เหตุทุกสเหตุกทุกนเหตุทุกนสเหตุกทุกะ เล่ม ๔๕

พระบาลีอภิธรรมปิฎก

ธัมมานุโลมปัจจนียะ ทุกทุกปัฏฐาน

ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

๑. เหตุทุกะ ๑. สเหตุกทุกะ

{๘๙๘} [๑] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีเหตุและที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ){๘๙๙} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

ในอารัมมณปัจจัย ” ๑ ” ...

ในอวิคตปัจจัย ” ๕ ”

{๙๐๐} [๒] สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ){๙๐๑} ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

ในนอารัมมณปัจจัย ” ๓ ” ...

ในนวิคตปัจจัย ” ๓ ”

(สหชาตวารก็ดี ... สัมปยุตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร)

เหตุอารัมมณปัจจัย

{๙๐๒} [๓] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีเหตุ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีเหตุ โดยเหตุปัจจัย (๑){๙๐๓} สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีเหตุ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีเหตุ โดยอารัมมณปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีเหตุ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งไม่ใช่มีเหตุโดยอารัมมณปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีเหตุ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีเหตุ โดยอารัมมณปัจจัย (๒)สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีเหตุ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีเหตุ โดยอารัมมณปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีเหตุ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีเหตุ และที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีเหตุ โดยอารัมมณปัจจัย (๓) ย่อ){๙๐๔} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

ในอารัมมณปัจจัย ” ๖ ”

ในอธิปติปัจจัย ” ๒ ” ...

ในอวิคตปัจจัย ” ๕ ”

(ปัญหาวารพึงให้พิสดาร)

{๙๐๕} [๔] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุึ่ซึ่งมิใช่ไม่มีเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งไม่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่มีเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาร (ย่อ)

{๙๐๖} ในเหตุปัจจัย มี ๔ วาร

๑. เหตุทุกะ ๒. เหตุสัมปยุตตทุกะ

{๙๐๗} [๕] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่สัมปยุตด้วยเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งสัมปยุตด้วยเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาร (เหมือนกับสเหตุกะ){๙๐๘} สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่วิปปยุตจากเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งวิปปยุตจากเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่วิปปยุตจากเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งวิปปยุตจากเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาร{๙๐๙} ในเหตุปัจจัย มี ๔ วาร

๑. เหตุทุกะ ๓- ๕. เหตุสเหตุกทุกาทิ

{๙๑๐} [๖] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุและที่ไม่ใช่ไม่มีเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นเหตุและที่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๙๑๑} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

{๙๑๒} สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่มีเหตุ และที่มิใช่ไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีเหตุและที่ไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๙๑๓} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

{๙๑๔} [๗] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุและที่ไม่วิปปยุตจากเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นเหตุและที่สัมปยุตด้วยเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๙๑๕} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

{๙๑๖} สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่วิปปยุตจากเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งสัมปยุตตด้วยเหตุ และที่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๙๑๗} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

{๙๑๘} [๘] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุและที่ไม่ใช่มีเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุและที่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๙๑๙} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

ในอธิปติปัจจัย ” ๑ ”

{๙๒๐} สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุและที่ไม่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๙๒๑} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

๑. เหตุทุกะ ๖ - ๑๒. จูฬันตรทุกะ

{๙๒๒} [๙] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่มีปัจจัย เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่มีปัจจัย โดยอารัมมณปัจจัย ...

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่มีปัจจัย เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่มีปัจจัย โดยอารัมมณปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่มีปัจจัย เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่มีปัจจัย และที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่มีปัจจัยโดยอารัมมณปัจจัย{๙๒๓} ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาร ...

(อสังขตทุกะเหมือนกับอัปปัจจยทุกะ)

{๙๒๔} [๑๐] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเห็นได้ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้ โดยอารัมมณปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเห็นได้ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้ โดยอารัมมณปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเห็นได้ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้ และที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้โดยอารัมมณปัจจัย ...

(อสังขตทุกะเหมือนกับอัปปัจจยทุกะ)

{๙๒๕} ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาร

{๙๒๖} สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นไม่ได้ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเห็นไม่ได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๙๒๗} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๙๒๘} [๑๑] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุที่ไม่ใช่กระทบไม่ได้ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งกระทบได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๙๒๙} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

{๙๓๐} สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุที่ไม่ใช่กระทบไม่ได้ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งกระทบไม่ได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๙๓๑} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๙๓๒} [๑๒] สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่มีรูป อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีรูป เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๙๓๓} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๙๓๔} สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่ไม่มีรูป อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งไม่มีรูป เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๙๓๕} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๙๓๖} [๑๓] สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นโลกิยะ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นโลกิยะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๙๓๗} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นโลกุตตระ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นโลกุตตระ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นโลกุตตระ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นโลกุตตระ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นโลกุตตระ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นโลกุตตระ และที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นโลกุตตระ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๙๓๙} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๙๔๐} [๑๔] สภาวธรรมที่ไม่ใช่จิตบางอย่างรู้ได้ซึ่งไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ได้ซึ่งเป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๙๔๑} ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

{๙๔๒} สภาวธรรมที่มิใช่ไม่ใช่จิตบางอย่างรู้ได้ซึ่งไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่จิตบางอย่างรู้ได้ซึ่งเป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๙๔๓} ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

๑. เหตุทุกะ ๑๓. อาสวโคจฉกะ

{๙๔๔} [๑๕] สภาวธรรมที่ไม่เป็นอาสวะซึ่งไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอาสวะซึ่งเป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๙๔๕} ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาร

{๙๔๖} สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นอาสวะที่มิใช่ไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอาสวะซึ่งเป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย