เอตทัคคบาลี

เอตทคฺคํ ภิกฺขเว มม สาวกานํ ภิกฺขูนํ รตฺตญฺญูนํ ยทิทํ อญฺญาโกณฺฑญฺโญ ๑ ฯ มหาปญฺญานํ ยทิทํ สารีปุตฺโต ฯ อิทฺธิมนฺตานํ ยทิทํ มหาโมคฺคลฺลาโน ฯ ธูตวาทานํ ๒ ยทิทํ มหากสฺสโป ฯ ทิพฺพจกฺขุกานํ ยทิทํ อนุรุทฺโธ ฯ อุจฺจากุลิกานํ ยทิทํ ภทฺทิโย กาฬิโคธายปุตฺโต ฯ มญฺชุสฺสรานํ ยทิทํ ลกุณฺฏกภทฺทิโย ฯ สีหนาทิกานํ ยทิทํ ปิณฺโฑลภารทฺวาโช ฯ ธมฺมกถิกานํ ยทิทํ ปุณฺโณ มนฺตานิปุตฺโต ฯ สงฺขิตฺเตน ภาสิตสฺส วิตฺถาเรน อตฺถํ วิภชนฺตานํ ยทิทํ มหากจฺจาโนติ ฯ

วคฺโค ปฐโม ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย พระอัญญาโกณฑัญญะ เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเราผู้รู้ราตรีนาน ฯ

พระสารีบุตร เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเราผู้มีปัญญามาก ฯ

พระมหาโมคคัลลานะ เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเราผู้มีฤทธิ์ ฯ

พระมหากัสสป เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเรา ผู้ทรงธุดงค์และสรรเสริญคุณแห่งธุดงค์ ฯ

พระอนุรุทธะ เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเราผู้มีทิพยจักษุ ฯ

พระภัททิยกาฬิโคธาบุตร เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเราผู้เกิดในตระกูลสูง ฯ

พระลกุณฏกภัททิยะ เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเราผู้มีเสียงไพเราะ ฯ

พระปิณโฑลภารทวาชะ เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเราผู้บันลือสีหนาท ฯ

พระปุณณมันตานีบุตร เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเราผู้เป็นธรรมกถึก ฯ

พระมหากัจจานะ เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเราผู้จำแนกอรรถแห่งภาษิตโดยย่อให้พิสดาร ฯ

จบวรรคที่ ๑

เอตทคฺคํ ภิกฺขเว มม สาวกานํ ภิกฺขูนํ มโนมยํ กายํ อภินิมฺมินนฺตานํ ยทิทํ จุลฺลปนฺถโก ฯ เจโตวิวฏฺฏกุสลานํ ๓ ยทิทํ จุลฺลปนฺถโก ฯ ปญฺญาวิวฏฺฏกุสลานํ ๔ ยทิทํ มหาปนฺถโก ฯ อรณวิหารีนํ ยทิทํ สุภูติ ฯ ทกฺขิเณยฺยานํ ยทิทํ สุภูติ ฯ อารญฺญกานํ ยทิทํ เรวโต ขทิรวนิโย ฯ ฌายีนํ ยทิทํ กงฺขาเรวโต ฯ อารทฺธวิริยานํ ยทิทํ โสโณ โกลิวิโส ฯ กลฺยาณวากฺกรณานํ ยทิทํ โสโณ กุฏิกณฺโณ ฯ ลาภีนํ ยทิทํ สีวลี ฯ สทฺธาธิมุตฺตานํ ยทิทํ วกฺกลีติ ฯ

วคฺโค ทุติโย ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย พระจุลลปันถกะ เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเราผู้นฤมิตกายอันสำเร็จด้วยใจ ฯ

พระจุลลปันถกะ เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเราผู้ฉลาดในการเปลี่ยนแปลงทางใจ ฯ

พระมหาปันถกะ เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเราผู้ฉลาดในการเปลี่ยนแปลงทางปัญญา ฯ

พระสุภูติ เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเราผู้มีปรกติอยู่ด้วยความไม่มีกิเลส ฯ

