วรรคที่ ๔ เล่ม ๒๐

{๒๐๑} [๓๑๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ผู้ที่เกียจคร้านในธรรมวินัยที่กล่าวไว้ชั่วย่อมอยู่เป็นสุข ข้อนั้นเพราะเหตุอะไร เพราะว่าธรรมถูกกล่าวไว้ชั่ว (๑๑)

{๒๐๒} [๓๑๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ผู้ที่ปรารภความเพียรในธรรมวินัยที่กล่าวไว้ดีย่อมอยู่เป็นสุข ข้อนั้นเพราะเหตุอะไร เพราะว่าธรรมถูกกล่าวไว้ดีแล้ว” (๑๒)

{๒๐๓} [๓๒๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนคูถแม้เพียงเล็กน้อยก็มีกลิ่นเหม็น ฉันใด ภพแม้เพียงเล็กน้อยก็ฉันนั้นเหมือนกัน เราก็ไม่สรรเสริญโดยที่สุดแม้เพียงชั่วลัดนิ้วมือเดียวเลย” (๑๓)

{๒๐๔} [๓๒๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนมูตร นํ้าลาย หนอง เลือด แม้เพียงเล็กน้อยก็มีกลิ่นเหม็น ฉันใด ภพแม้เพียงเล็กน้อยก็ฉันนั้นเหมือนกัน เราก็ไม่สรรเสริญโดยที่สุดแม้เพียงชั่วลัดนิ้วเดียวเลย” (๑๔)

จบ เอกธัมมบาลี วรรคที่ ๓

๑๖. เอกธัมมบาลี วรรคที่ ๔

[๓๒๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สวนที่น่ารื่นรมย์ ป่าที่น่ารื่นรมย์ ภูมิประเทศที่น่ารื่นรมย์ สระโบกขรณีที่น่ารื่นรมย์ในชมพูทวีปนี้มีเพียงเล็กน้อยโดยที่แท้ ที่ดอน ที่ลุ่ม ลำนํ้าที่เดินทางยาก ที่ตั้งแห่งตอและหนาม ภูเขาตะปุ่มตะป่ำมีมากกว่า แม้ฉันใด ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตว์บกก็มีเป็นส่วนน้อยโดยที่แท้ สัตว์นํ้ามีมากกว่า ฉันนั้นเหมือนกัน (๑)

{๒๐๕} [๓๒๓] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตว์ที่กลับมาเกิดในมนุษย์อีกมีเป็นส่วนน้อย โดยที่แท้ สัตว์ที่กลับมาเกิดในกำเนิดอื่นจากมนุษย์มีมากกว่า ฉันนั้นเหมือนกัน ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตว์ที่กลับมาเกิดในมัชฌิมชนบทก็มีเป็นส่วนน้อย โดยที่แท้ สัตว์ที่กลับเกิดในปัจจันตชนบทในพวกชาวมิลักขะที่โง่เขลามีมากกว่า ฉันนั้นเหมือนกัน (๒)[๓๒๔] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตว์ที่มีปัญญา ไม่โง่เง่า ไม่เงอะงะ สามารถที่จะรู้อรรถแห่งคำสุภาษิตและคำทุพภาษิตได้ก็มีเป็นส่วนน้อย โดยที่แท้ สัตว์ที่เขลาโง่เง่า เงอะงะ ไม่สามารถที่จะรู้อรรถแห่งคำสุภาษิตและคำทุพภาษิตมีมากกว่า ฉันนั้นเหมือนกัน (๓)

[๓๒๕] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตว์ที่ประกอบด้วยปัญญาจักษุอันประเสริฐก็มีเป็นส่วนน้อย โดยที่แท้ สัตว์ที่ตกอยู่ในอวิชชา เป็นผู้หลงใหลมีมากกว่า ฉันนั้นเหมือนกัน (๔)[๓๒๖] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตว์ที่ได้เห็นตถาคตก็มีเป็นส่วนน้อย โดยที่แท้ สัตว์ที่ไม่ได้เห็นตถาคตมีมากกว่า ฉันนั้นเหมือนกัน (๕)

[๓๒๗] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตว์ที่ได้ฟังธรรมวินัยที่ตถาคตประกาศไว้แล้วก็มีเป็นส่วนน้อย โดยที่แท้ สัตว์ที่ไม่ได้ฟังธรรมวินัยที่ตถาคตประกาศไว้แล้วมีมากกว่า ฉันนั้นเหมือนกัน (๖)[๓๒๘] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตว์ที่ได้ฟังธรรมแล้วทรงจำไว้ได้ก็มีเป็นส่วนน้อย โดยที่แท้ สัตว์ที่ได้ฟังธรรมแล้วทรงจำไว้ไม่ได้มีมากกว่า ฉันนั้นเหมือนกัน (๗)

