พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · ปัจจนียติกติกปัฏฐาน
นเวทนาตติกนวิปากัตติกะ เล่ม ๔๕
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๔๐๑–๔๒๑ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๖ ในปัจจนียติกติกปัฏฐานมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๒. เวทนาติกะ ๒. วิปากติกะ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ ปัจจนียติกติกปัฏฐาน นเวทนาตติกนวิปากัตติกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๕)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๔๕ หน้า ๑๐๓–๑๐๗ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๔๕ หน้า ๑๖๐–๑๖๕
นสุขาย เวทนาย สมฺปยุตฺตํ นวิปากํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสุขาย เวทนาย สมฺปยุตฺโต นวิปาโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (สงฺขิตฺตํ.)
เหตุยา เอกูนปญฺญาส ฯเปฯ ปุเรชาเต อาเสวเน อฏฺฐจตฺตาฬีส ฯเปฯ อวิคเต เอกูนปญฺญาส. (สงฺขิตฺตํ.) ๓. วิปากตฺติก ๑. กุสลตฺติก
สภาวธรรมที่ไม่สัมปยุตด้วยสุขเวทนาซึ่งไม่เป็นวิบากอาศัยสภาวธรรม ที่ไม่สัมปยุตด้วยสุขเวทนาซึ่งไม่เป็นวิบากเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๔๙ วาระ ฯลฯ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๔๘ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๔๘ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๔๙ วาระ (ย่อ)
นวิปากํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นวิปากธมฺมธมฺมํ นอกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ. (สงฺขิตฺตํ.)
เหตุยา พาตฺตึส, อารมฺมเณ สตฺตวีส, อธิปติยา เอกูนตึส ฯเปฯ อญฺญมญฺเญ ตีส ฯเปฯ ปุเรชาเต จตุวีส, อาเสวเน สตฺตรส ฯเปฯ วิปาเก ปญฺจวีส ฯเปฯ อวิคเต พาตฺตึส. นเนววิปากนวิปากธมฺมธมฺมํ นอพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ. (สพฺพตฺถ นว. วิปากํ นตฺถิ.) ๔. อุปาทินฺนตฺติก ๑. กุสลตฺติก
๓. วิปากติกะ ๑. กุสลติกะ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นวิบากซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งไม่เป็นอกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๓๒ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๒๗ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๒๙ วาระ ฯลฯ
อัญญมัญญปัจจัย มี ๓๐ วาระ ฯลฯ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๒๔ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๑๗ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๒๕ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๓๒ วาระ
... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นวิบากและไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งเป็น อัพยากฤต (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ ไม่มีวิบาก)
นอุปาทินฺนุปาทานิยํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นอนุปาทินฺนุปาทานิยํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นอนุปาทินฺนอนุปาทานิยํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ. (สงฺขิตฺตํ.)
เหตุยา เอกูนตึส, อารมฺมเณ จตุวีส, อธิปติยา เอกวีส ฯเปฯ อาเสวเน นว ฯเปฯ อวิคเต เอกูนตึส. (๑) ๕. สงฺกิลิฏฺฐตฺติก ๑. กุสลตฺติก
- ๑อิโต ปฏฺฐาย ยาว อชฺฌตฺตารมฺมณตฺติกา สพฺพโปตฺถเกสุ อกุสลาพฺยากตปทานิ น ทิสฺสติ, เวทนาตฺติกสนิทสฺสนตฺติเกสุ วิย นนุ เตหิปิ ภวิตพฺพํ.
๔. อุปาทินนติกะ ๑. กุสลติกะ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิยึดถือ และเป็นอารมณ์ของอุปาทานซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือแต่เป็น อารมณ์ของอุปาทานซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือและ
ไม่เป็นอารมณ์ของอุปาทานซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๒๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๒๔ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๒๑ วาระ ฯลฯ
อาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๒๙ วาระ
นสงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิกํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นอสงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิกํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นอสงฺกิลิฏฺฐอสงฺกิเลสิกํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ. (สงฺขิตฺตํ.)
