อาฆาตปฏิวินยสูตร เล่ม ๒๔

๘. นิคันถสูตร

ว่าด้วยอสัทธรรมของนิครนถ์ ๑๐ ประการ

{๗๘} [๗๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกนิครนถ์ประกอบด้วยอสัทธรรม ๑๐ ประการ อสัทธรรม ๑๐ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ไม่มีศรัทธา (๒) ทุศีล

(๓) ไม่มีหิริ (๔) ไม่มีโอตตัปปะ

(๕) ไม่ภักดีต่อสัตบุรุษ (๖) ยกตนข่มผู้อื่น

(๗) ยึดมั่นความเห็นของตน ถือสิ่งที่ไม่ควรเก็บไว้ สละคืนความ ยึดมั่นถือมั่นด้วยความเห็นของตนได้ยาก

(๘) เป็นคนลวงโลก (๙) ปรารถนาลามก

(๑๐) มีความเห็นผิด

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกนิครนถ์ประกอบด้วยอสัทธรรม ๑๐ ประการ นี้แล”

๙. อาฆาตวัตถุสูตร

ว่าด้วยอาฆาตวัตถุ ๑๐ ประการ

{๗๙} [๗๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาฆาตวัตถุ (สาเหตุแห่งความอาฆาต) มี ๑๐ ประการนี้ อาฆาตวัตถุ ๑๐ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ผูกอาฆาตด้วยคิดว่า ‘ผู้นี้ได้ประพฤติสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์แก่เราแล้ว’

(๒) ผูกอาฆาตด้วยคิดว่า ‘ผู้นี้กำลังประพฤติสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์แก่เรา’

-----------------------------------------------------

(๓) ผูกอาฆาตด้วยคิดว่า ‘ผู้นี้จักประพฤติสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์แก่เรา’

(๔) ผูกอาฆาตด้วยคิดว่า ‘ผู้นี้ได้ประพฤติสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์ แก่บุคคลผู้เป็นที่รักเป็นที่ชอบใจของเราแล้ว’

(๕) ผูกอาฆาตด้วยคิดว่า ‘ผู้นี้กำลังประพฤติสิ่งที่ไม่เป็น ประโยชน์แก่บุคคลผู้เป็นที่รักเป็นที่ชอบใจของเรา’

(๖) ผูกอาฆาตด้วยคิดว่า ‘ผู้นี้จักประพฤติสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์ แก่บุคคลผู้เป็นที่รักเป็นที่ชอบใจของเรา’

(๗) ผูกอาฆาตด้วยคิดว่า ‘ผู้นี้ได้ประพฤติสิ่งที่เป็นประโยชน์แก่ บุคคลผู้ไม่เป็นที่รักไม่เป็นที่ชอบใจของเราแล้ว’

(๘) ผูกอาฆาตด้วยคิดว่า ‘ผู้นี้กำลังประพฤติสิ่งที่เป็นประโยชน์ แก่บุคคลผู้ไม่เป็นที่รักไม่เป็นที่ชอบใจของเรา’

(๙) ผูกอาฆาตด้วยคิดว่า ‘ผู้นี้จักประพฤติสิ่งที่เป็นประโยชน์แก่ บุคคลผู้ไม่เป็นที่รักไม่เป็นที่ชอบใจของเรา’

(๑๐) โกรธในเรื่องที่ไม่ควรโกรธ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาฆาตวัตถุมี ๑๐ ประการนี้แล”

๑๐. อาฆาตปฏิวินยสูตร

ว่าด้วยเหตุเป็นเครื่องกำจัดความอาฆาต ๑๐ ประการ

{๘๐} [๘๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เหตุเป็นเครื่องกำจัดความอาฆาตมี ๑๐ ประการ นี้ เหตุเป็นเครื่องกำจัดความอาฆาต ๑๐ ประการคืออะไรบ้าง คือ------------------------------------

(๑) กำจัดความอาฆาตเสียด้วยคิดว่า ‘เขาได้ประพฤติสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์แก่เราแล้ว เพราะเหตุนั้น การที่จะไม่ให้มีการประพฤติเช่นนั้นจะหาได้ในบุคคลนั้นแต่ที่ไหน’(๒) กำจัดความอาฆาตเสียด้วยคิดว่า ‘เขาประพฤติอยู่ซึ่งสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์แก่เราแล้ว เพราะเหตุนั้น การที่จะไม่ให้มีการประพฤติ เช่นนั้นจะหาได้ในบุคคลนั้นแต่ที่ไหน’(๓) กำจัดความอาฆาตเสียด้วยคิดว่า ‘เขาจักประพฤติสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์แก่เราแล้ว เพราะเหตุนั้น การที่จะไม่ให้มีการประพฤติเช่นนั้นจะหาได้ในบุคคลนั้นแต่ที่ไหน’(๔) กำจัดความอาฆาตเสียด้วยคิดว่า ‘เขาได้ประพฤติสิ่งที่ไม่เป็น ประโยชน์แก่บุคคลผู้เป็นที่รักเป็นที่ชอบใจของเราแล้ว