[๓๒๙] ดูก่อนภิกษุทั้งหลายสัตว์ ที่ไตร่ตรองอรรถแห่งธรรมที่ตนทรงจำไว้ได้ก็มีเป็นส่วนน้อย โดยที่แท้ สัตว์ที่ไม่ไตร่ตรองอรรถแห่งธรรมที่ตนทรงจำไว้ได้มีมากกว่า ฉันนั้นเหมือนกัน (๘)[๓๓๐] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตว์ที่รู้ทั่วถึงอรรถรู้ทั่วถึงธรรมแล้วปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรมก็มีเป็นส่วนน้อย โดยที่แท้ สัตว์ที่ไม่รู้ทั่วถึงอรรถไม่รู้ทั่วถึงธรรมแล้วปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรมมีมากกว่า ฉันนั้นเหมือนกัน (๙)[๓๓๑] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตว์ที่สลดใจในเหตุเป็นที่ตั้งแห่งความสลดใจก็มีเป็นส่วนน้อย โดยที่แท้ สัตว์ที่ไม่สลดใจในเหตุเป็นที่ตั้งแห่งความสลดใจมีมากกว่า ฉันนั้นเหมือนกัน (๑๐)[๓๓๒] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตว์ที่สลดใจเริ่มตั้งความเพียรโดยแยบคายก็มีเป็นส่วนน้อย โดยที่แท้ สัตว์ที่สลดใจไม่เริ่มตั้งความเพียรโดยแยบคายมีมากกว่า ฉันนั้นเหมือนกัน (๑๑)

[๓๓๓] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตว์ที่ทำนิพพานให้เป็นอารมณ์แล้วได้สมาธิ ได้เอกัคคตาจิตก็มีเป็นส่วนน้อย โดยทีแท้ สัตว์ที่ทำนิพพานให้เป็นอารมณ์แล้วไม่ได้สมาธิ ไม่ได้เอกัคคตาจิตมีมากกว่า ฉันนั้นเหมือนกัน (๑๒)

[๓๓๔] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตว์ที่ได้ข้าวอันเลิศและรสอันเลิศก็มีเป็นส่วนน้อย โดยที่แท้ สัตว์ที่ไม่ได้ข้าวอันเลิศและรสอันเลิศ เลี้ยงชีพอยู่ด้วยการเที่ยวขอเขากินด้วยอาหารที่นำมาด้วยกระเบื้องมีมากกว่า ฉันนั้นเหมือนกัน (๑๓)

[๓๓๕] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตว์ที่ได้อรรถรส ธรรมรส วิมุตติรสก็มีเป็นส่วนน้อย โดยที่แท้ สัตว์ที่ไม่ได้อรรถรส ธรรมรส วิมุตติรส มีมากกว่าฉันนั้นเหมือนกัน เพราะฉะนั้นแล เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้ว่า ‘เราจักเป็นผู้ได้อรรถรส ธรรมรส วิมุตติรส’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้แล (๑๔)[๓๓๖-๓๓๘] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในชมพูทวีปนี้ มีสวนที่น่ารื่นรมย์ มีป่าที่น่ารื่นรมย์ มีภูมิประเทศที่น่ารื่นรมย์ มีสระโบกขรณีที่น่ารื่นรมย์เพียงเล็กน้อย โดยที่แท้ ที่ดอน ที่ลุ่ม ลำนํ้าที่เดินทางยาก ที่ตั้งแห่งตอและหนาม ภูเขาตะปุ่มตะป่ำมีมากกว่า แม้ฉันใด{๒๐๖}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตว์ที่จุติจากมนุษย์แล้วกลับมาเกิดในมนุษย์อีกก็มีเป็นส่วนน้อยโดยที่แท้ สัตว์ที่จุติจากมนุษย์แล้วไปเกิดในนรก... ไปเกิดในกำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน... ไปเกิดในปิตติวิสัยมีมากกว่า ฉันนั้นเหมือนกัน (๑๕-๑๗)

[๓๓๙-๓๔๑] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตว์ที่จุติจากมนุษย์แล้วไปเกิดในหมู่เทวดาก็มีเป็นส่วนน้อย โดยที่แท้ สัตว์ที่จุติจากมนุษย์แล้วไปเกิดในนรก... ไปเกิดในกำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน ... ไปเกิดในปิตติวิสัยมีมากกว่า ฉันนั้นเหมือนกัน (๑๘-๒๐)[๓๔๒-๓๔๔] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตว์ที่จุติจากเทวดาแล้วกลับมาเกิดในหมู่เทวดาอีกก็มีเป็นส่วนน้อย โดยที่แท้ สัตว์ที่จุติจากเทวดาแล้วไปเกิดในนรก... ไปเกิดในกำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน... ไปเกิดในปิตติวิสัยมีมากกว่า ฉันนั้นเหมือนกัน (๒๑-๒๓)[๓๔๕-๓๔๗] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตว์ที่จุติจากเทวดาแล้วกลับมาเกิดในมนุษย์ก็มีเป็นส่วนน้อย โดยที่แท้ สัตว์ที่จุติจากเทวดาแล้วไปเกิดในนรก...

ไปเกิดในกำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน... ไปเกิดในปิตติวิสัยมีมากกว่า ฉันนั้นเหมือนกัน (๒๔-๒๖)[๓๔๘-๓๕๐] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตว์ที่จุติจากนรกแล้วกลับมาเกิดในมนุษย์ก็มีเป็นส่วนน้อย โดยที่แท้ สัตว์ที่จุติจากนรกแล้วไปเกิดในนรก... ไปเกิดในกำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน... ไปเกิดในปิตติวิสัยมีมากกว่า ฉันนั้นเหมือนกัน (๒๘-๒๙)[๓๕๑-๓๕๓] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตว์ที่จุติจากนรกแล้วไปเกิดในหมู่เทวดาก็มีเป็นส่วนน้อย โดยที่แท้ สัตว์ที่จุติจากนรกแล้วไปเกิดในนรก... ไปเกิดในกำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน... ไปเกิดในปิตติวิสัยมีมากกว่า ฉันนั้นเหมือนกัน (๓๐-๓๒)[๓๕๔-๓๕๖] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตว์ที่จุติจากกำเนิดสัตว์ดิรัจฉานแล้วกลับมาเกิดในมนุษย์ก็มีเป็นส่วนน้อย โดยที่แท้ สัตว์ที่จุติจากกำเนิดสัตว์ดิรัจฉานแล้วไปเกิดในนรก... ไปเกิดในกำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน... ไปเกิดในปิตติวิสัยมีมากกว่า ฉันนั้นเหมือนกัน (๓๓-๓๕)

[๓๕๗-๓๕๙] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตว์ที่จุติจากกำเนิดสัตว์ดิรัจฉานแล้วไปเกิดในหมู่เทวดาก็มีเป็นส่วนน้อย โดยที่แท้ สัตว์ที่จุติจากกำเนิดสัตว์ดิรัจฉานแล้วไปเกิดในนรก... ไปเกิดในกำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน... ไปเกิดในปิตติวิสัยมีมากกว่า ฉันนั้นเหมือนกัน (๓๖-๓๘)

[๓๖๐-๓๖๒] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตว์ที่จุติจากปิตติวิสัยแล้วกลับมาเกิดในมนุษย์ก็มีเป็นส่วนน้อย โดยที่แท้ สัตว์ที่จุติจากปิตติวิสัยแล้วไปเกิดในนรก... ไปเกิดในกำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน... ไปเกิดในปิตติวิสัยมีมากกว่า ฉันนั้นเหมือนกัน (๓๙-๔๑)

[๓๖๓-๓๖๕] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตว์ที่จุติจากปิตติวิสัยแล้วไปเกิดในหมู่เทวดา ก็มีเป็นส่วนน้อย โดยที่แท้ สัตว์ที่จุติจากปิตติวิสัยแล้วไปเกิดในนรก... ไปเกิดในกำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน... ไปเกิดในปิตติวิสัยมีมากกว่า ฉันนั้นเหมือนกัน” (๔๒-๔๔)

จบ เอกธัมมบาลี วรรคที่ ๔

๑๗. ปสาทกรธัมมวรรค

ว่าด้วยคุณสมบัติที่เป็นส่วนหนึ่งแห่งลาภ

{๒๐๗} [๓๖๖-๓๘๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความเป็นผู้ถืออยู่ป่าเป็นวัตร ๑ ความเป็นผู้ถือเที่ยวบิณฑบาตเป็นวัตร ๑ ความเป็นผู้ถือทรงผ้าบังสุกุลเป็นวัตร ๑ ความเป็นผู้ถือทรงไตรจีวร ๑ ความเป็นพระธรรมกถึก ๑ ความเป็นพระวินัยธร ๑ ความเป็นพหูสูต ๑ ความเป็นผู้มั่งคง ๑ ความถึงพร้อมด้วยอากัปกริยา ๑ ความถึงพร้อมด้วยบริวาร(มีบริวารหมดจด) ๑ ความเป็นผู้มี