เหตุยา เอกูนตึส, อารมฺมเณ จตุวีส ฯเปฯ อาเสวเน สตฺตรส ฯเปฯ วิปาเก เอกวีส ฯเปฯ อวิคเต เอกูนตึส. ๖-๒๑. วิตกฺกตฺติกาทิ ๑. กุสลตฺติก
๕. สังกิลิฏฐติกะ ๑. กุสลติกะ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่กิเลสทำให้เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของกิเลส ซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่ง ไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองและไม่เป็นอารมณ์ของ กิเลสซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๒๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๒๔ วาระ ฯลฯ
อาเสวนปัจจัย มี ๑๗ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๒๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๒๙ วาระ
นสวิตกฺกสวิจารํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นอวิตกฺกวิจารมตฺตํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นอวิตกฺกอวิจารํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ. (สงฺขิตฺตํ.)
เหตุยา อฏฺฐจตฺตาฬีส, อารมฺมเณ สตฺตจตฺตาฬีส ฯเปฯ ปุเรชาเต อาเสวเน ฉจตฺตาฬีส ฯเปฯ อวิคเต อฏฺฐจตฺตาฬีส.
๖ - ๒๑. วิตักกติกะเป็นต้น ๑. กุสลติกะ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีทั้งวิตกและวิจารซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีทั้งวิตกและวิจารซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๔๘ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๔๗ วาระ ฯลฯ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๔๖ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๔๖ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๔๘ วาระ
นปีติสหคตํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นสุขสหคตํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นอุเปกฺขาสหคตํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ. (สงฺขิตฺตํ.)
เหตุยา เอกูนปญฺญาส ฯเปฯ ปุเรชาเต อาเสวเน อฏฺฐจตฺตาฬีส ฯเปฯ อวิคเต เอกูนปญฺญาส.
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่สหรคตด้วยปีติซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่สหรคตด้วยสุขซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่สหรคตด้วยอุเบกขาซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๔๙ วาระ ฯลฯ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๔๘ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๔๘ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๔๙ วาระ
นทสฺสเนน ปหาตพฺพํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นภาวนาย ปหาตพฺพํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นเนวทสฺสเนน นภาวนาย ปหาตพฺพํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ. (สงฺขิตฺตํ.)
เหตุยา เอกูนตึส, อารมฺมเณ จตุวีส ฯเปฯ วิปาเก นว ฯเปฯ อวิคเต เอกูนตึส.
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ ซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคและมรรคเบื้องบน ๓ ซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๒๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๒๔ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๒๙ วาระ
นทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุกํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นภาวนาย ปหาตพฺพเหตุกํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นเนวทสฺสเนน นภาวนาย ปหาตพฺพเหตุกํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ. (สงฺขิตฺตํ.)
เหตุยา เอกูนตึส, อารมฺมเณ จตุวีส ฯเปฯ วิปาเก นว ฯเปฯ อวิคเต เอกูนตึส.
... อาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งไม่เป็น กุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ ซึ่งไม่เป็น กุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุมิใช่ไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคและมรรค เบื้องบน ๓ ซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๒๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๒๔ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๒๙ วาระ
นอาจยคามึ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นอปจยคามึ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นเนวาจยคามินาปจยคามึ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ. (สงฺขิตฺตํ.)
เหตุยา เอกวีส, อารมฺมเณ สตฺตรส ฯเปฯ วิปาเก นว ฯเปฯ อวิคเต เอกวีส.
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้ถึงปฏิสนธิและจุติซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้ถึงนิพพานซึ่งไม่เป็นกุศล
... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุให้ถึงปฏิสนธิ จุติ และนิพพานซึ่งไม่เป็น กุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๒๑ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๑๗ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๒๑ วาระ
นเสกฺขํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นอเสกฺขํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นเนวา-เสกฺขนาเสกฺขํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ. (สงฺขิตฺตํ.)
เหตุยา เอกูนตึส, อารมฺมเณ จตุวีส ฯเปฯ อาเสวเน นว ฯเปฯ อวิคเต เอกูนตึส.
