๙. อุทายิสูตร เล่ม ๒๒

เอวมฺเม สุตํ:- เอกํ สมยํ ภควา โกสมฺพิยํ วิหรติ โฆสิตาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา อุทายี มหติยา คิหิปริสาย ปริวุโต ธมฺมํ เทเสนฺโต นิสินฺโน โหติ. อทฺทสา โข อายสฺมา อานนฺโท อายสฺมนฺตํ อุทายึ มหติยา คิหิปริสาย ปริวุตํ ธมฺมํ เทเสนฺตํ นิสินฺนํ. ทิสฺวาน เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ, เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ “อายสฺมา ภนฺเต อุทายี มหติยา คิหิปริสาย ปริวุโต ธมฺมํ เทเสตี”ติ .

น โข อานนฺท สุกรํ ปเรสํ ธมฺมํ เทเสตุํ, ปเรสํ อานนฺท ธมฺมํ เทเสนฺเตน ปญฺจ ธมฺเม อชฺฌตฺตํ อุปฏฺฐาเปตฺวา ปเรสํ ธมฺโม เทเสตพฺโพ. กตเม ปญฺจ? “อนุปุพฺพึกถํ (๑) กเถสฺสามี”ติ ปเรสํ ธมฺโม เทเสตพฺโพ, “ปริยายทสฺสาวี กถํ กเถสฺสามี”ติ ปเรสํ ธมฺโม เทเสตพฺโพ, “อนุทยตํ ปฏิจฺจ กถํ กเถสฺสามี”ติ ปเรสํ ธมฺโม เทเสตพฺโพ, “น อามิสนฺตโร กถํ กเถสฺสามี”ติ ปเรสํ ธมฺโม เทเสตพฺโพ, “อตฺตานญฺจ ปรญฺจ อนุปหจฺจ กถํ กเถสฺสามี”ติ ปเรสํ ธมฺโม เทเสตพฺโพ. น โข อานนฺท สุกรํ ปเรสํ ธมฺมํ เทเสตุํ, ปเรสํ อานนฺท ธมฺมํ เทเสนฺเตน อิเม ปญฺจ ธมฺเม อชฺฌตฺตํ อุปฏฺฐาเปตฺวา ปเรสํ ธมฺโม เทเสตพฺโพติ. นวมํ.

ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ โฆสิตาราม เขตกรุงโกสัมพี สมัยนั้นแล ท่านพระอุทายีมีคฤหัสถ์บริษัทหมู่ใหญ่แวดล้อมนั่งแสดงธรรมอยู่ ท่าน พระอานนท์ได้เห็นท่านพระอุทายีมีคฤหัสถ์บริษัทหมู่ใหญ่แวดล้อมนั่งแสดงธรรมอยู่ จึงได้เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้วนั่ง ณ ที่สมควร ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ท่านพระอุทายีมีคฤหัสถ์ บริษัทหมู่ใหญ่แวดล้อมนั่งแสดงธรรมอยู่”พระผู้มีพระภาคตรัสว่า อานนท์ การแสดงธรรมแก่ผู้อื่นมิใช่ทำได้ง่าย ภิกษุ เมื่อจะแสดงธรรมแก่ผู้อื่น พึงตั้งธรรม ๕ ประการไว้ในตนแล้วจึงแสดงธรรมแก่ผู้อื่นธรรม ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ

ภิกษุพึงตั้งใจว่า

๑. เราจักแสดงธรรมไปตามลำดับ

๒. เราจักแสดงอ้างเหตุ

๓. เราจักแสดงธรรมอาศัยความเอ็นดู

๔. เราจักเป็นผู้ไม่เพ่งอามิส แสดงธรรม

๕. เราจักไม่แสดงธรรมกระทบตนและผู้อื่น

อานนท์ การแสดงธรรมแก่ผู้อื่นไม่ใช่ทำได้ง่าย ภิกษุเมื่อจะแสดงธรรมแก่ คนอื่น พึงตั้งธรรม ๕ ประการนี้ไว้ในตนแล้วจึงแสดงธรรมแก่ผู้อื่น

อุทายีสูตรที่ ๙ จบ