พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย เอกนิบาต · บาลีแห่งเอกธรรมเป็นต้น
วรรคที่ ๑๑ เล่ม ๒๐
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๓๑–๑๓๔ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๑/๑๒ ในบาลีแห่งเอกธรรมเป็นต้นมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย เอกนิบาต บาลีแห่งเอกธรรมเป็นต้น วรรคที่ ๑๑ (ฉบับหลวง เล่ม ๒๐ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๐ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๒ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๐)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๐ หน้า ๓๑–๓๓
การหมั่นประกอบอกุศลธรรม การไม่หมั่นประกอบกุศลธรรมเลย ดูก่อน ภิกษุทั้งหลาย การหมั่นประกอบอกุศลธรรม การไม่หมั่นประกอบกุศลธรรมย่อมเป็นไปเพื่อความลบเลือน เพื่อความอันตรธานไปแห่งสัทธรรม” (๓๑)
{๑๓๐} [๑๒๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่พิจารณาเห็นธรรมอื่นแม้สักอย่างหนึ่งที่จะเป็นไปเพื่อความดำรงมั่น เพื่อความไม่ลบเลือน เพื่อความไม่อันตรธานไปแห่งสัทธรรม เหมือนการหมั่นประกอบกุศลธรรม การไม่หมั่นประกอบอกุศลธรรมเลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การหมั่นประกอบกุศลธรรม การไม่หมั่นประกอบอกุศลธรรมย่อมเป็นไปเพื่อความดำรงมั่น เพื่อความไม่ลบเลือน เพื่อความไม่อันตรธานไปแห่งสัทธรรม” (๓๒)
ว่าด้วยผู้ทำให้พระสัทธรรมเสื่อม
{๑๓๑} [๑๓๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกภิกษุที่แสดงอธรรมว่าเป็นธรรมภิกษุเหล่านั้นชื่อว่าเป็นผู้ปฏิบัติเพื่อความไม่เป็นประโยชน์เกื้อกูล ไม่เป็นความสุขแก่ชนเป็นอันมาก เพื่อมิใช่ประโยชน์มิใช่เกื้อกูลแก่ชนเป็นอันมาก เพื่อทุกข์แก่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย ทั้งย่อมประสพบาปมิใช่บุญเป็นอันมาก และย่อมจะยังสัทธรรมนี้ให้อันตรธานไป” (๓๓){๑๓๒} [๑๓๑-๑๓๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกภิกษุที่แสดงธรรมว่าเป็นอธรรม … แสดงสิ่งที่มิใช่วินัยว่าเป็นวินัย ... แสดงวินัยว่ามิใช่วินัย ... แสดงคำที่ตถาคตมิได้ภาษิตไว้มิได้กล่าวไว้ว่าเป็นคำที่ตถาคตทรงภาษิตไว้ตรัสไว้ ... แสดง คำที่ตถาคตได้ภาษิตไว้กล่าวไว้ว่าเป็นคำที่ตถาคตมิได้ทรงภาษิตไว้มิได้ตรัสไว้ ...
- ๑ย่อมประสพบาปมิใช่บุญ (อปุญฺญํ ปสวติ) คำว่า ประสพ หมายถึงได้รับผลเป็นความทุกข์หรือ ก่อให้เกิดผลเป็นบาปอกุศลต่าง ๆ (ปสวนฺติ = ปฏิลภนฺติ : องฺ.ติก.อ.๑๔๘) ประสบ ตามพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๒๕ หมายถึงพบเห็นสิ่งที่เป็นรูปธรรม
แสดงจริยาที่ตถาคตมิได้ประพฤติแล้วว่าเป็นจริยาที่พระตถาคตทรงประพฤติแล้ว ... แสดงจริยาที่ตถาคตประพฤติแล้วว่าเป็นจริยาที่พระตถาคตมิได้ทรงประพฤติ ... แสดงสิ่งที่ตถาคตมิได้บัญญัติไว้ว่าเป็นสิ่งที่พระตถาคตทรงบัญญัติไว้ ... แสดงสิ่งที่ตถาคตบัญญัติไว้ว่าเป็นสิ่งที่พระตถาคตมิได้ทรงบัญญัติไว้ ภิกษุเหล่านั้นชื่อว่าเป็นผู้ปฏิบัติเพื่อไม่เป็นประโยชน์เกื้อกูล ไม่เป็นความสุขแก่ชนเป็นอันมาก เพื่อมิใช่ประโยชน์มิใช่เกื้อกูลแก่ชนเป็นอันมาก เพื่อทุกข์แก่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย ทั้งย่อมประสพบาปมิใช่บุญเป็นอันมาก และย่อมจะยังสัทธรรมนี้ให้อันตรธานไป” (๓๔-๔๒)