พระสุภูติ เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเราผู้เป็นทักขิไณยบุคคล ฯ

พระเรวตขทิรวนิยะ เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเราผู้อยู่ป่าเป็นวัตร ฯ

พระกังขาเรวตะ เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเราผู้ยินดีในฌาน ฯ

พระโสณโกลิวิสะ เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเราผู้ปรารภความเพียร ฯ

พระโสณกุฏิกัณณะ เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเราผู้มีถ้อยคำไพเราะ ฯ

พระสีวลี เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเราผู้มีลาภ ฯ

พระวักกลิ เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเราผู้พ้นจากกิเลสได้ด้วยศรัทธา ฯ

จบวรรคที่ ๒

เอตทคฺคํ ภิกฺขเว มม สาวกานํ ภิกฺขูนํ สิกฺขากามานํ ยทิทํ ราหุโล ฯ สทฺธาปพฺพชิตานํ ยทิทํ รฏฺฐปาโล ฯ ปฐมํ สลากํ คณฺหนฺตานํ ยทิทํ กุณฺฑธาโน ฯ ปฏิภาณวนฺตานํ ยทิทํ วงฺคีโส ฯ สมนฺตปาสาทิกานํ ยทิทํ อุปเสโน วงฺคนฺตปุตฺโต ฯ เสนาสนปญฺญาปกานํ ยทิทํ ทพฺโพ มลฺลปุตฺโต ฯ เทวตานํ ปิยมนาปานํ ยทิทํ ปิลินฺทวจฺโฉ ฯ ขิปฺปาภิญฺญานํ ยทิทํ พาหิโย ทารุจีริโย ฯ จิตฺตกถิกานํ ยทิทํ กุมารกสฺสโป ฯ ปฏิสมฺภิทปฺปตฺตานํ ยทิทํ มหาโกฏฺฐิโตติ ฯ

วคฺโค ตติโย ฯ

๑ ม. อญฺญาสิโกณฺฑญฺโญ ฯ ๒ ม. ยุ. ธุตวาทานํ ฯ ๓ ยุ. เจโตวิวทฺธกุสลานํ ฯ

๔ ม. สญฺญาวิวฏฺฏกุสลานํ ฯ ยุ. สญฺญาวิวทฺธกุสลานํ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย พระราหุล เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเราผู้ใคร่ต่อการศึกษา ฯ

พระรัฐปาละ เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเรา ผู้บวชด้วยศรัทธา ฯ

พระกุณฑธานะ เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเราผู้รับสลากก่อน ฯ

พระวังคีสะ เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเราผู้มีปฏิภาณ ฯ

พระอุปเสนวังคันตบุตร เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเราผู้นำความเลื่อมใสมาโดยรอบ ฯ

พระทัพพมัลลบุตร เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเราผู้จัดแจงเสนาสนะ ฯ

พระปิลินทวัจฉะ เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเราผู้เป็นที่รัก เป็นที่ชอบใจของเทวดาทั้งหลาย ฯ

พระพาหิยทารุจีริยะ เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเราผู้ตรัสรู้ได้เร็วพลัน ฯ

พระกุมารกัสสปะ เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเราผู้แสดงธรรมได้วิจิตร ฯ

พระมหาโกฏฐิตะ เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเรา ผู้บรรลุปฏิสัมภิทา ฯ

