นกุสลัตติกกุสลัตติกะ เล่ม ๔๕

นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: อกุสลํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ปฏิจฺจ เทฺว ขนฺธา ฯ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: วิปากาพฺยากตํ กิริยาพฺยากตํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ ฯ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อกุสโล จ อพฺยากโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ ตีณิ ฯ

ธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยคือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอกุศล ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒

ธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยคือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นวิบากอัพยากฤต และกิริยาอัพยากฤต

ธรรมที่เป็นอกุศล และธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

นอกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กุสโล จ อพฺยากโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

ธรรมที่เป็นกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยธรรมที่เป็นกุศล และธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

นอพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กุสโล จ อพฺยากโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: นอพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อกุสโล จ อพฺยากโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ปญฺจ ฯ

ธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยธรรมที่เป็นกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยธรรมที่เป็นกุศล และธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

ธรรมที่เป็นอกุศล และธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๕ นัย

นกุสลญฺจ นอพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นกุสลญฺจ นอพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นกุสลญฺจ นอพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อกุสโล จ อพฺยากโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

ธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

ธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

ธรรมที่เป็นอกุศล และธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

นอกุสลญฺจ นอพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอกุสลญฺจ นอพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอกุสลญฺจ นอพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กุสโล จ อพฺยากโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

ธรรมที่เป็นกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

ธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

ธรรมที่เป็นกุศล และธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

นกุสลญฺจ นอกุสลญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต ธมฺโมพ อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: เอกํ ฯ

ธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย

นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา: นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา: ฯ นอกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา: นอกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา: ฯ นอพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา: นอพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา: ฯ นกุสลญฺจ นอพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา: ฯ นอกุสลญฺจ นอพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา: ฯ นกุสลญฺจ นอกุสลญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัยธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัยธรรมที่เป็นกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัยธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัยธรรมที่เป็นกุศล อาศัยธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัยธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัยธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย

ธรรมที่เป็นกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย

ธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อกุศล เกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย

เหตุยา อฏฺฐารส อารมฺมเณ นว อธิปติยา อฏฺฐารส อวิคเต อฏฺฐารส ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑๘

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙

ในอธิปติปัจจัย มี " ๑๘

ในอวิคตปัจจัย มี " ๑๘

นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯเปฯ นกุสลญฺจ นอกุสลญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัยธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ

ธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อกุศล เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย

นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอารมฺมณปจฺจยา: ฯเปฯ นกุสลญฺจ นอกุสลญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอารมฺมณปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอารัมมณปัจจัย ฯลฯ

ธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อกุศล เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอารัมมณปัจจัย

นเหตุยา ฉ นอารมฺมเณ ฉ นอธิปติยา อฏฺฐารส โนวิคเต ฉ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๖

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๖

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีวาระ ๑๘

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี " ๖

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ฉ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๖

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ ฉ ฯ

สหชาตวารมฺปิ สมฺปยุตฺตวารมฺปิ ปฏิจฺจวารสทิสํ ฯ

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๖สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

นกุสลํ ธมฺมํ ปจฺจยา กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นกุสลํ ธมฺมํ ปจฺจยา อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นกุสลํ ธมฺมํ ปจฺจยา อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นกุสลํ ธมฺมํ ปจฺจยา กุสโล จ อพฺยากโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: นกุสลํ ธมฺมํ ปจฺจยา อกุสโล จ อพฺยากโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ปญฺจ ฯ นอกุสลํ ธมฺมํ ปจฺจยา อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ปญฺจ ฯ นอพฺยากตํ ธมฺมํ ปจฺจยา อพฺยากโต ธมฺโม ... ยตฺถ ปญฺจ ฯ นกุสลญฺจ นอพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา ... ยตฺถ ตีณิ ฯ นอกุสลญฺจ นอพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา ... ยตฺถ ตีณิ ฯ นกุสลญฺจ นอกุสลญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ยตฺถ ปญฺจ ฯ

ธรรมที่เป็นกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยธรรมที่เป็นกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยธรรมที่เป็นกุศล และธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ธรรมที่เป็นอกุศล และธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๕ นัย

ธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๕ นัยธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๕ นัยธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

ธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

ธรรมที่เป็นกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๕ นัย

เหตุยา ฉพฺพีสติ อารมฺมเณ เตรส อวิคเต ฉพฺพีสติ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒๖

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑๓

ในอวิคตปัจจัย มี " ๒๖

สํสฏฺฐวาเร เหตุยา นว ฯเปฯ อวิคเต นว ฯเปฯ

ในสังสัฏฐวาร ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙ ฯลฯ

ในอวิคตปัจจัย มี " ๙ ฯลฯ

นกุสโล ธมฺโม อกุสลสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: นกุสโล ธมฺโม อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: นกุสโล ธมฺโม อกุสลสฺส จ อพฺยากตสฺส จ ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ นอกุสโล ธมฺโม กุสลสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ นอพฺยากโต ธมฺโม อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ปญฺจ ฯ นกุสโล จ นอพฺยากโต จ ธมฺมา อกุสลสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ นอกุสโล จ นอพฺยากโต จ ธมฺมา กุสลสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ นกุสโล จ นอกุสโล จ ธมฺมา อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: เอกํ ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่กุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นอกุศล โดยเหตุปัจจัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยเหตุปัจจัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นอกุศล และธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยเหตุปัจจัย

ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยเหตุปัจจัย มี ๕ นัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นอกุศล โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

ธรรมที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยเหตุปัจจัย มี ๑ นัย

นกุสโล ธมฺโม กุสลสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ นอกุสโล ธมฺโม อกุสลสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ นอพฺยากโต ธมฺโม อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ นกุสโล จ นอพฺยากโต จ ธมฺมา กุสลสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นกุสโล จ นอพฺยากโต จ ธมฺมา อกุสลสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นกุสโล จ นอพฺยากโต จ ธมฺมา อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ นอกุสโล จ นอพฺยากโต จ ธมฺมา กุสลสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นอกุสโล จ นอพฺยากโต จ ธมฺมา อกุสลสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นอกุสโล จ นอพฺยากโต จ ธมฺมา อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ นกุสโล จ นอกุสโล จ ธมฺมา กุสลสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่กุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นกุศล โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นอกุศล โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นกุศล โดยอารัมมณปัจจัย

ธรรมที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นอกุศล โดยอารัมมณปัจจัย

ธรรมที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นอัพยากฤตโดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย

ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นกุศล โดยอารัมมณปัจจัย

ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นอกุศล โดยอารัมมณปัจจัย

ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นอัพยากฤตโดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย

ธรรมที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นกุศล โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย

เหตุยา อฏฺฐารส อารมฺมเณ อฏฺฐารส อธิปติยา เตวีส อวิคเต ทฺวาวีส ฯ

ปญฺหาวารํ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑๘

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑๘

ในอธิปติปัจจัย มี " ๒๓

ในอวิคตปัจจัย มี " ๒๒

ปัญหาวารพึงให้พิสดาร