จบ ทุติยปมาทาทิวรรคที่ ๑๐
๑๑. อธัมมวรรค
ว่าด้วยผู้ดำรงพระสัทธรรม
{๑๓๓} [๑๔๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกภิกษุที่แสดงอธรรมว่าเป็นอธรรม ภิกษุเหล่านั้นชื่อว่าเป็นผู้ปฏิบัติเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุขแก่ชนเป็นอันมาก เพื่อประโยชน์เกื้อกูลแก่ชนเป็นอันมาก เพื่อความสุขแก่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย ทั้งย่อมประสพบุญเป็นอันมาก และย่อมดำรงสัทธรรมนี้ไว้ได้” (๑)
{๑๓๔} [๑๔๑-๑๔๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกภิกษุที่แสดงธรรมว่าเป็นธรรม ... ที่แสดงสิ่งที่มิใช่วินัยว่ามิใช่วินัย ... แสดงวินัยว่าวินัย ... แสดงคำที่ตถาคตมิได้ภาษิตไว้มิได้กล่าวไว้ว่าพระตถาคตมิได้ทรงภาษิตไว้มิได้ตรัสไว้ ... แสดงคำที่ตถาคตได้ภาษิตไว้ได้ตรัสไว้ว่าพระตถาคตได้ทรงภาษิตไว้ได้ตรัสไว้ ... แสดงจริยาที่ตถาคตมิได้ทรงประพฤติว่าพระตถาคตมิได้ทรงประพฤติ... แสดงจริยา
ที่ตถาคตทรงประพฤติแล้วว่าพระตถาคตทรงประพฤติแล้ว ... แสดงสิ่งที่ตถาคตมิได้ทรงบัญญัติไว้ว่าพระตถาคตมิได้ทรงบัญญัติไว้ ... แสดงสิ่งที่ตถาคตทรงบัญญัติไว้ว่าพระตถาคตทรงบัญญัติไว้ ภิกษุเหล่านั้นชื่อว่าเป็นผู้ปฏิบัติเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุขแก่ชนเป็นอันมาก เพื่อประโยชน์เกื้อกูลแก่ชนเป็นอันมาก เพื่อความสุขแก่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย ทั้งย่อมประสพบุญเป็นอันมาก และย่อมดำรงสัทธรรมนี้ไว้ได้” (๒-๑๐)
จบ อธรรมวรรคที่ ๑๑
๑๒. อนาปัตติวรรค
ว่าด้วยความไม่เป็นอาบติ
{๑๓๕} [๑๕๐-๑๕๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกภิกษุที่แสดงอนาบัติว่าเป็นอาบัติ... แสดงอาบัติว่าเป็นอนาบัติ ... แสดงลหุกาบัติว่าเป็นครุกาบัติ... แสดง
- ๑อาบัติ หมายถึงโทษที่เกิดจากการล่วงละเมิดพระบัญญัติในสิกขาบทและวิภังค์แห่งสิกขาบทนั้น ๆ อนาบัติ หมายถึงสภาพที่ไม่ต้องอาบัติเพราะไม่ล่วงละเมิดพระบัญญัติหรือได้รับการยกเว้นตามพระบัญญัติ ลหุกาบัติ อาบัติเบา หมายถึงอาบัติ ๕ กอง คือ ถุลลัจจัย ปาจิตตีย์ ปาฏิเทสนียะ ทุกกฏ และทุพภาสิต ซึ่งชื่อว่าเบาเพราะสามารถแสดงคืนให้บริสุทธิ์ได้ด้วยวินัยกรรมที่เบา ครุกาบัติ อาบัติหนัก หมายถึงอาบัติสังฆาทิเสส ซึ่งชื่อว่าหนักเพราะยังสามารถแก้ไขตนให้บริสุทธิ์ได้โดยต้องประพฤติวัตรตามวินัยกรรมอย่างหนัก และอาบัติปาราชิก ซึ่งชื่อว่าหนักเพราะไม่สามารถจะเยียวยาตนให้ถึงภาวะปราศจากอาบัติได้ด้วยวินัยกรรมใด ๆ อาบัติชั่วหยาบ หมายถึงอาบัติสังฆาทิเสสและอาบัติปาราชิก อาบัติไม่ชั่วหยาบ หมายถึงอาบัติ ๕ กองที่เหลือ อาบัตมีส่วนเหลือ หมายถึงอาบัติ ๖ กอง เว้นกองอาบัติปาราชิก อาบัติไม่มีส่วนเหลือ ได้แก่ กองอาบัติปาราชิก อาบัติที่ทำคืนได้ ก็คืออาบัติมิส่วนเหลือ อาบัติที่ทำคืนไม่ได้ ก็คืออาบัติไม่มีส่วนเหลือ (นัย วิ.อ. ๓/๔๔๒, องฺ.เอกก.อ. ๘๕)
จบ วรรคที่ ๑๑