จบวรรคที่ ๓

เอตทคฺคํ ภิกฺขเว มม สาวกานํ ภิกฺขูนํ พหุสฺสุตานํ ยทิทํ อานนฺโท ฯ สติมนฺตานํ ยทิทํ อานนฺโท ฯ คติมนฺตานํ ยทิทํ อานนฺโท ฯ ธิติมนฺตานํ ยทิทํ อานนฺโท ฯ อุปฏฺฐากานํ ยทิทํ อานนฺโท ฯ มหาปริสานํ ยทิทํ อุรุเวลกสฺสโป ฯ กุลปฺปสาทกานํ ยทิทํ กาฬุทายิ ฯ อปฺปาพาธานํ ยทิทํ พกฺกุโล ๑ ฯ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรนฺตานํ ยทิทํ โสภิโต ฯ วินยธรานํ ยทิทํ อุปาลิ ฯ ภิกฺขุโนวาทกานํ ยทิทํ นนฺทโก ฯ อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวารานํ ยทิทํ นนฺโท ฯ ภิกฺขุโอวาทกานํ ยทิทํ มหากปฺปิโน ฯ เตโชธาตุกุสลานํ ยทิทํ สาคโต ฯ ปฏิภาเณยฺยกานํ ยทิทํ ราโธ ฯ ลูขจีวรธรานํ ยทิทํ โมฆราชาติ ฯ

วคฺโค จตุตฺโถ ฯ

๑ ม. พากุโล ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย พระอานนท์ เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเราผู้เป็นพหูสูต ฯ

พระอานนท์ เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเราผู้มีสติ ฯ

พระอานนท์ เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเราผู้มีคติ ฯ

พระอานนท์ เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเราผู้มีความเพียร ฯ

พระอานนท์ เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเราผู้เป็นอุปัฏฐาก ฯ

พระอุรุเวลกัสสปะ เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเรา ผู้มีบริษัทมาก ฯ

พระกาฬุทายี เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเรา ผู้ทำสกุลให้เลื่อมใส ฯ

พระพักกุละ เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเราผู้มีอาพาธน้อย ฯ

พระโสภิตะ เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเราผู้ระลึกชาติก่อนได้ ฯ

พระอุบาลี เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเราผู้ทรงวินัย ฯ

พระนันทกะ เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเราผู้กล่าวสอนนางภิกษุณี ฯ

พระนันทะ เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเราผู้คุ้มครองทวารในอินทรีย์ทั้งหลาย ฯ

พระมหากัปปินะ เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเราผู้กล่าวสอนภิกษุ ฯ

พระสาคตะ เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเรา ผู้ฉลาดในเตโชธาตุ ฯ

พระราธะ เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเรา ผู้มีปฏิภาณแจ่มแจ้ง ฯ

พระโมฆราชะ เลิศกว่าพวกภิกษุสาวกของเรา ผู้ทรงจีวรเศร้าหมอง ฯ

จบวรรคที่ ๔

เอตทคฺคํ ภิกฺขเว มม สาวิกานํ ภิกฺขุนีนํ รตฺตญฺญูนํ ยทิทํ มหาปชาปตี โคตมี ฯ มหาปญฺญานํ ยทิทํ เขมา ฯ อิทฺธิมนฺตานํ ยทิทํ อุปฺปลวณฺณา ฯ วินยธรานํ ยทิทํ ปฏาจารา ฯ ธมฺมกถิกานํ ยทิทํ ธมฺมทินฺนา ฯ ฌายีนํ ยทิทํ นนฺทา ฯ อารทฺธวิริยานํ ยทิทํ โสณา ฯ ทิพฺพจกฺขุกานํ ยทิทํ สกุลา ๑ ฯ ขิปฺปาภิญฺญานํ ยทิทํ ภทฺทา กุณฺฑลเกสา ฯ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรนฺตีนํ ยทิทํ ภทฺทา กปิลานี ๒ ฯ มหาภิญฺญปฺปตฺตานํ ยทิทํ ภทฺทา กจฺจานา ๓ ฯ ลูขจีวรธรานํ ยทิทํ กิสาโคตมี ฯ สทฺธาธิมุตฺตานํ ยทิทํ สิคาลมาตาติ ๔ ฯ

วคฺโค ปญฺจโม ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย พระมหาปชาบดีโคตมีภิกษุณีเลิศกว่าพวกภิกษุณีสาวิกาของเราผู้รู้ราตรีนาน ฯ

