๗. กามสูตร เล่ม ๒๒

๗. กามสูตร

ว่าด้วยการอนุเคราะห์คนที่ควรอนุเคราะห์

{๗} [๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โดยมากสัตว์ทั้งหลายหมกหมุ่นอยู่ในกาม

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กุลบุตรผู้ละเคียวและคานหาบหญ้าออกจากเรือนมาบวช เป็นบรรพชิต ควรเรียกว่าเป็นกุลบุตรผู้มีศรัทธาบวช ข้อนั้นเพราะเหตุอะไร ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะว่าเขาควรได้กามด้วยความเป็นหนุ่มสาว และ กามเหล่านั้นไม่ว่าจะเป็นอย่างใดอย่างหนึ่ง คือ อย่างเลว อย่างกลาง และ อย่างประณีต ทั้งหมดก็ถึงการนับได้ว่าเป็นกามทั้งนั้น ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนเด็กอ่อนนอนแบเบาะ มักจะเอาชิ้นไม้หรือชิ้นกระเบื้องใส่เข้าไป ในปากเพราะความประมาทของพี่เลี้ยง พี่เลี้ยงก็จะสนใจในตัวเด็กนั้นทันที แล้วรีบนำเอาชิ้นไม้หรือชิ้นกระเบื้องออกโดยเร็ว ถ้าไม่สามารถนำออกโดยเร็ว ได้ ก็จะใช้มือซ้ายจับศีรษะไว้ งอนิ้วมือข้างขวาสอดควักออกมาทั้งที่มีโลหิต ข้อนั้นเพราะเหตุอะไร เพราะว่าความลำบากนั่นจะมีแก่เด็ก เราไม่กล่าวว่า ไม่มีความลำบาก และพี่เลี้ยงผู้หวังประโยชน์ มุ่งความสุข มีความเอ็นดู พึงกระทำอย่างนั้นด้วยความเอ็นดู ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย แต่เมื่อใดแล เด็กนั้น เจริญวัย มีปัญญาสามารถขึ้น เมื่อนั้นแล พี่เลี้ยงก็วางใจในเด็กนั้นว่า ‘บัดนี้ เด็กมีความสามารถรักษาตนเอง ไม่ควรที่จะประมาทต่อได้แล้ว’ ฉันใด

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุก็ฉันนั้นเหมือนกัน ย่อมเป็นผู้ที่เราต้องรักษาเธอตลอดเวลาที่เธอยังไม่ทำด้วยศรัทธาในกุศลธรรมทั้งหลาย ไม่ทำด้วยหิริในกุศลธรรมทั้งหลาย ไม่ทำด้วยโอตตัปปะในกุศลธรรมทั้งหลาย ไม่ทำด้วยวิริยะในกุศลธรรมทั้งหลาย ไม่ทำด้วยปัญญาในกุศลธรรมทั้งหลาย แต่เมื่อใดแล ภิกษุทำด้วยศรัทธาในกุศลธรรมทั้งหลาย ทำด้วยหิริในกุศลธรรมทั้งหลาย ทำด้วยโอตตัปปะในกุศลธรรมทั้งหลาย ทำด้วยวิริยะในกุศลธรรมทั้งหลาย ทำด้วยปัญญาในกุศลธรรมทั้งหลาย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อนั้นเราก็ย่อมวางใจในภิกษุนั้นได้ว่า ‘บัดนี้ ภิกษุมีความสามารถรักษาตนเอง ไม่ควรที่จะประมาทต่อได้แล้ว”

๘. จวนสูตร

ว่าด้วยธรรมที่ทำให้มั่นคงและไม่มั่นคงในศาสนา

{๘} [๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ ย่อมเคลื่อน ย่อมไม่ตั้งมั่นในพระสัทธรรม ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ภิกษุผู้ไม่มีศรัทธาย่อมเคลื่อน ย่อมไม่ตั้งมั่นในพระสัทธรรม

(๒) ภิกษุผู้ไม่มีหิริ ...

(๓) ภิกษุผู้ไม่มีโอตตัปปะ ...

(๔) ภิกษุผู้เกียจคร้าน ...

(๕) ภิกษุผู้มีปัญญาทรามย่อมเคลื่อน ย่อมไม่ตั้งมั่นในพระสัทธรรม

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แลย่อมเคลื่อน ย่อมไม่ตั้งมั่นในพระสัทธรรม