสยปัจจัย (๒)

{๑๔๗๐} สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะและสภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะโดยนิสสยปัจจัย คือ ขันธ์ ๑ ที่เป็น

อัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปโดยนิสสยปัจจัย ... (๓)

{๑๔๗๑} สภาวธรรมที่เป็นปริตตะและสภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยนิสสยปัจจัย คือ ขันธ์ที่เป็นอัปปมาณะและ

มหาภูตรูปทั้งหลายเป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปโดยนิสสยปัจจัย (๑)

{๑๔๗๒} สภาวธรรมที่เป็นปริตตะและสภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะโดยนิสสยปัจจัย คือ ขันธ์ ๑ ที่เป็นอัปปมาณะและหทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓ โดยนิสสยปัจจัย ... ขันธ์ ๒ ... (๒)

{๑๔๗๓} สภาวธรรมที่เป็นปริตตะและสภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยนิสสยปัจจัย คือ ขันธ์ที่เป็นมหัคคตะและ

มหาภูตรูปทั้งหลายเป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปโดยนิสสยปัจจัย ใน

ปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นมหัคคตะและมหาภูตรูปทั้งหลายเป็นปัจจัยแก่

กฏัตตารูปทั้งหลายโดยนิสสยปัจจัย (๑)

{๑๔๗๔} สภาวธรรมที่เป็นปริตตะและสภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะโดยนิสสยปัจจัย คือ ขันธ์ ๑ ที่เป็นมหัคคตะ

และหทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓ โดยนิสสยปัจจัย … ในปฏิสนธิขณะ

ขันธ์ ๑ ที่เป็นมหัคคตะและหทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓ โดยนิสสยปัจจัย ...

ขันธ์ ๒ ... (๒)

อุปนิสสยปัจจัย

{๑๔๗๕} [๗๒] สภาวธรรมที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยปัจจัย อนันตรูปนิสสยปัจจัยปกตูปนิสสยปัจจัย ...

ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ บุคคลอาศัยศรัทธาที่เป็นปริตตะ แล้ว

ให้ทาน สมาทานศีล รักษาอุโบสถ ทำวิปัสสนาให้เกิดขึ้น ก่อมานะ ถือ

ทิฏฐิ อาศัยศีลที่เป็นปริตตะ ... ปัญญา ... ราคะ ... ความปรารถนา ...

สุขทางกาย … เสนาสนะแล้วให้ทาน … ศีล ... อุโบสถ ... ทำ

วิปัสสนาให้เกิดขึ้น ฆ่าสัตว์ ... ทำลายสงฆ์ ศรัทธาที่เป็นปริตตะ ... ปัญญา... ราคะ ... ความปรารถนา ... สุขทางกาย ... เสนาสนะเป็นปัจจัยแก่ศรัทธาที่เป็นปริตตะ ... ปัญญา ... ราคะ ... ความปรารถนา ... สุขทางกาย... ทุกข์ทางกายโดยอุปนิสสยปัจจัย กุศลอกุศลกรรมเป็นปัจจัยแก่วิบากโดยอุปนิสสยปัจจัย ปาณาติบาตเป็นปัจจัยแก่ปาณาติบาตโดยอุปนิสสยปัจจัย(พึงผูกให้เป็นจักรนัย) มาตุฆาตกรรมเป็นปัจจัยแก่มาตุฆาตกรรมโดย

อุปนิสสยปัจจัย (พึงผูกให้เป็นจักรนัยเหมือนกับกุสลติกะ) (๑)

{๑๔๗๖} สภาวธรรมที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะโดยอุปนิสสยปัจจัยมี ๒ อย่าง คือ อนันตรูปนิสสยปัจจัย ปกตูปนิสสยปัจจัย …

ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ บุคคลอาศัยศรัทธาที่เป็นปริตตะ แล้ว

ทำฌานที่เป็นมหัคคตะ อภิญญา สมาบัติให้เกิดขึ้น อาศัยศีลที่เป็นปริตตะ

... ปัญญา ... ราคะ ... เสนาสนะ แล้วทำฌานที่เป็นมหัคคตะ

อภิญญาสมาบัติให้เกิดขึ้น ศรัทธาที่เป็นปริตตะ ... เสนาสนะเป็นปัจจัยแก่ศรัทธาที่เป็นมหัคคตะ ... ปัญญาโดยอุปนิสสยปัจจัย บริกรรม

แห่งปฐมฌาน ... บริกรรมแห่งเนวสัญญานาสัญญายตนะเป็นปัจจัยแก่

เนวสัญญานาสัญญายตนะโดยอุปนิสสยปัจจัย บริกรรมแห่งทิพพจักขุ ...

บริกรรมแห่งอนาคตังสญาณ ... (๒)

{๑๔๗๗} สภาวธรรมที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อนันตรูปนิสสยปัจจัย ปกตูปนิสสย

ปัจจัย ...

ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ บุคคลอาศัยศรัทธาที่เป็นปริตตะแล้ว

ทำฌานที่เป็นอัปปมาณะ มรรค ผลสมาบัติให้เกิดขึ้น อาศัยศีลที่เป็นปริตตะ... ปัญญา ... ราคะ ... ความปรารถนา ... สุขทางกาย ... เสนาสนะแล้วทำฌานที่เป็นอัปปมาณะ มรรค ผลสมาบัติให้เกิดขึ้น ศรัทธาที่เป็น

ปริตตะ ... เสนาสนะเป็นปัจจัยแก่ศรัทธาที่เป็นอัปปมาณะ ... ปัญญา …มรรค ... ผลสมาบัติโดยอุปนิสสยปัจจัย บริกรรมแห่งปฐมมรรคเป็นปัจจัยแก่ปฐมมรรค... บริกรรมแห่งจตุตตถมรรคเป็นปัจจัยแก่จตุตตถมรรค

โดยอุปนิสสยปัจจัย (๓)

{๑๔๗๘} [๗๓] สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อนันตรูปนิสสยปัจจัย

ปกตูปนิสสยปัจจัย ...

ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ บุคคลอาศัยศรัทธาที่เป็นมหัคคตะ

แล้วทำฌานที่เป็นมหัคคตะ อภิญญา สมาบัติให้เกิดขึ้น อาศัยศีลที่เป็น

มหัคคตะ ... ปัญญา แล้วทำฌานที่เป็นมหัคคตะ อภิญญา สมาบัติให้เกิดขึ้นศรัทธาที่เป็นมหัคคตะ ... ปัญญาเป็นปัจจัยแก่ศรัทธาที่เป็นมหัคคตะ … ปัญญาโดยอุปนิสสยปัจจัย ปฐมฌานเป็นปัจจัยแก่ทุติยฌาน ... อากิญจัญญายตนะเป็นปัจจัยแก่เนวสัญญานาสัญญายตนะโดยอุปนิสสยปัจจัย (๑)

{๑๔๗๙} สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยปัจจัย อนันตรูปนิสสยปัจจัยปกตูปนิสสยปัจจัย ...

ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ บุคคลอาศัยศรัทธาที่เป็นมหัคคตะ

แล้วให้ทาน สมาทานศีล รักษาอุโบสถ ทำวิปัสสนาให้เกิดขึ้น ก่อมานะ

ถือทิฏฐิ อาศัยศีลที่เป็นมหัคคตะ ... ปัญญา แล้วให้ทาน ... ทำวิปัสสนาให้เกิดขึ้น ... ศรัทธาที่เป็นมหัคคตะ ... ปัญญาเป็นปัจจัยแก่ศรัทธาที่เป็นปริตตะ ... ปัญญา ... สุขทางกาย ... ทุกข์ทางกายโดยอุปนิสสยปัจจัย (๒)

{๑๔๘๐} สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อนันตรูปนิสสยปัจจัย ปกตูปนิสสยปัจจัย …

ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ บุคคลอาศัยศรัทธาที่เป็นมหัคคตะ

แล้วทำฌานที่เป็นอัปปมาณะ มรรค ผลสมาบัติให้เกิดขึ้น อาศัยศีลที่เป็น

มหัคคตะ … ปัญญา แล้วทำฌานที่เป็นอัปปมาณะมรรค ผลสมาบัติให้

เกิดขึ้น ศรัทธาที่เป็นมหัคคตะ … ปัญญาเป็นปัจจัยแก่ศรัทธาที่เป็น

อัปปมาณะ ... ปัญญา ... มรรค … ผลสมาบัติโดยอุปนิสสยปัจจัย (๓)

{๑๔๘๑} [๗๔] สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยปัจจัย

อนันตรูปนิสสยปัจจัย ปกตูปนิสสยปัจจัย ...

ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ บุคคลอาศัยศรัทธาที่เป็นอัปปมาณะ

แล้วทำฌานที่เป็นอัปปมาณะมรรค ผลสมาบัติให้เกิดขึ้น อาศัยศีลที่เป็น

อัปปมาณะ ... ปัญญา แล้วทำฌานที่เป็นอัปปมาณะ มรรค ผลสมาบัติ

ให้เกิดขึ้น ศรัทธาที่เป็นอัปปมาณะ ... ปัญญาเป็นปัจจัยแก่ศรัทธาที่เป็นอัปปมาณะ ... ปัญญาโดยอุปนิสสยปัจจัย ปฐมมรรคเป็นปัจจัยแก่ทุติยมรรค... ตติยมรรคเป็นปัจจัยแก่จตุตถมรรค … มรรคเป็นปัจจัยแก่ผลสมาบัติโดยอุปนิสสยปัจจัย (๑)

{๑๔๘๒} สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยปัจจัย อนันตรูปนิสสย

ปัจจัย ปกตูปนิสสยปัจจัย ...

ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ บุคคลอาศัยศรัทธาที่เป็นอัปปมาณะ

แล้วให้ทาน สมาทานศีล รักษาอุโบสถ ... ทำวิปัสสนาให้เกิดขึ้น อาศัยศีลที่เป็นอัปปมาณะ ... ปัญญาแล้วให้ทาน ... ศีล ... อุโบสถ ... วิปัสสนา ... ศรัทธาที่เป็นอัปปมาณะ ... ปัญญาเป็นปัจจัยแก่ศรัทธาที่เป็นปริตตะ … ปัญญา ...

สุขทางกาย ... ทุกข์ทางกายโดยอุปนิสสยปัจจัย ผลสมาบัติเป็นปัจจัยแก่สุขทางกายโดยอุปนิสสยปัจจัย พระอริยะทั้งหลายอาศัยมรรคแล้วเห็นแจ้งสังขารโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง ... มรรคเป็นปัจจัยแก่อัตถปฏิสัมภิทา ...

ธัมมปฏิสัมภิทา ... นิรุตติปฏิสัมภิทา ... ปฏิภาณปฏิสัมภิทา ... ความฉลาดในฐานะและอฐานะของพระอริยะทั้งหลายโดยอุปนิสสยปัจจัย (๒)

{๑๔๘๓} สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อนันตรูปนิสสยปัจจัย ปกตูปนิสสยปัจจัย...

ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ บุคคลอาศัยศรัทธาที่เป็นอัปปมาณะ

ทำฌานที่เป็นมหัคคตะ ... อภิญญา ... สมาบัติให้เกิดขึ้น อาศัยศีลที่

เป็นอัปปมาณะ ... ปัญญา ทำฌานที่เป็นมหัคคตะ ... อภิญญา ...

สมาบัติให้เกิดขึ้น ศรัทธาที่เป็นอัปปมาณะ ... ปัญญาเป็นปัจจัยแก่ศรัทธาที่เป็นมหัคคตะ ... ปัญญาโดยอุปนิสสยปัจจัย พระอริยะทั้งหลายอาศัยมรรค แล้วทำสมาบัติที่ยังไม่เกิดให้เกิดขึ้นเข้าสมาบัติที่เกิดขึ้นแล้ว (๓)

ปุเรชาตปัจจัย

{๑๔๘๔} [๗๕] สภาวธรรมที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยปุเรชาตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณปุเรชาตปัจจัย วัตถุปุเรชาตปัจจัย

ที่เป็นอารัมมณปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ บุคคลเห็นแจ้งจักขุโดยความ

เป็นสภาวะไม่เที่ยง ... ยินดีเพลิดเพลิน เพราะปรารภจักขุนั้น ราคะ... โทมนัสจึงเกิดขึ้น ... เห็นแจ้งโสตะ ... หทัยวัตถุโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง ... โทมนัสจึงเกิดขึ้น รูปายตนะเป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ ...

โผฏฐัพพายตนะเป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณโดยปุเรชาตปัจจัย

ที่เป็นวัตถุปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ จักขายตนะเป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ

... กายายตนะเป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณ ... หทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นปริตตะโดยปุเรชาตปัจจัย (๑)

{๑๔๘๕} สภาวธรรมที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะโดยปุเรชาตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณปุเรชาตปัจจัย วัตถุปุเรชาตปัจจัยที่เป็นอารัมมณปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ บุคคลเห็นรูปด้วยทิพพจักขุ ฟัง

เสียงด้วยทิพพโสตธาตุ

ที่เป็นวัตถุปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ หทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็น

มหัคคตะโดยปุเรชาตปัจจัย (๒)

{๑๔๘๖} สภาวธรรมที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะโดยปุเรชาตปัจจัย มีอย่างเดียว คือ วัตถุปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ หทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นอัปปมาณะโดยปุเรชาตปัจจัย (๓)

ปัจฉาชาตปัจจัย

{๑๔๘๗} [๗๖] สภาวธรรมที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยปัจฉาชาตปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่เป็นปริตตะซึ่งเกิดภายหลังเป็นปัจจัยแก่กายนี้ที่เกิดก่อนโดยปัจฉาชาตปัจจัย (๑)

{๑๔๘๘} สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยปัจฉาชาตปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่เป็นมหัคคตะซึ่งเกิดภายหลังเป็นปัจจัยแก่กายนี้ที่เกิดก่อนโดยปัจฉาชาตปัจจัย (๑)

{๑๔๘๙} สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยปัจฉาชาตปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่เป็นอัปปมาณะซึ่งเกิดภายหลังเป็นปัจจัยแก่กายนี้ที่เกิดก่อนโดยปัจฉาชาตปัจจัย (๑)

อาเสวนปัจจัย

{๑๔๙๐} [๗๗] สภาวธรรมที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยอาเสวนปัจจัย คือ ขันธ์ที่เป็นปริตตะซึ่งเกิดก่อน ๆ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นปริตตะซึ่งเกิดหลัง ๆ ... อนุโลมเป็นปัจจัยแก่โคตรภู อนุโลมเป็นปัจจัยแก่โวทานโดยอาเสวนปัจจัย (๑)

{๑๔๙๑} สภาวธรรมที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะโดยอาเสวนปัจจัย คือ บริกรรมแห่งปฐมฌานเป็นปัจจัยแก่ปฐมฌานนั้นเอง

โดยอาเสวนปัจจัย ... บริกรรมแห่งเนวสัญญานาสัญญายตนะเป็นปัจจัยแก่เนวสัญญานาสัญญายตนะนั้นเองโดยอาเสวนปัจจัย บริกรรมแห่ง

ทิพพจักขุ ... บริกรรมแห่งอนาคตังสญาณเป็นปัจจัยแก่อนาคตังสญาณ

โดยอาเสวนปัจจัย (๒)

{๑๔๙๒} สภาวธรรมที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะโดยอาเสวนปัจจัย คือ โคตรภูเป็นปัจจัยแก่มรรค โวทานเป็นปัจจัยแก่มรรคโดยอาเสวนปัจจัย (๓)

{๑๔๙๓} สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะโดยอาเสวนปัจจัย คือ ขันธ์ที่เป็นมหัคคตะซึ่งเกิดก่อน ๆ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นมหัคคตะซึ่งเกิดหลัง ๆ โดยอาเสวนปัจจัย (๑)

กัมมปัจจัย

{๑๔๙๔} [๗๘] สภาวธรรมที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยกัมมปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตกัมมปัจจัย นานาขณิกกัมมปัจจัย

ที่เป็นสหชาตกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่

สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปโดยกัมมปัจจัย ในปฏิสนธิขณะเจตนาที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์และกฏัตตารูปทั้งหลายโดยกัมมปัจจัย

ที่เป็นนานาขณิกกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่

ขันธ์ที่เป็นปริตตะซึ่งเป็นวิบากและกฏัตตารูปทั้งหลายโดยกัมมปัจจัย (๑)

{๑๔๙๕} สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะโดยกัมมปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตกัมมปัจจัย นานาขณิกกัมมปัจจัย

ที่เป็นสหชาตกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่

สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายโดยกัมมปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ เจตนาที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายโดยกัมมปัจจัย

ที่เป็นนานาขณิกกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่

ขันธ์ที่เป็นมหัคคตะซึ่งเป็นวิบากโดยกัมมปัจจัย (๑)

{๑๔๙๖} สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยกัมมปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตกัมมปัจจัย นานาขณิกกัมมปัจจัย

ที่เป็นสหชาตกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่

จิตตสมุฏฐานรูปโดยกัมมปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ เจตนาที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่กฏัตตารูปทั้งหลายโดยกัมมปัจจัย

ที่เป็นนานาขณิกกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่

กฏัตตารูปทั้งหลายโดยกัมมปัจจัย (๒)

{๑๔๙๗} สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะและสภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะโดยกัมมปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตกัมมปัจจัยนานาขณิกกัมมปัจจัย

ที่เป็นสหชาตกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่

สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปโดยกัมมปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ

เจตนาที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์และกฏัตตารูปทั้งหลายโดยกัมมปัจจัย

ที่เป็นนานาขณิกกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่

ขันธ์ที่เป็นมหัคคตะซึ่งเป็นวิบากและกฏัตตารูปทั้งหลายโดยกัมมปัจจัย (๓)

{๑๔๙๘} [๗๙] สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะโดยกัมมปัจจัยมี ๒ อย่าง คือ สหชาตกัมมปัจจัย นานาขณิก

กัมมปัจจัย

ที่เป็นสหชาตกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่

สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายโดยกัมมปัจจัย

ที่เป็นนานาขณิกกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัย

แก่ขันธ์ที่เป็นอัปปมาณะซึ่งเป็นวิบากโดยกัมมปัจจัย (๑)

{๑๔๙๙} สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยกัมมปัจจัย คือ เจตนาที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปโดยกัมมปัจจัย (๒)

{๑๕๐๐} สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะและสภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะโดยกัมมปัจจัย คือ เจตนาที่เป็นอัปปมาณะ

เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์และจิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลายโดยกัมมปัจจัย (๓)

วิปากปัจจัย

{๑๕๐๑} [๘๐] สภาวธรรมที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยวิปากปัจจัย คือ ขันธ์ ๑ ที่เป็นปริตตะซึ่งเป็นวิบากเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓และจิตตสมุฏฐานรูปโดยวิปากปัจจัย ... ในปฏิสนธิขณะ ... ขันธ์ทั้งหลายเป็นปัจจัยแก่หทัยวัตถุโดยวิปากปัจจัย (๑)

{๑๕๐๒} สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะโดยวิปากปัจจัย ... (มี ๓ วาร พึงทำปวัตติกาลและปฏิสนธิกาล)

{๑๕๐๓} สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะโดยวิปากปัจจัย มี ๓ วาร (พึงทำปวัตติกาลอย่างเดียว)

อาหาราทิปัจจัย

{๑๕๐๔} [๘๑] สภาวธรรมที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยอาหารปัจจัย ... เป็นปัจจัยโดยอินทริยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยฌานปัจจัยเป็นปัจจัยโดยมัคคปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสัมปยุตตปัจจัย เป็นปัจจัยโดย

วิปปยุตตปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ สหชาตวิปปยุตตปัจจัย ปุเรชาตวิปปยุตตปัจจัย ปัจฉาชาตวิปปยุตตปัจจัย

ที่เป็นสหชาตวิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่

จิตตสมุฏฐานรูปโดยวิปปยุตตปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นปริตตะ

เป็นปัจจัยแก่กฏัตตารูปทั้งหลายโดยวิปปยุตตปัจจัย ขันธ์ทั้งหลายเป็นปัจจัยแก่หทัยวัตถุ ... หทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายโดยวิปปยุตตปัจจัย

ที่เป็นปุเรชาตวิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ จักขายตนะเป็นปัจจัยแก่จักขุ

วิญญาณโดยวิปปยุตตปัจจัย ... กายายตนะเป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณโดยวิปปยุตตปัจจัย หทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นปริตตะโดยวิปปยุตตปัจจัย

ที่เป็นปัจฉาชาตวิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัย

แก่กายนี้ที่เกิดก่อนโดยวิปปยุตตปัจจัย (๑)

{๑๕๐๕} สภาวธรรมที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะโดยวิปปยุตตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตวิปปยุตตปัจจัย ปุเรชาต

วิปปยุตตปัจจัย

ที่เป็นสหชาตวิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ ในปฏิสนธิขณะ หทัยวัตถุเป็น

ปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นมหัคคตะโดยวิปปยุตตปัจจัย

ที่เป็นปุเรชาตวิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ หทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็น

มหัคคตะโดยวิปปยุตตปัจจัย (๒)

{๑๕๐๖} สภาวธรรมที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะโดยวิปปยุตตปัจจัย มีอย่างเดียว คือ ปุเรชาตวิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ หทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นอัปปมาณะโดยวิปปยุตตปัจจัย (๓)

{๑๕๐๗} [๘๒] สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยวิปปยุตตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตวิปปยุตตปัจจัย

ปัจฉาชาตวิปปยุตตปัจจัย

ที่เป็นสหชาตวิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่

จิตตสมุฏฐานรูปโดยวิปปยุตตปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ ...

ที่เป็นปัจฉาชาตวิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัย

แก่กายนี้ที่เกิดก่อนโดยวิปปยุตตปัจจัย (๑)

{๑๕๐๘} สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยวิปปยุตตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตวิปปยุตตปัจจัย ปัจฉาชาต

วิปปยุตตปัจจัย

ที่เป็นสหชาตวิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัย

แก่จิตตสมุฏฐานรูปโดยวิปปยุตตปัจจัย

ที่เป็นปัจฉาชาตวิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่เป็นอัปปมาณะเป็น

ปัจจัยแก่กายนี้ที่เกิดก่อนโดยวิปปยุตตปัจจัย (๑)

อัตถิปัจจัย

{๑๕๐๙} [๘๓] สภาวธรรมที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยอัตถิปัจจัย มี ๕ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปุเรชาตอัตถิปัจจัย

ปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย อาหารอัตถิปัจจัย อินทริยอัตถิปัจจัย

ที่เป็นสหชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๑ ที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่

ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปโดยอัตถิปัจจัย ... ขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะ ...

ขันธ์ทั้งหลายเป็นปัจจัยแก่หทัยวัตถุโดยอัตถิปัจจัยหทัยวัตถุเป็นปัจจัย

แก่ขันธ์ทั้งหลายโดยอัตถิปัจจัย ... มหาภูตรูป ๑ ... สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคล ...

ที่เป็นปุเรชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ บุคคลเห็นแจ้งจักขุ ... หทัยวัตถุโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง ... ยินดีเพลิดเพลิน เพราะปรารภจักขุเป็นต้นนั้นราคะ ... โทมนัสจึงเกิดขึ้น รูปายตนะเป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ ...

โผฏฐัพพายตนะเป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณโดยอัตถิปัจจัย จักขายตนะเป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณโดยอัตถิปัจจัย ... กายายตนะเป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณ... หทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นปริตตะโดยอัตถิปัจจัย

ที่เป็นปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่กาย

นี้ที่เกิดก่อนโดยอัตถิปัจจัย กพฬิงการาหารเป็นปัจจัยแก่กายนี้โดยอัตถิปัจจัยรูปชีวิตินทรีย์เป็นปัจจัยแก่กฏัตตารูปทั้งหลายโดยอัตถิปัจจัย (๑)

{๑๕๑๐} สภาวธรรมที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะโดยอัตถิปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปุเรชาตอัตถิปัจจัย

ที่เป็นสหชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ในปฏิสนธิขณะ หทัยวัตถุเป็นปัจจัย

แก่ขันธ์ที่เป็นมหัคคตะโดยอัตถิปัจจัย

ที่เป็นปุเรชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ บุคคลเห็นรูปด้วยทิพพจักขุ ฟังเสียง

ด้วยทิพพโสตธาตุ หทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นมหัคคตะโดยอัตถิ

ปัจจัย (๒)

{๑๕๑๑} สภาวธรรมที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะโดยอัตถิปัจจัย มีอย่างเดียว คือ ปุเรชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ หทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นอัปปมาณะโดยอัตถิปัจจัย (๓)

{๑๕๑๒} [๘๔] สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะโดยอัตถิปัจจัย คือ ขันธ์ ๑ ที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓ ... ขันธ์ ๒ ...

ในปฏิสนธิขณะ ... (๑)

{๑๕๑๓} สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยอัตถิปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย

ที่เป็นสหชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่

จิตตสมุฏฐานรูปโดยอัตถิปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นมหัคคตะเป็น

ปัจจัยแก่กฏัตตารูปทั้งหลายโดยอัตถิปัจจัย

ที่เป็นปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่

กายนี้ที่เกิดก่อนโดยอัตถิปัจจัย (๒)

{๑๕๑๔} สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะและสภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะโดยอัตถิปัจจัย คือ ขันธ์ ๑ ที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปโดยอัตถิปัจจัย ... ขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะ ... (๓)

{๑๕๑๕} [๘๕] สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะโดยอัตถิปัจจัย คือ ขันธ์ ๑ ที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓… (๑)

{๑๕๑๖} สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยอัตถิปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย

ที่เป็นสหชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่

จิตตสมุฏฐานรูปโดยอัตถิปัจจัย

ที่เป็นปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่

กายนี้ที่เกิดก่อนโดยอัตถิปัจจัย (๒)

{๑๕๑๗} สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะและสภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะโดยอัตถิปัจจัย คือ ขันธ์ ๑ ที่เป็น

อัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปโดยอัตถิปัจจัย (๓)

{๑๕๑๘} ![๘๖] สภาวธรรมที่เป็นปริตตะและสภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยอัตถิปัจจัย มี ๔ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย อาหารอัตถิปัจจัย อินทริยอัตถิปัจจัย

ที่เป็นสหชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่เป็นอัปปมาณะและมหาภูตรูป

ทั้งหลายเป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปโดยอัตถิปัจจัย

ที่เป็นปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่เป็นอัปปมาณะและกพฬิง

การาหารเป็นปัจจัยแก่กายนี้โดยอัตถิปัจจัย

ที่เป็นปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่เป็นอัปปมาณะ และรูป

ชีวิตินทรีย์เป็นปัจจัยแก่กฏัตตารูปทั้งหลายโดยอัตถิปัจจัย (๑)

{๑๕๑๙} สภาวธรรมที่เป็นปริตตะและสภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะโดยอัตถิปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาต

อัตถิปัจจัย ปุเรชาตอัตถิปัจจัย

ที่เป็นสหชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๑ ที่เป็นอัปปมาณะและ

หทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓ โดยอัตถิปัจจัย ... ขันธ์ ๒ ... (๒)

{๑๕๒๐} สภาวธรรมที่เป็นปริตตะและสภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยอัตถิปัจจัย มี ๔ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัยปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย อาหารอัตถิปัจจัย อินทริยอัตถิปัจจัย

ที่เป็นสหชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่เป็นมหัคคตะและมหาภูตรูป

ทั้งหลายเป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปโดยอัตถิปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ

ขันธ์ที่เป็นมหัคคตะและมหาภูตรูปทั้งหลายเป็นปัจจัยแก่กฏัตตารูปทั้งหลายโดยอัตถิปัจจัย

ที่เป็นปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่เป็นมหัคคต ะและกพฬิง

การาหารเป็นปัจจัยแก่กายนี้โดยอัตถิปัจจัย

ที่เป็นปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่เป็นมหัคคตะ และรูป

ชีวิตินทรีย์เป็นปัจจัยแก่กฏัตตารูปทั้งหลายโดยอัตถิปัจจัย (๑)

{๑๕๒๑} สภาวธรรมที่เป็นปริตตะและสภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะโดยอัตถิปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัยปุเรชาตอัตถิปัจจัย

ที่เป็นสหชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๑ ที่เป็นมหัคคตะและหทัยวัตถุ

เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓ โดยอัตถิปัจจัย ... ขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๑ที่เป็นมหัคคตะและหทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓ โดยอัตถิปัจจัย ... ขันธ์ ๒และหทัยวัตถุ ... เป็นปัจจัยโดยนัตถิปัจจัย เป็นปัจจัยโดยวิคตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอวิคตปัจจัย (๒)

๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร

{๑๕๒๒} [๘๗]ในเหตุปัจจัย มี ๗ วาร

ในอารัมมณปัจจัย ,, ๗ ,,

ในอธิปติปัจจัย ,, ๗ ,,

ในอนันตรปัจจัย ,, ๙ ,,

ในสมนันตรปัจจัย ,, ๙ ,,

ในสหชาตปัจจัย ,, ๑๑ ,,

ในอัญญมัญญปัจจัย ,, ๗ ,,

ในนิสสยปัจจัย ,, ๑๓ ,,

ในอุปนิสสยปัจจัย ,, ๙ ,,

ในปุเรชาตปัจจัย ,, ๓ ,,

ในปัจฉาชาตปัจจัย ,, ๓ ,,

ในอาเสวนปัจจัย ,, ๕ ,,

ในกัมมปัจจัย ,, ๗ ,,

ในวิปากปัจจัย ,, ๗ ,,

ในอาหารปัจจัย ,, ๗ ,,

ในอินทริยปัจจัย มี ๗ วาร

ในฌานปัจจัย ,, ๗ ,,

ในมัคคปัจจัย ,, ๗ ,,

ในสัมปยุตตปัจจัย ,, ๓ ,,

ในวิปปยุตตปัจจัย ,, ๕ ,,

ในอัตถิปัจจัย ,, ๑๓ ,,

ในนัตถิปัจจัย ,, ๙ ,,

ในวิคตปัจจัย ,, ๙ ,,

ในอวิคตปัจจัย ,, ๑๓ ,,

(พึงนับอย่างนี้) จบ อนุโลม

๒. ปัจจนียุทธาร

{๑๕๒๓} [๘๘] สภาวธรรมที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยอารัมมฌปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัยเป็นปัจจัยโดยปุเรชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยกัมมปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอาหารปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอินทริยปัจจัย (๑)

{๑๕๒๔} สภาวธรรมที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัยเป็นปัจจัยโดยปุเรชาตปัจจัย (๒)

{๑๕๒๕} สภาวธรรมที่เป็นปริตตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะโดยอุปนิสสยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปุเรชาตปัจจัย (๓)

{๑๕๒๖} สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย (๑)

{๑๕๒๗} สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัยเป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยกัมมปัจจัย (๒)

{๑๕๒๘} สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะโดยอุปนิสสยปัจจัย (๓)

{๑๕๒๙} สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะและสภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยกัมมปัจจัย (๔)

{๑๕๓๐} [๘๙] สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย (๑)

{๑๕๓๑} สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัยเป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาตปัจจัย (๒)

{๑๕๓๒} สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย (๓)

{๑๕๓๓} สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะและสภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะโดยสหชาตปัจจัย (๔)

{๑๕๓๔} สภาวธรรมที่เป็นปริตตะและสภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะ มี ๔ อย่าง คือ สหชาตปัจจัย ปัจฉาชาตปัจจัยอาหารปัจจัย อินทริยปัจจัย (๑)

{๑๕๓๕} สภาวธรรมที่เป็นปริตตะและสภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะ มี ๒ อย่าง คือ สหชาตปัจจัย ปุเรชาต-ปัจจัย (๒)

{๑๕๓๖} สภาวธรรมที่เป็นปริตตะและสภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปริตตะ มี ๔ อย่าง คือ สหชาตปัจจัย ปัจฉาชาตปัจจัยอาหารปัจจัย อินทริยปัจจัย (๑)

{๑๕๓๗} สภาวธรรมที่เป็นปริตตะและสภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะ มี ๒ อย่าง คือ สหชาตปัจจัย ปุเรชาตปัจจัย (๒)

