arnon.worldเข้าสู่ระบบ

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · ปัจจนียานุโลมติกทุกปัฏฐาน

นกุสลัตติกเหตุทุกกุสลัตติกเหตุทุกะ เล่ม ๔๕

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๕๖๒–๕๘๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑/๙ ในปัจจนียานุโลมติกทุกปัฏฐานมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ ปัจจนียานุโลมติกทุกปัฏฐาน นกุสลัตติกเหตุทุกกุสลัตติกเหตุทุกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๕)

ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่

ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๙๑ หน้า ๑๑๘๔–๑๑๙๔

หน้า ๑๑๘๔

๔. ปัจจนียานุโลมติกทุกปัฏฐาน

นกุสลติกนเหตุทุกกุสลติกเหตุทุกะ

(๑ กุสลติกะ ๒. เหตุทุกะ)

ปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

เหตุบท

[๕๖๒] ๑. เหตุธรรม ที่เป็นอกุศล อาศัยนเหตุธรรม ที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. เหตุธรรม ที่เป็นอัพยากตะ อาศัยนเหตุธรรมที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. เหตุธรรม ที่เป็นกุศล อาศัยนเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๔. เหตุธรรม ที่เป็นอัพยากตะ อาศัยนเหตุธรรมที่ไม่ใช่อกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๕. เหตุธรรม ที่เป็นกุศล อาศัยนเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๖. เหตุธรรม ที่เป็นอกุศล อาศัยนเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

หน้า ๑๑๘๕

๗. เหตุธรรม ที่เป็นอกุศล อาศัยนเหตุธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และนเหตุธรรมที่ไม่ใช่อัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๘. เหตุธรรม ที่เป็นกุศล อาศัยนเหตุธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และนเหตุธรรมที่ไม่ใช่อัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๙. เหตุธรรม ที่เป็นอัพยากตะ อาศัยนเหตุธรรม

ที่ไม่ใช่กุศล และนเหตุธรรมที่ไม่ใช่อกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๕๖๓] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ

นเหตุบท

[๕๖๔] ๑. นเหตุธรรม ที่เป็นอกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. นเหตุธรรม ที่เป็นอัพยากตะ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. นเหตุธรรมที่เป็นอกุศล และนเหตุธรรม ที่เป็น

อัพยากตะ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (คือวาระที่ ๑-๒-๓)

๔. นเหตุธรรมที่เป็นกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่นเหตุ-

ธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

หน้า ๑๑๘๖

๕. นเหตุธรรม ที่เป็นอัพยากตะ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่

นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๖. นเหตุธรรม ที่เป็นกุศล และนเหตุธรรม ที่เป็นอัพยากตะ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๔-๕-๖)

๗. นเหตุธรรม ที่เป็นอัพยากตะ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ

มี ๕ วาระ (วาระที่ ๗-๑๑)

๑๒. นเหตุธรรม ที่เป็นอกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่

นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ มี ๓ วาระ (วาระที่๑ -๑๓-๑๔)

๑๕. ฯลฯ อาศัยธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่

อกุศล และธรรมที่ไม่ใช่นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากตะ ฯลฯ มี ๓วาระ (วาระที่ ๑๕-๑๖-๑๗)

๑๘. นเหตุธรรม ที่เป็นอัพยากตะ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ.

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๕๖๕] ในเหตุปัจจัย มี ๘ วาร ฯลฯ

นกุสลติกเหตุทุกกุสลติกเหตุทุกะ จบ

หน้า ๑๑๘๗

นกุสลติกนสเหตุกทุกกุสลติกสเหตุกทุกะ

(๑. กุสลติกะ ๒. สเหตุกทุกะ)

ปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

สเหตุกบท

[๕๖๖] ๑. สเหตุกธรรม ที่เป็นอกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. สเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากตะ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. สเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากตะ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๔. สเหตุกธรรม ที่เป็นอกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่

สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๕. สเหตุกธรรม ที่เป็นอกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่

สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๖. สเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากตะ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

หน้า ๑๑๘๘

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๕๖๗] ในเหตุปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ

อเหตุกบท

[๕๖๘] ๑. อเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากตะ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. อเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากตะ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. อเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากตะ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๔. อเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากตะ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่

อเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๕. อเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากตะ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล และธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๖. อเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากตะ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

หน้า ๑๑๘๙

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๕๖๙] ในเหตุปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ

นกุสลติกนสเหตุกทุกกุสลติกสเหตุกทุกะ จบ

นกุสลติกนเหตุสัมปยุตตทุกะ

กุสลติกเหตุสัมปยุตตทุกะ

(๑. กุสลติกะ ๓. เหตุสัมปยุตตทุกะ)

ปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

เหตุสัมปยุตตบท

[๕๗๐] ๑. เหตุสัมปยุตตธรรม ที่เป็นอกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. เหตุสัมปยุตตธรรม ที่เป็นอัพยากตะ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. เหตุสัมปยุตตธรรม ที่เป็นอัพยากตะ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

หน้า ๑๑๙๐

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๕๗๑] ในเหตุปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ

เหมือนกับสเหตุกทุกะ.

เหตุวิปปยุตตบท

[๕๗๒] ๑. เหตุวิปปยุตตธรรม ที่เป็นอัพยากตะ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

มี ๖ วาระ เหมือนกับอเหตุกทุกะ.

นกุสลติกนเหตุสัมปยุตตทุกกุสลติกเหตุทุกะ จบ

นกุสลติกนเหตุสเหตุกทุกกุสลติกเหตุสเหตุกทุกะ

(๑. กุสลติกะ ๔. เหตุสเหตุกทุกะ)

ปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

เหตุสเหตุกบท

[๕๗๓] ๑. เหตุและสเหตุกธรรม ที่เป็นอกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

หน้า ๑๑๙๑

๒. เหตุและสเหตุธรรม ที่เป็นอัพยากตะ อาศัยธรรม

ที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ.

ในที่ไม่ใช่อกุศล มี ๒ วาระ. ในที่ไม่ใช่อัพยากตะ มี ๒ วาระ. โดยนัยแห่งการนับ ครั้งที่ ๑ มี ๑ วาระ. โดยนัยแห่งการนับ ครั้งที่ ๒ มี ๑ วาระ.

โดยนัยแห่งการนับ ครั้งที่ ๓ มี ๑ วาระ. ในปัจจัยทั้งปวง มี ๙ วาระ.

สเหตุกนเหตุบท

[๕๗๔] ๑. ธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม ที่เป็นอกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรมที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

มี ๙ วาระ เหมือนกับเหตุสเหตุกทุกะ.

นกุสลติกนเหตุสเหตุกทุกกุสลติกเหตุสเหตุกทุกะ จบ

หน้า ๑๑๙๒

นกุสลติกนเหตุเหตุสัมปยุตตทุกะ

กุสลติกเหตุเหตุสัมปยุตตทุกะ

(๑. กุสลติกะ ๕. เหตุเหตุสัมปยุตตทุกะ)

ปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

เหตุเหตุสัมปยุตตบท

[๕๗๕] ๑. เหตุและเหตุสัมปยุตตธรรม ที่เป็นอกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่กุศลเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ฯลฯ

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๕๗๖] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ

เหตุสัมปยุตตนเหตุบท

[๕๗๗] ๑. ธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม ที่เป็นอกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ฯลฯ

หน้า ๑๑๙๓

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๕๗๘] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ

นกุสลติกนเหตุเหตุสัมปยุตตทุกกุสสลติกเหตุเหตุสัมปยุตตทุกะ จบ

นกุสลติกนเหตุนสเหตุกทุกะ

กุสลติกนเหตุสเหตุกทุกะ

(๑. กุสลติกะ ๖. นเหตุสเหตุกทุกะ)

ปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

นเหตุสเหตุกบท

[๕๗๙] ๑. นเหตุสเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากตะ อาศัยธรรมที่เป็นนเหตุธรรม และไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

ฯลฯ

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๕๘๐] ในเหตุนปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ

นเหตุอเหตุกบท

[๕๘๑] ๑. นเหตุอเหตุกธรรม ที่เป็นอกุศล อาศัยธรรมที่เป็นนเหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น เพราะ-เหตุปัจจัย

หน้า ๑๑๙๔

๒. นเหตุอเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากตะ อาศัยธรรมที่เป็นนเหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

๓. นเหตุธรรมและอเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากตะอาศัยธรรมที่เป็นนเหตุธรรมและไม่ใช่อเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่อัพ-ยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ฯลฯ

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๕๘๒] ในเหตุปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ

นกุสลติกนเหตุนสเหตุกทุกกุสลติกนเหตุสเหตุกทุกะ จบ

นกุสลติกนสัปปัจจยทุกกุสลติกสัปปัจจยทุกะ

(๑. กุสลติกะ ๗. สัปปัจจยทุกะ)

ปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. อารัมมณปัจจัย

สัปปัจจยบท

[๕๘๓] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่สัปปัจจยธรรม ที่ไม่ใช่กุศล เป็นปัจจัยแก่สัปปัจจยธรรม ที่เป็นกุศล ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัยมี ๖ วาระ.

สังขตทุกะที่ ๘ ก็เหมือนกับสัปปัจจยทุกะ.

นกุสลติกนสัปปัจจยทุกกุสลติกสัปปัจจยทุกะ จบ

จบ นกุสลัตติกเหตุทุกกุสลัตติกเหตุทุกะ