กุสลัตติกสัปปัจจยทุกนกุสลัตติกนสัปปัจจยทุกะ เล่ม ๔๕

อพฺยากโต อปฺปจฺจโย ธมฺโม นอพฺยากตสฺส นอปฺปจฺจยสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ... นกุสลสฺส นอปฺปจฺจยสฺส ธมฺมสฺส ... นอกุสลสฺส นอปฺปจฺจยสฺส ธมฺมสฺส ... นอกุสลสฺส นอปฺปจฺจยสฺส จ นอพฺยากตสฺส นอปฺปจฺจยสฺส จ ธมฺมสฺส ... นกุสลสฺส นอปฺปจฺจยสฺส จ นอกุสลสฺส นอปฺปจฺจยสฺส จ ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ปญฺจ ฯ

อสงฺขตํ อปฺปจฺจยสทิสํ ฯ

ธรรมที่เป็นอัปปัจจยธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อัปปัจจยธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากฤต โดยอารัมมณปัจจัย

เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อัปปัจจยธรรม ที่ไม่ใช่กุศล

เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อัปปัจจยธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล

เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อัปปัจจยธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัปปัจจยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต

เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อัปปัจจยธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัปปัจจยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล โดยอารัมมณปัจจัย มี ๕ นัย

อสังขหธรรม ก็เช่นเดียวกับอัปปัจจยธรรม

กุสลตฺติกสนิทสฺสนทุเก

นกุสลตฺติกนสนิทสฺสนทุกํ

อพฺยากโต สนิทสฺสโน ธมฺโม นอพฺยากตสฺส นสนิทสฺสนสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ... นกุสลสฺส นสนิทสฺสนสฺส ฯเปฯ ฉปญฺหา กาตพฺพา ฯ กุสลํ อนิทสฺสนํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอกุสโล นอนิทสฺสโน ธมฺโม ... ฯ อกุสเลน ตีณิเยว ฯ อพฺยากเตน ตีณิเยว ฯ นว ฯ

กุสลัตติกสนิทัสสนทุกนกุสลัตติกนสนิทัสสนทุกะ

ธรรมที่เป็นสนิทัสสนธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากฤต โดยอารัมมณปัจจัย

เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนธรรม ที่ไม่ใช่กุศล ฯลฯ

พึงทำให้เป็นหัวข้อปัจจัย ๖

ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยธรรมที่เป็นอนิทัสสนธรรม ที่เป็นกุศล ฯลฯ

หมวดอกุศล ก็แจก ๓ นัย หมวดอัพยากฤต ก็แจก ๓ นัย รวมเป็น ๙ นัย

กุสลตฺติกสปฺปฏิฆทุเก

นกุสลตฺติกนสปฺปฏิฆทุกํ

อพฺยากตํ สปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นสปฺปฏิโฆ ธมฺโม ... นอกุสโล นสปฺปฏิโฆ ธมฺโม ... นกุสโล นสปฺปฏิโฆ จ นอกุสโล นสปฺปฏิโฆ จ ธมฺมา ... ตีณิ ฯ กุสลํ อปฺปฏิเฆน ตีณิ ฯ อกุสลํ อปฺปฏิเฆน ตีณิ ฯ อพฺยากตํ อปฺปฏิเฆน ตีณิ ฯ กุสลํ อปฺปฏิฆญฺจ อพฺยากตํ อปฺปฏิฆญฺจ ตีณิ ฯ อกุสลํ อปฺปฏิฆญฺจ อพฺยากตํ อปฺปฏิฆญฺจ ตีณิ ฯ ปณฺณรส ฯ

กุสลัตติกสัปปฏิฆทุกนกุสลัตติกนสัปปฏิฆทุกะ

ธรรมที่ไม่ใช่สัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่กุศล

ธรรมที่ไม่ใช่สัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล

ธรรมที่ไม่ใช่สัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่สัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่อกุศลอาศัยธรรมที่เป็นสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นอัพยากฤต ฯลฯ มี ๓ นัย

หมวดกุศลอัปปฏิฆธรรม ก็พึงแจก ๓ นัย

หมวดอกุศลอัปปฏิฆธรรม ก็พึงแจก ๓ นัย

หมวดอัพยากฤตอัปปฏิฆธรรม ก็พึงแจก ๓ นัย

อาศัยธรรมที่เป็นอัปปฏิฆธรรม ที่เป็นกุศล และธรรมที่เป็นอัปปฏิฆธรรม ที่เป็นอัพยากฤตมี ๓ นัย

อาศัยธรรมที่เป็นอัปปฏิฆธรรม ที่เป็นอกุศล และธรรมที่เป็นอัปปฏิฆธรรม ที่เป็นอัพยากฤต มี ๓ นัย รวมเป็น ๑๕ นัย

กุสลตฺติก รูปีทุเก นกุสลตฺติก นรูปีทุกํ

อพฺยากตํ รูปึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นรูปี ... นอกุสโล นรูปี ... นกุสโล นรูปี จ นอกุสโล นรูปี จ ธมฺมา ... ตีณิ ฯ กุสลํ อรูปึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ตีณิ ฯ อกุสลํ อรูปึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ตีณิ ฯ อพฺยากตํ อรูปึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ตีณิ ฯ นว ฯ