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร

{๑๕๓๘} [๙๐] ในนเหตุปัจจัย มี ๑๕ วาร

ในนอารัมมณปัจจัย ,, ๑๕ ,,

ในนอธิปติปัจจัย ,, ๑๕ ,,

ในนอนันตรปัจจัย ,, ๑๕ ,,

ในนสมนันตรปัจจัย ,, ๑๕ ,,

ในนสหชาตปัจจัย ,, ๑๒ ,,

ในนอัญญมัญญปัจจัย ,, ๑๒ ,,

ในนนิสสยปัจจัย ,, ๑๒ ,,

ในนอุปนิสสยปัจจัย ,, ๑๔ ,,

ในนปุเรชาตปัจจัย ,, ๑๔ ,,

ในนปัจฉาชาตปัจจัย ,, ๑๕ ,,

ในนอาเสวนปัจจัย ,, ๑๕ ,,

ในนมัคคปัจจัย ,, ๑๕ ,,

ในนสัมปยุตตปัจจัย ,, ๑๒ ,,

ในนวิปปยุตตปัจจัย ,, ๑๐ ,,

ในโนอัตถิปัจจัย ,, ๑๐ ,,

ในโนนัตถิปัจจัย ,, ๑๕ ,,

ในโนวิคตปัจจัย มี ๑๕ วาร

ในโนอวิคตปัจจัย ,, ๑๐ ,,

(พึงนับอย่างนี้) จบ ปัจจนียะ

๓. ปัจจยานุโลมปัจจนียะ

เหตุปัจจัย

{๑๕๓๙} [๙๑]ในนอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๗ วาร

ในนอธิปติปัจจัย ,, ,, ๗ ,,

ในนอนันตรปัจจัย ,, ,, ๗ ,,

ในนสมนันตรปัจจัย ,, ,, ๗ ,,

ในนอัญญมัญญปัจจัย ,, ,, ๓ ,,

ในนอุปนิสสยปัจจัย ,, ,, ๗ ,,

ในนปุเรชาตปัจจัย ,, ,, ๗ ,,

ในนมัคคปัจจัย ,, ,, ๗ ,,

ในนสัมปยุตตปัจจัย ,, ,, ๓ ,,

ในนวิปปยุตตปัจจัย ,, ,, ๓ ,,

ในโนนัตถิปัจจัย ,, ,, ๗ ,,

ในโนวิคตปัจจัย ,, ,, ๗ ,,

(พึงนับอย่างนี้) จบ อนุโลมปัจจนียะ

๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม

นเหตุทุกนัย

{๑๕๔๐} [๙๒] ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๗ วาร

ในอธิปติปัจจัย ,, ,, ๗ ,,

ในอนันตรปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในสมนันตรปัจจัย ,, ,, ๙ ,,

ในสหชาตปัจจัย ,, ,, ๑๑ ,,

ในอัญญมัญญปัจจัย ,, ,, ๗ ,,

ในนิสสยปัจจัย ,, ,, ๑๓ ,,

ในอุปนิสสยปัจจัย ,, ,, ๙ ,,

ในปุเรชาตปัจจัย ,, ,, ๓ ,,

ในปัจฉาชาตปัจจัย ,, ,, ๓ ,,

ในอาเสวนปัจจัย ,, ,, ๔ ,,

ในกัมมปัจจัย ,, ,, ๗ ,,

ในมัคคปัจจัย ,, ,, ๗ ,,

ในสัมปยุตตปัจจัย ,, ,, ๓ ,,

ในวิปปยุตตปัจจัย ,, ,, ๕ ,,

ในอัตถิปัจจัย ,, ,, ๑๓ ,,

ในนัตถิปัจจัย ,, ,, ๙ ,,

ในวิคตปัจจัย ,, ,, ๙ ,,

ในอวิคตปัจจัย ,, ,, ๑๓ ,,

จบ ปัจจนียานุโลม

จบ ปัญหาวาร

จบ ปริตตติกะที่ ๑๒

๑๓. ปริตรตารัมมณติกะ ๑. ปฏิจจวาร

๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๑๕๔๑} [๑] สภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นปริตตะอาศัยสภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นปริตตะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีอารมณ์เป็นปริตตะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีอารมณ์เป็นปริตตะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... (๑)

{๑๕๔๒} สภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นมหัคคตะอาศัยสภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นมหัคคตะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีอารมณ์เป็นมหัคคตะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะ ... สภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นมหัคคตะ ... (๑)

{๑๕๔๓} สภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นอัปปมาณะอาศัยสภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นอัปปมาณะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มี

อารมณ์เป็นอัปปมาณะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... (๑)

อารัมมณาทิปัจจัย

{๑๕๔๔} [๒] สภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นปริตตะอาศัยสภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นปริตตะเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย เพราะอธิปติปัจจัย ... เพราะ

อวิคตปัจจัย

๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร

{๑๕๔๕} [๓]ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

ในอารัมมณปัจจัย ,, ๓ ,,