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นของเสขบุคคลซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นของอเสขบุคคลซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นของเสขบุคคลและอเสขบุคคลซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๒๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๒๔ วาระ ฯลฯ
อาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๒๙ วาระ
นปริตฺตํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นมหคฺคตํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นอปฺปมาณํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ. (สงฺขิตฺตํ.) เหตุยา พตฺตึส, อารมฺมเณ สตฺตวีส ฯเปฯ อญฺญมญฺเญ ตีส ฯเปฯ อวิคเต พตฺตึส.
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นปริตตะซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นมหัคคตะซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอัปปมาณะซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๓๒ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๒๗ วาระ ฯลฯ
อัญญมัญญปัจจัย มี ๓๐ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๓๒ วาระ
นปริตฺตารมฺมณํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นมหคฺคตารมฺมณํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นอปฺปมาณารมฺมณํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ. (สงฺขิตฺตํ. สพฺพตฺถ เอกูนปญฺญาส.)
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีปริตตะเป็นอารมณ์ซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีมหัคคตะเป็นอารมณ์ซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีอัปปมาณะเป็นอารมณ์ซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ (ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๔๙ วาระ)
นหีนํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นมชฺฌิมํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นปณีตํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ. (สงฺขิตฺตํ.)
เหตุยา เอกูนตึส, อารมฺมเณ จตุวีส ฯเปฯ อาเสวเน สตฺตรส, วิปาเก เอกวีส ฯเปฯ อวิคเต เอกูนตึส.
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นชั้นต่ำซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นชั้นกลางซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นชั้นประณีตซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๒๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๒๔ วาระ ฯลฯ
อาเสวนปัจจัย มี ๑๗ วาระ
วิปากปัจจัย มี ๒๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๒๙ วาระ
นมิจฺฉตฺตนิยตํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นสมฺมตฺตนิยตํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นอนิยตํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ. (สงฺขิตฺตํ.)
เหตุยา เอกวีส, อารมฺมเณ สตฺตรส ฯเปฯ วิปาเก นว ฯเปฯ อวิคเต เอกวีส.
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๒๑ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๑๗ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๒๑ วาระ
นมคฺคารมฺมณํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นมคฺคเหตุกํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นมคฺคาธิปตึ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ. (สงฺขิตฺตํ. สพฺพตฺถ เอกูนปญฺญาส.)
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีมรรคเป็นอารมณ์ซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีมรรคเป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีมรรคเป็นอธิบดีซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ ทุกปัจจัยมี ปัจจัยละ ๔๙ วาระ)
นอนุปฺปนฺนํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นอุปฺปาทึ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ. (สงฺขิตฺตํ. สพฺตถฺถ นว.)
... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ยังไม่เกิดขึ้นซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่จักเกิดขึ้นแน่นอนซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ ทุกปัจจัยมี ปัจจัยละ ๙ วาระ)
นอตีตํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นอนาคตํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ. (สงฺขิตฺตํ. สพฺตถฺถ นว.)
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอดีตซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอนาคตซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ)
นอตีตารมฺมณํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นอนาคตารมฺมณํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นปจฺจุปฺปนฺนารมฺมณํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ. (สงฺขิตฺตํ. สพฺตถฺถ เอกูนปญฺญาส.)
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีอดีตธรรมเป็นอารมณ์ซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีอนาคตธรรมเป็นอารมณ์ซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีปัจจุบันธรรมเป็นอารมณ์ซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ ทุก ปัจจัยมีปัจจัยละ ๔๙ วาระ)
นอชฺฌตฺตํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นพหิทฺธา นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ. (สงฺขิตฺตํ. สพฺตถฺถ เทฺว.)
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นภายในตนซึ่งไม่เป็นอกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นภายนอกตนซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัย ละ ๒ วาระ)
นอชฺฌตฺตารมฺมณํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นพหิทฺธารมฺมณํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ. (สงฺขิตฺตํ. สพฺตถฺถ นว.) ๒๒. สนิทสฺสนตฺติก ๑. กุสลตฺติก
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีธรรมภายในตนเป็นอารมณ์ซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีธรรมภายนอกตนเป็นอารมณ์ซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ)
จบ นเวทนาตติกนวิปากัตติกะ