กุสลตฺติก โลกิยทุเก นกุสลตฺติก นโลกิยทุกํ

กุสลัตติกรูปีทุกนกุสลัตติกนรูปีทุกะ

ธรรมที่ไม่ใช่รูปีธรรม ที่ไม่ใช่กุศล

ธรรมที่ไม่ใช่รูปีธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล

ธรรมที่ไม่ใช่รูปีธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่รูปีธรรม ที่ไม่ใช่อกุศลอาศัยธรรมที่เป็นรูปีธรรม ที่เป็นอัพยากฤต ฯลฯ มี ๓ นัย

อาศัยธรรมที่เป็นอรูปีธรรม ที่เป็นกุศล ฯลฯ มี ๓ นัย

อาศัยธรรมที่เป็นอรูปีธรรม ที่เป็นอกุศล ฯลฯ มี ๓ นัย

อาศัยธรรมที่เป็นอรูปีธรรม ที่เป็นอัพยากฤต ฯลฯ มี ๓ นัย

รวมเป็น ๙ นัย

อพฺยากตํ โลกิยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอพฺยากโต นโลกิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปฺปจฺจยา: ... นกุสโล นโลกิโย ธมฺโม ... นอกุสโล นโลกิโย ธมฺโม ... นอกุสโล นโลกิโย จ นอพฺยากโต นโลกิโย จ ธมฺมา ... นกุสโล นโลกิโย จ นอกุสโล นโลกิโย จ ธมฺมา ... ปญฺจ ฯ กุสลํ โลกุตฺตรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นโลกุตฺตโร ธมฺโม ... นอกุสโล นโลกุตฺตโร ธมฺโม ... นกุสโล นโลกุตฺตโร จ นอกุสโล นโลกุตฺตโร จ ... ตีณิ ฯ อพฺยากตํ โลกุตฺตรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นโลกุตฺตโร ธมฺโม ... นอกุสโล นโลกุตฺตโร ธมฺโม ... นกุสโล นโลกุตฺตโร จ นอกุสโล นโลกุตฺตโร จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

กุสลัตติกโลกิยทุกนกุสลัตติกนโลกิยทุกะ

ธรรมที่ไม่ใช่โลกิยธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากฤต อาศัยธรรมที่เป็นโลกิธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ธรรมที่ไม่ใช่โลกิยธรรม ที่ไม่ใช่กุศล ฯลฯ

ธรรมที่ไม่ใช่โลกิยธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล ฯลฯ

ธรรมที่ไม่ใช่โลกิยธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล และธรรมที่ไม่ใช่โลกิยธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากฤต ฯลฯ

ธรรมที่ไม่ใช่โลกิยธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่โลกิยธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล ฯลฯ

มี ๕ นัย

ธรรมที่ไม่ใช่โลกุตตรธรรม ที่ไม่ใช่กุศล

ธรรมที่ไม่ใช่โลกุตตรธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล

ธรรมที่ไม่ใช่โลกุตตรธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่โลกุตตรธรรม ที่ไม่ใช่กุศลอาศัยธรรมที่เป็นโลกุตตรธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล ฯลฯ มี ๓ นัย

ธรรมที่ไม่ใช่โลกุตตรธรรม ที่ไม่ใช่กุศล

ธรรมที่ไม่ใช่โลกุตตรธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล

ธรรมที่ไม่ใช่โลกุตตรธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่โลกุตตรธรรม ที่ไม่ใช่อกุศลอาศัยธรรมที่เป็นโลกุตตรธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

กุสลตฺติกเกนจิวิญฺเญยฺยทุเก

นกุสลตฺติกนเกนจิวิญฺเญยฺยทุกํ

กุสลํ เกนจิวิญฺเญยฺยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นเกนจิวิญฺเญยฺโย ธมฺโม ... นอกุสโล นเกนจิวิญฺเญยฺโย ธมฺโม ... นอพฺยากโต นเกนจิวิญฺเญยฺโย ธมฺโม ฯ สงฺขิตฺตํ ฯ เกนจิวิญฺเญยฺเย ตีณิ ฯ เอกูนวีสติ ฯ กุสลํ เกนจินวิญฺเญยฺยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นเกนจินวิญฺเญยฺโย ธมฺโม ... นอกุสโล นเกนจินวิญฺเญยฺโย ธมฺโม ... นอพฺยากโต นเกนจินวิญฺเญยฺโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯเปฯ เอเตน อุปาเยน เกนจินวิญฺเญยฺเย เอกูนวีสติปญฺหา กาตพฺพา ฯ

กุสลัตติกเกนจิวิญเญยยทุกนกุสลัตติกนเกนจิวิญเญยยทุกะธรรมที่ไม่ใช่เกนจิวิญเญยยธรรม ที่ไม่ใช่กุศล

ธรรมที่ไม่ใช่เกนจิวิญเญยยธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล

ธรรมที่ไม่ใช่เกนจิวิญเญยยธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากฤต

อาศัยธรรมที่เป็นเกนจิวิญเญยยธรรม ที่เป็นกุศล ฯลฯ

เกนจิวิญเญยยธรรม มี ๓ นัย รวมเป็น ๑๙ นัย

ธรรมที่ไม่ใช่เกนจิวิญเญยยธรรม ที่ไม่ใช่กุศล

ธรรมที่ไม่ใช่เกนจิวิญเญยยธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล

ธรรมที่ไม่ใช่เกนจิวิญเญยยธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากฤต

อาศัยธรรมที่เป็นเกนจิวิญเญยยธรรม ที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ

โดยอุบายนี้ ในเกนจิวิญเญยยธรรม พึงจำแนกเป็นหัวข้อปัจจัย ๑๙