อุคคสูตร เล่ม ๒๓

ยินดีในการเสียสละ เป็นผู้ควรแ่ก่การขอ ยินดีในการจำแนกแจกทาน อยู่ครองเรือน นี้เรียกว่าจาคธนัง (๖)

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ปัญญาธนังเป็นไฉน คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้ เป็นผู้มีปัญญา คือ ประกอบด้วยปัญญาที่ตามเห็นความเกิดและความดับ เป็นปัญญาประเสริฐ เป็นไปเพื่อความรู้แจ้งแทงตลอด เป็นหนทางจะให้ถึงความสิ้นทุกข์โดยชอบ นี้เรียกว่าปัญญาธนัง (๗)ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทรัพย์มี ๗ ประการนี้แล”

ทรัพย์ คือ ศรัทธา ๑ ศีล ๑ หิริ ๑ โอตตัปปะ ๑

สุตะ ๑ จาคะ ๑ ปัญญาเป็นที่ ๗

ทรัพย์เหล่านี้มีแก่ผู้ใด จะเป็นหญิงหรือชายก็ตาม

บัณฑิตเรียกผู้นั้นว่าเป็นผู้ไม่ยากจน ชีวิตของผู้นั้น

ไม่เปล่าประโยชน์

เพราะฉะนั้น ท่านผู้มีปัญญาเมื่อระลึกถึงคำสอนของ

พระพุทธเจ้า พึงหมั่นประกอบศรัทธา ศีล ความเลื่อมใส

และการเห็นธรรมเข้าไว้แล

๗. อุคคสูตร

ว่าด้วยทรัพย์ที่เป็นสาธารณะและอสาธารณะ

{๗} [๗] ครั้งนั้นแล ราชมหาอำมาตย์ชื่อว่าอุคคะเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระ ภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ น่าอัศจรรย์นัก ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ น่าแปลกใจนัก ที่มิคารเศรษฐีหลานโรหณเศรษฐีเป็นผู้มั่งคั่ง มีทรัพย์มาก มีโภคสมบัติมากถึงเพียงนี้”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนอุคคะ ก็มิคารเศรษฐีหลานโรหณเศรษฐีเป็นผู้มั่งคั่ง มีทรัพย์มาก มีโภคสมบัติมากสักเท่าไร”“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ มีทองแสนแท่ง สำหรับเงินไม่ต้องพูดถึง”

“ดูก่อนอุคคะ ทรัพย์นั้นมีอยู่จริง เรามิได้กล่าวว่าไม่มี แต่ว่าทรัพย์นั้นแลเป็นของทั่วไปแก่ไฟ น้ำ พระราชา โจร ทายาทผู้ไม่เป็นที่รัก ดูก่อน อุคคะ มีทรัพย์ ๗ ประการนี้แล ที่ไม่ทั่วไปแก่ไฟ นํ้า พระราชา โจร ทายาท ผู้ไม่เป็นที่รัก ทรัพย์ ๗ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) สัทธาธนัง (๒) สีลธนัง (๓) หิริธนัง

(๔) โอตตัปปธนัง (๕) สุตธนัง (๖) จาคธนัง

(๗) ปัญญาธนัง

ดูก่อนอุคคะ ทรัพย์ ๗ ประการนี้แลไม่ทั่วไปแก่ไฟ นํ้า พระราชา โจร ทายาทผู้ไม่เป็นที่รัก”

ทรัพย์ คือ ศรัทธา ๑ ศีล ๑ หิริ ๑ โอตตัปปะ ๑

สุตะ ๑ จาคะ ๑ ปัญญาเป็นที่ ๗

ทรัพย์เหล่านี้มีแก่ผู้ใด จะเป็นหญิงหรือชายก็ตาม ผู้

นั้นแลจัดว่าเป็นผู้มีทรัพย์มากในโลก เป็นผู้ที่ใครเอาชนะ

ไม่ได้ในเทวโลกและมนุษยโลก

เพราะฉะนั้น ท่านผู้มีปัญญาเมื่อระลึกถึงคำสอนของ

พระพุทธเจ้า พึงหมั่นประกอบศรัทธา ศีล ความเลื่อมใส

และการเห็นธรรมเข้าไว้แล

๘. สัญโญชนสูตร

ว่าด้วยสังโยชน์ ๗ ประการ

{๘} [๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สังโยชน์ มี ๗ ประการนี้ สังโยชน์ ๗ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) สังโยชน์คือความยินดี (๒) สังโยชน์คือความยินร้าย

(๓) สังโยชน์คือความเห็นผิด (๔) สังโยชน์คือความสงสัย

(๕) สังโยชน์คือความถือตัว (๖) สังโยชน์คือความยินดีในภพ

(๗) สังโยชน์คืออวิชชา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สังโยชน์มี ๗ ประการนี้แล”

๙. ปหานสูตร

ว่าด้วยการละสังโยชน์ ๗ ประการ

{๙} [๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุย่อมอยู่ประพฤติพรหมจรรย์เพื่อละ เพื่อตัดสังโยชน์ ๗ ประการ สังโยชน์ ๗ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุย่อมอยู่ประพฤติพรหมจรรย์เพื่อละเพื่อตัดสังโยชน์คือความยินดี ๑ ... สังโยชน์คือความยินร้าย ๑ ... สังโยชน์คือความเห็นผิด ๑ ... สังโยชน์คือความสงสัย ๑... สังโยชน์คือมานะ ๑ ... สังโยชน์คือความกำหนัดในภพ ๑ ... สังโยชน์คืออวิชชา ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุย่อมอยู่ประพฤติพรหมจรรย์เพื่อละ เพื่อตัดสังโยชน์ ๗ ประการนี้แลดูก่อนภิกษุทั้งหลายเมื่อใดแลภิกษุละสังโยชน์คือความยินดีได้แล้ว ตัดรากขาดแล้ว ทำให้เป็นดุจตาลยอดด้วนแล้ว ทำไม่ให้มีในภายหลัง ทำไม่