สังสัฏฐวาร เล่ม ๔๑

สังสัฏฐวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๘๕๗] ๑. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เจือกับทัสสเนน-ปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

ขันธ์ ๒ เจือกับขันธ์ ๒.

[๘๕๘] ๒. ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เจือกับภาวนาย-ปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

ขันธ์ ๒ เจือกับขันธ์ ๒

[๘๕๙] ๓. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เจือกับเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพ-เหตุกธรรม ฯลฯ

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

๔. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เจือกับเนวทัสส-

เนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย เจือกับโมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา.

๕. ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เจือเนวทัสส-

เนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย เจือกับโมหะที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ.

[๘๖๐] ๖. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เจือกับทัสสเนน-ปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสสเนนภาวนายปหาตัพพเหตุก-ธรรม ฯลฯ

คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา และโมหะ ฯลฯ

ขันธ์ ๒ ฯลฯ

[๘๖๑] ๗. ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เจือกับภาวนาย-ปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุ-ธรรม ฯลฯ

คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ และโมหะ ฯลฯ

ขันธ์ ๒ ฯลฯ

๒. อารัมมณปัจจัย

[๘๖๒] ๑. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เจือกับทัสสเนน-ปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

ขันธ์ ๒ ฯลฯ.

๒. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เจือกับทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

คือ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา เจือกับขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา.

๓. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสสเนน-ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เจือกับทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรมฯลฯ

คือ ขันธ์ ๓ และโมหะ เจือกับขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ฯลฯ

ขันธ์ ๒ ฯลฯ

๔. ฯลฯ เจือกับภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

มี ๓ วาระ.

[๘๖๓] ๗. เนวทัสสเนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เจือกับเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมเหตุกธรรม ฯลฯ

คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพ-เหตุกธรรม ฯลฯ ขันธ์ ๒ เจือกับขันธ์ ๒. ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

๘. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เจือกับเนวทัสส-

เนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย เจือกับโมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา.

๙. ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เจือกับเนวทัสส-

เนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย เจือกับโมหะ ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ.

[๘๖๔] ๑๐. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เจือกับทัสสเนน-ปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุก-ธรรม ฯลฯ

คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา และโมหะ ฯลฯ

ขันธ์ ๒ เจือกับขันธ์ ๒ และโมหะ.

[๘๖๕] ๑๑. ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เจือกับภาวนาย-ปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุก-ธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ และโมหะ ฯลฯ

ขันธ์ ๒ ฯลฯ

๓. อธิปติปัจจัย

[๘๖๖] ๑. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เจือกับทัสสเนน-ปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะอธิปติปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

ขันธ์ ๒ ฯลฯ

๒. ฯลฯ เจือกับภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

มี ๑ วาระ.

๓. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม

เจือเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะอธิปติปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ

๔. อนันตรปัจจัย ๕. สมนันตรปัจจัย

เพราะ อนันตรปัจจัย เพราะ สมนันตรปัจจัย

๖. สหชาตปัจจัย ฯลฯ ๒๓. อวิคตปัจจัย

[๘๖๗] ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เจือกับทัสสเนนปหา-ตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะสหชาตปัจจัย เพราะอัญญมัญญ-ปัจจัย เพราะนิสสยปัจจัย เพราะอุปนิสสยปัจจัย เพราะปุเรชาตปัจจัยเพราะอาเสวนปัจจัย เพราะกัมมปัจจัย เพราะวิปากปัจจัย เพราะอาหาร-ปัจจัย เพราะอินทริยปัจจัย เพราะฌานปัจจัย เพราะมัคคปัจจัย เพราะสัมปยุตตปัจจัย เพราะวิปยุตตปัจจัย เพราะอัตถิปัจจัย เพราะนัตถิปัจจัย เพราะวิคตปัจจัย เพราะอวิคตปัจจัย.

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

สุทธมูลกนัย

[๘๖๘] ในเหตุปัจจัย มี ๗ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๑๑ วาระในอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๑๑ วาระ ในสมนันตร-ปัจจัย มี ๑๑ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๑๑ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี๑๑ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๑๑ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๑๑ วาระ ในปุเรชาตปัจจัย มี ๑๑ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๑๑ วาระ ในกัมมปัจจัยมี ๑๑ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๑๑ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๑๑ วาระ. ในฌานปัจจัย มี ๑๑ วาระ ในมัคคปัจจัย มี๑๑ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๑๑ วาระ ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๑๑ วาระในอัตถิปัจจัย มี ๑๑ วาระ ในนัตถิปัจจัย มี ๑๑ วาระ ในวิคตปัจจัย มี ๑๑วาระ ในอวิคตปัจจัย มี ๑๑ วาระ.

พึงนับอย่างนี้.

อนุโลม จบ

ปัจจนียนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๘๖๙] เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เจือกับ

ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

คือ โมหะ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา เจือกับขันธ์ทั้งหลาย ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา.

[๘๗๐] เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เจือกับภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

คือ โมหะ ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ เจือกับขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ

[๘๗๑] เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เจือกับเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุ-ปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพ-เหตุกธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะ ฯลฯ ขันธ์ ๒ เจือกับขันธ์ ๒.

ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

[๘๗๒] ฯลฯ เจือกับทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

เพราะนอธิปติปัจจัย เหมือนกับสหชาตปัจจัย.

เพราะนปุเรชาตปัจจัย เพราะนปัจฉาชาตปัจจัย เพราะนอาเสวนปัจจัย เพราะนกัมมปัจจัย มี ๗ วาระ.

เพราะนวิปากปัจจัย เพราะนฌานปัจจัย เพราะนมัคคปัจจัยเพราะนวิปปยุตตปัจจัย.

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๘๗๓] ในนเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในนอธิปติปัจจัย มี ๑๑ วาระในนปุเรชาตปัจจัย มี ๑๑ วาระ ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๑๑ วาระ ใน

นอาเสวนปัจจัย มี ๑๑ วาระ ในนกัมมปัจจัย มี ๗ วาระ ในนวิปากปัจจัยมี ๑๑ วาระ ในนฌานปัจจัย มี ๑ วาระ ในนมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๑๑ วาระ.

พึงนับอย่างนี้.

ปัจจนียะ จบ

อนุโลมปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ

[๘๗๔] เพราะเหตุปัจจัย ในนอธิปติปัจจัย มี ๗ วาระ...ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๗ วาระ ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๗ วาระ ในนอาเสวน-ปัจจัย มี ๗ วาระ ในนกัมมปัจจัย มี ๗ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๗ วาระในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๗ วาระ.

พึงนับอย่างนี้.

อนุโลมปัจจนียะ จบ

ปัจจนียานุโลมนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม

[๘๗๕] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ... ในอนันตรปัจจัย มี ๓ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี ๓ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี๓ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ ในอุปนิสสย-

ปัจจัย มี ๓ วาระ ในปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๓ วาระในกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๓วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๓ วาระ ในฌานปัจจัย มี ๓ วาระ ในมัคคปัจจัยมี ๒ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระในนัตถิปัจจัย มี ๓ วาระ ในวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ

พึงนับอย่างนี้.

ปัจจนียานุโลม จบ

สัมปยุตตวาระ

สัมปยุตตวาระ เหมือนกับสังสัฏฐวาระ

ปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๘๗๖] ๑. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เป็นปัจจัยแก่ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

คือ เหตุทั้งหลายที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย.

[๘๗๗] ๒. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เป็นปัจจัยแก่เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม ด้วยอำนาจของเหตุ-ปัจจัย

คือ เหตุทั้งหลายที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย.

[๘๗๘] ๓. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เป็นปัจจัยแก่ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพ-เหตุกธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

คือ เหตุทั้งหลายที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ และจิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย.