วรรคที่ ๒ เล่ม ๒๐

๑๖. เอกธัมมบาลี วรรคที่ ๒

ว่าด้วยผลแห่งมิจฉาทิฏฐิและสัมมาทิฏฐิ

{๑๘๑} [๒๙๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่พิจารณาเห็นธรรมอื่นแม้สักอย่างหนึ่งที่จะเป็นเหตุให้อกุศลธรรมที่ยังไม่เกิดย่อมเกิดขึ้น หรืออกุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้วย่อมเป็นไปเพื่อความเจริญไพบูลย์ยิ่งขึ้น เหมือนมิจฉาทิฏฐินี้เลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อบุคคลเป็นผู้มีมิจฉาทิฏฐิ อกุศลธรรมที่ยังไม่เกิดย่อมเกิดขึ้น และอกุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้วย่อมเป็นไปเพื่อความเจริญไพบูลย์ยิ่งขึ้น (๑){๑๘๒} [๒๙๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่พิจารณาเห็นธรรมอื่นแม้สักอย่างหนึ่งที่จะเป็นเหตุให้กุศลธรรมที่ยังไม่เกิดย่อมเกิดขึ้น หรือกุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้วย่อมเป็นไปเพื่อความเจริญไพบูลย์ยิ่งขึ้น เหมือนสัมมาทิฏฐินี้เลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อบุคคลเป็นผู้มีสัมมาทิฏฐิ กุศลธรรมที่ยังไม่เกิดย่อมเกิดขึ้น และกุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้วย่อมเป็นไปเพื่อความเจริญไพบูลย์ยิ่งขึ้น (๒){๑๘๓} [๓๐๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่พิจารณาเห็นธรรมอื่นแม้สักอย่างหนึ่งที่จะเป็นเหตุให้กุศลธรรมที่ยังไม่เกิดย่อมไม่เกิดขึ้น หรือกุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้วย่อมเสื่อมไป เหมือนมิจฉาทิฏฐินี้เลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อบุคคลเป็นผู้มีมิจฉาทิฏฐิ กุศลธรรมที่ยังไม่เกิดย่อมไม่เกิดขึ้น และกุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้วย่อมเสื่อมไป” (๓)

{๑๘๔} [๓๐๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่พิจารณาเห็นธรรมอื่นแม้สักอย่างหนึ่งที่จะเป็นเหตุให้อกุศลธรรมที่ยังไม่เกิดย่อมไม่เกิดขึ้น หรือกุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้วย่อมเสื่อมไป เหมือนสัมมาทิฏฐินี้เลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อบุคคลเป็นผู้มีสัมมาทิฏฐิ อกุศลธรรมที่ยังไม่เกิดย่อมไม่เกิดขึ้น และอกุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้วย่อมเสื่อมไป” (๔){๑๘๕} [๓๐๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่พิจารณาเห็นธรรมอื่นแม้สักอย่างหนึ่งที่จะเป็นเหตุให้มิจฉาทิฏฐิที่ยังไม่เกิดย่อมเกิดขึ้น หรือมิจฉาทิฏฐิที่เกิดขึ้นแล้วย่อมเจริญยิ่งขึ้น เหมือนการใส่ใจโดยไม่แยบคายนี้เลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อบุคคลใส่ใจโดยไม่แยบคาย

มิจฉาทิฏฐิที่ยังไม่เกิดย่อมเกิดขึ้น และมิจฉาทิฏฐิที่เกิดขึ้นแล้วย่อมเจริญยิ่งขึ้น” (๕){๑๘๖} [๓๐๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่พิจารณาเห็นธรรมอื่นแม้สักอย่างหนึ่งที่จะเป็นเหตุให้สัมมาทิฏฐิที่ยังไม่เกิดได้เกิดขึ้น หรือสัมมาทิฏฐิที่เกิดขึ้นแล้วย่อมเจริญยิ่งขึ้น เหมือนการใส่ใจโดยแยบคายนี้เลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อบุคคลใส่ใจโดยแยบคาย สัมมาทิฏฐิที่ยังไม่เกิดย่อมเกิดขึ้น และสัมมาทิฏฐิที่เกิดขึ้นแล้วย่อมเจริญยิ่งขึ้น” (๖){๑๘๗} [๓๐๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่พิจารณาเห็นธรรมอื่นแม้สักอย่างหนึ่งที่จะเป็นเหตุให้สัตว์ทั้งหลายหลังจากตายไปย่อมเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรก เหมือนมิจฉาทิฏฐินี้เลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตว์ทั้งหลายผู้ประกอบด้วยมิจฉาทิฏฐิหลังจากตายไปย่อมเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรก (๗){๑๘๘} [๓๐๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่พิจารณาเห็นธรรมอื่นแม้สักอย่างหนึ่งที่จะเป็นเหตุให้สัตว์ทั้งหลายหลังจากตายไปย่อมเข้าถึงสุคติโลกสวรรค์เหมือนสัมมาทิฏฐินี้เลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตว์ทั้งหลายผู้ประกอบด้วยสัมมาทิฏฐิหลังจากตายไปย่อมเข้าถึงสุคติโลกสวรรค์ (๘)

{๑๘๙} [๓๐๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กายกรรมที่สมาทานให้บริบูรณ์ตามทิฏฐิ ๑ วจีกรรมที่สมาทานให้บริบูรณ์ตามทิฏฐิ ๑ มโนกรรมที่สมาทานให้บริบูรณ์ตามทิฏฐิ ๑ เจตนา ๑ ความปรารถนา ๑ ความตั้งใจ ๑ สังขาร๑ ของบุคคลผู้มีมิจฉาทิฏฐิ ทั้งหมดนั้นย่อมเป็นไปเพื่อผลที่ไม่น่าปรารถนา ไม่น่าใคร่ ไม่น่าพอใจ ไม่เป็นประโยชน์เกื้อกูล เพื่อทุกข์ ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะว่าทิฏฐิเลวทราม ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนเมล็ดสะเดาก็ดี เมล็ดบวบขมก็ดี เมล็ดน้ำเต้าขมก็ดีบุคคลหมกไว้ในดินที่ชุ่มชื้นรสดินก็ดี รสน้ำก็ดีที่พืชนั้นรับเอาไว้ ทั้งหมดนั้นย่อมเป็นไปเพื่อความเป็นของขม เพื่อเผ็ดร้อน เพื่อไม่น่ายินดี

ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะว่าพืชเลว ฉันใด ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กายกรรมที่สมาทานให้บริบูรณ์ตามทิฏฐิ ๑ วจีกรรมที่สมาทานให้บริบูรณ์ตามทิฏฐิ ๑ มโนกรรมที่สมาทานให้บริบูรณ์ตามทิฏฐิ ๑ เจตนา ๑ ความปรารถนา ๑ ความตั้งใจ ๑ สังขาร ๑ ของบุคคลผู้มีมิจฉาทิฏฐิ ทั้งหมดนั้นก็ย่อมเป็นไปเพื่อผลที่ไม่น่าปรารถนา ไม่น่าใคร่ ไม่น่าพอใจ ไม่เป็นประโยชน์เกื้อกูล เพื่อทุกข์ ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะว่าทิฏฐิเลวทราม ฉันนั้นเหมือนกันแล” (๙){๑๙๐} [๓๐๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กายกรรมที่สมาทานให้บริบูรณ์ตามทิฏฐิ ๑ วจีกรรมที่สมาทานให้บริบูรณ์ตามทิฏฐิ ๑ มโนกรรมที่สมาทานให้บริบูรณ์ตามทิฏฐิ ๑ เจตนา ๑ ความปรารถนา ๑ ความตั้งใจ ๑ สังขาร ๑ ของบุคคลผู้มีสัมมาทิฏฐิ ทั้งหมดนั้นย่อมเป็นไปเพื่อผลที่น่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ เพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุข ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะว่าทิฏฐิเจริญ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนพันธุ์อ้อยก็ดี พันธุ์ข้าวสาลีก็ดี พันธุ์ผลจันทน์ก็ดี บุคคลหมกไว้ในดินที่ชุ่ม รสดินก็ดี รสนํ้าก็ดีที่พืชนั้นรับเอาไว้

ทั้งหมดนั้นย่อมเป็นไปเพื่อความเป็นของหวาน น่ายินดี น่าชื่นใจ ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะว่าพืชพันธุ์ดี ฉันใด ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กายกรรมที่สมาทานให้บริบูรณ์ตามทิฏฐิ ๑ วจีกรรมที่สมาทานให้บริบูรณ์ตามทิฏฐิ ๑ มโนกรรมที่สมาทานให้บริบูรณ์ตามทิฏฐิ ๑ เจตนา ๑ ความปรารถนา ๑ ความตั้งใจ ๑ สังขาร ๑ ของบุคคลผู้มีสัมมาทิฏฐิ ทั้งหมดนั้นก็ย่อมเป็นไปเพื่อผลที่น่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ เพื่อประโยชน์เกื้อกูลเพื่อความสุข ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะว่าทิฏฐิเจริญ ฉันนั้นเหมือนกันแล” (๑๐)

จบ เอกธัมมบาลี วรรคที่ ๒

๑๖. เอกธัมมบาลี วรรคที่ ๓

ว่าด้วยบุคคลผู้เกิดมาเพื่อประโยชน์แก่โลกเป็นต้น

{๑๙๑} [๓๐๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลคนหนึ่งเมื่อเกิดขึ้นในโลก ย่อมเกิดขึ้นเพื่อไม่เป็นประโยชน์เกื้อกูล ไม่เป็นความสุขแก่ชนเป็นอันมาก เพื่อมิใช่ประโยชน์มิใช่เกื้อกูล เพื่อความทุกข์แก่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลายบุคคลคนหนึ่งคือใคร คือ บุคคลผู้เป็นมิจฉาทิฏฐิ มีความเห็นวิปริต เขาย่อมทำให้คนเป็นอันมากออกจากสัทธรรมแล้วให้ตั้งอยู่ในอสัทธรรม ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลคนหนึ่งนี้แลเมื่อเกิดขึ้นในโลก ย่อมเกิดขึ้นเพื่อไม่เป็นประโยชน์เกื้อกูล ไม่เป็นความสุขแก่ชนเป็นอันมาก เพื่อมิใช่ประโยชน์มิใช่เกื้อกูล เพื่อความทุกข์แก่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย (๑)