พระเขมาภิกษุณี เลิศกว่าพวกภิกษุณีสาวิกาของเราผู้มีปัญญามาก ฯ

พระอุบลวัณณาภิกษุณี เลิศกว่าพวกภิกษุณีสาวิกาของเราผู้มีฤทธิ์ ฯ

พระปฏาจาราภิกษุณี เลิศกว่าพวกภิกษุณีสาวิกาของเราผู้ทรงวินัย ฯ

พระธัมมทินนาภิกษุณี เลิศกว่าพวกภิกษุณีสาวิกาของเราผู้เป็นธรรมกถึก ฯ

พระนันทาภิกษุณี เลิศกว่าพวกภิกษุณีสาวิกาของเราผู้ยินดีในฌาน ฯ

พระโสณาภิกษุณี เลิศกว่าพวกภิกษุณีสาวิกาของเราผู้ปรารภความเพียร ฯ

พระสกุลาภิกษุณี เลิศกว่าพวกภิกษุณีสาวิกาของเราผู้มีจักษุทิพย์ ฯ

พระภัททากุณฑลเกสาภิกษุณี เลิศกว่าพวกภิกษุณีสาวิกาของเราผู้ตรัสรู้ได้เร็วพลัน ฯ

พระภัททากปิลานีภิกษุณี เลิศกว่าพวกภิกษุณีสาวิกาของเราผู้ระลึกชาติก่อนๆ ได้ ฯ

พระภัททากัจจานาภิกษุณี เลิศกว่าพวกภิกษุณีสาวิกาของเราผู้ได้บรรลุอภิญญาใหญ่ ฯ

พระกีสาโคตมีภิกษุณี เลิศกว่าพวกภิกษุณีสาวิกาของเราผู้ทรงจีวรเศร้าหมอง ฯ

พระสิคาลมาตาภิกษุณี เลิศกว่าพวกภิกษุณีสาวิกาของเราผู้พ้นจากกิเลสได้ด้วยศรัทธา ฯ

จบวรรคที่ ๕

เอตทคฺคํ ภิกฺขเว มม สาวกานํ อุปาสกานํ ปฐมํ สรณํ คจฺฉนฺตานํ ยทิทํ ตปุสฺสภลฺลิกา วาณิชา ฯ ทายกานํ ยทิทํ สุทตฺโต คหปติ อนาถปิณฺฑิโก ฯ ธมฺมกถิกานํ ยทิทํ จิตฺโต คหปติ มจฺฉิกสณฺฑิโก ๕ ฯ จตูหิ สงฺคหวตฺถูหิ ปริสํ สํคณฺหนฺตานํ ยทิทํ หตฺถโก อาฬวโก ฯ ปณีตทายกานํ ยทิทํ มหานาโม สกฺโก ฯ มนาปทายกานํ ยทิทํ อุคฺโค คหปติ เวสาลิโก ฯ สงฺฆุปฏฺฐากานํ ยทิทํ ๖ อุคฺคโต คหปติ ฯ อเวจฺจปฺปสนฺนานํ ยทิทํ สูโร อมฺพฏฺโฐ ๗ ฯ ปุคฺคลปฺปสนฺนานํ ยทิทํ ชีวโก โกมารภจฺโจ ฯ วิสฺสาสกานํ ยทิทํ นกุลปิตา คหปตีติ ฯ

วคฺโค ฉฏฺโฐ ฯ

๑ ม. พกุลา ฯ ๒ ม. กาปิลานี ฯ ๓ ม. ภทฺทกจฺจานา ฯ ๔ สิงฺคาลกมาตา ฯ

๕ มจฺฉิกาสณฺทิโก ฯ ๖ ม. หตฺถิคามโก ฯ ๗ ม. สุรพนฺโธ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย พ่อค้าชื่อตปุสสะและภัลลิกะ เลิศกว่าพวกอุบาสกสาวกของเราผู้ถึงสรณะก่อน ฯ

สุทัตตอนาถปิณฑิกคฤหบดี เลิศกว่าพวกอุบาสกสาวกของเราผู้ถวายทาน ฯ

จิตตคฤหบดีชาวเมืองมัจฉิกสัณฑะ เลิศกว่าพวกอุบาสกสาวกของเราผู้เป็นธรรมกถึก ฯ

หัตถกอุบาสกชาวเมืองอาฬวี เลิศกว่าพวกอุบาสกสาวกของเราผู้สงเคราะห์บริษัทด้วยสังคหวัตถุ ๔ ฯ