เพราะเหตุนั้น การที่จะไม่ให้มีการประพฤติเช่นนั้น จะหาได้ในบุคคลนั้นแต่ที่ไหน’(๕) กำจัดความอาฆาตเสียด้วยคิดว่า ‘เขาประพฤติอยู่ซึ่งสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์แก่บุคคลผู้เป็นที่รักเป็นที่ชอบใจของเรา เพราะเหตุนั้น การที่จะไม่ให้มีการประพฤติเช่นนั้นจะหาได้ในบุคคลนั้นแต่ที่ไหน’(๖) กำจัดความอาฆาตเสียด้วยคิดว่า ‘เขาจักประพฤติสี่งที่ไม่เป็น ประโยชน์แก่บุคคลผู้เป็นที่รักเป็นที่ชอบใจของเรา เพราะเหตุนั้น การที่จะไม่ให้มีการประพฤติเช่นนั้นจะหาได้ในบุคคลนั้นแต่ที่ไหน’(๗) กำจัดความอาฆาตเสียด้วยคิดว่า ‘เขาได้ประพฤติสิ่งที่เป็น ประโยชน์แก่บุคคลผู้ไม่เป็นที่รักไม่เป็นที่ชอบใจของเรา เพราะเหตุนั้น การที่จะไม่ให้มีการประพฤติเช่นนั้นจะหาได้ในบุคคลนั้นแต่ที่ไหน’

(๘) กำจัดความอาฆาตเสียด้วยคิดว่า ‘เขาประพฤติอยู่ซี่งสิ่งที่เป็น ประโยชน์แก่บุคคลผู้ไม่เป็นที่รักไม่เป็นที่ชอบใจของเรา เพราะเหตุนั้น การที่จะไม่ให้มีการประพฤติเช่นนั้นจะหาได้ในบุคคลนั้นแต่ที่ไหน’(๙) กำจัดความอาฆาตเสียด้วยคิดว่า ‘เขาจักประพฤติสี่งที่เป็น ประโยชน์แก่บุคคลผู้ไม่เป็นที่รักไม่เป็นที่ชอบใจของเรา เพราะเหตุนั้น การที่จะไม่ให้มีการประพฤติเช่นนั้นจะหาได้ในบุคคลนั้นแต่ที่ไหน’(๑๐) ไม่โกรธในเรื่องที่ไม่ควรโกรธ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เหตุเป็นเครื่องกำจัดความอาฆาตมี ๑๐ ประการ นี้แล”

จบ อากังขวรรคที่ ๓

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. อากังขสูตร ๒. กัณฏกสูตร

๓. อิฏฐธัมมสูตร ๔. วัฑฒิสูตร

๕. มิคสาลาสูตร ๖. ตโยธัมมสูตร

๗. กากสูตร ๘. นิคันถสูตร

๙. อาฆาตวัตถุสูตร ๑๐. อาฆาตปฎิวินยสูตร

(๙) ๔. เถรวรรค

๑. วาหุนสูตร

ว่าด้วยตถาคตหลุดพ้นจากธรรม ๑๐ ประการ

{๘๑} [๘๑] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ ฝั่งสระโบกขรณีชื่อ คัคครา ใกล้จัมปานคร ครั้งนั้นแล ท่านพระวาหุนะเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า นั่ง ณ ที่ สมควรข้างหนึ่งแล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พระตถาคตสลัดออก พรากออก หลุดพ้นจากธรรมเท่าไรได้แล้วหนอ จึงชื่อว่ามีพระทัยปราศจากแดนกิเลสอยู่”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนวาหุนะ ตถาคตสลัดออก พรากออก หลุดพ้นจากธรรม ๑๐ ประการแลได้แล้ว จึงชื่อว่ามีใจปราศจากแดนกิเลส อยู่ ธรรม ๑๐ ประการคืออะไรบ้าง ดูก่อนวาหุนะ ตถาคตสลัดออก พรากออก หลุดพ้นจากรูป ๑... จากเวทนา ๑... จากสัญญา ๑... จากสังขารทั้งหลาย ๑ ... จากวิญญาณ ๑ ... จากชาติ ๑ ... จากชรา ๑ ... จากมรณะ ๑ ... จากทุกข์ ๑ ... จากกิเลส ๑ จึงชื่อว่ามีใจปราศจากแดนกิเลสอยู่ดูก่อนวาหุนะ ตถาคตสลัดออก พรากออก หลุดพ้นจากธรรม ๑๐ ประการ เหล่านี้แลได้แล้ว จึงชื่อว่ามีใจปราศจากแดนกิเลสอยู่ เปรียบเหมือนดอกอุบล ดอกปทุม หรือดอกปุณฑริกที่เกิดในนํ้า เจริญในนํ้า พ้นจากนํ้า ไม่เปรอะเปื้อนด้วยนํ้าตั้งอยู่ฉะนั้น”