เจ้าศากยะพระนามว่ามหานามะ เลิศกว่าพวกอุบาสกสาวกของเราผู้ถวายรสอันประณีต ฯ

อุคคคฤหบดีชาวเมืองเวสาลี เลิศกว่าพวกอุบาสกสาวกของเราผู้ถวายโภชนะเป็นที่ชอบใจ ฯ

อุคคคฤหบดี เลิศกว่าพวกอุบาสกสาวกของเราผู้เป็นสังฆอุปัฏฐาก ฯ

สูรัมพัฏฐเศรษฐีบุตร เลิศกว่าพวกอุบาสกสาวกของเราผู้เลื่อมใสอย่างแน่นแฟ้น ฯ

หมอชีวกโกมารภัจจ์ เลิศกว่าพวกอุบาสกสาวกของเรา ผู้เลื่อมใสในบุคคล ฯ

นกุลปิตาคฤหบดี เลิศกว่าพวกอุบาสกสาวกของเราผู้คุ้นเคย ฯ

จบวรรคที่ ๖

เอตทคฺคํ ภิกฺขเว มม สาวิกานํ อุปาสิกานํ ปฐมํ สรณํ คจฺฉนฺตีนํ ยทิทํ สุชาตา เสนานิธีตา ๑ ฯ ทายิกานํ ยทิทํ วิสาขา มิคารมาตา ฯ พหุสฺสุตานํ ยทิทํ ขุชฺชุตฺตรา ฯ เมตฺตาวิหารีนํ ยทิทํ สามาวตี ฯ ฌายีนํ ยทิทํ อุตฺตรา นนฺทมาตา ฯ ปณีตทายิกานํ ยทิทํ สุปฺปวาสา โกลิยธีตา ฯ คิลานุปฏฺฐากีนํ ยทิทํ สุปฺปิยา อุปาสิกา ฯ อเวจฺจปฺปสนฺนานํ ยทิทํ กาติยานี ฯ วิสฺสาสิกานํ ยทิทํ นกุลมาตา คหปตานี ฯ อนุสฺสวปฺปนฺนานํ ยทิทํ กาลี อุปาสิกา กุรรฆริกาติ ๒ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย นางสุชาดาธิดาของเสนานีกุฎุมพี เลิศกว่าพวกอุบาสิกาสาวิกาของเราผู้ถึงสรณะก่อน ฯ

นางวิสาขามิคารมาตา เลิศกว่าพวกอุบาสิกาสาวิกาของเราผู้ถวายทาน ฯ

นางขุชชุตตรา เลิศกว่าพวกอุบาสิกาสาวิกาของเราผู้เป็นพหูสูต ฯ

นางสามาวดี เลิศกว่าพวกอุบาสิกาสาวิกาของเราผู้มีปรกติอยู่ด้วยเมตตา ฯ

นางอุตตรานันทมาตา เลิศกว่าพวกอุบาสิกาสาวิกาของเราผู้ยินดีในฌาน ฯ

นางสุปปวาสาโกลิยธีตา เลิศกว่าพวกอุบาสิกาสาวิกาของเราผู้ถวายรสอันประณีต ฯ

นางสุปปิยาอุบาสิกา เลิศกว่าพวกอุบาสิกาสาวิกาของเราผู้เป็นคิลานุปัฏฐาก ฯ

นางกาติยานี เลิศกว่าพวกอุบาสิกาสาวิกาของเราผู้เลื่อมใสอย่างแน่นแฟ้น ฯ

นางนกุลมาตาคหปตานี เลิศกว่าพวกอุบาสิกาสาวิกาของเราผู้คุ้นเคย ฯ

นางกาฬีอุบาสิกาชาวกุรรฆริกา เลิศกว่าพวกอุบาสิกาสาวิกาของเราผู้เลื่อมใสโดยได้ยินได้ฟังตาม ฯ

จบวรรคที่ ๗