โธวนสูตร เล่ม ๒๔

(๗) สำหรับบุคคลผู้มีความระลึกชอบย่อมมีความระลึกผิดเสื่อมไป และ อกุศลธรรมอันเลวทรามไม่น้อยซึ่งมีความระลึกผิดเป็นปัจจัยก็เสื่อมไป แต่ กุศลธรรมไม่น้อยซึ่งมีความระลึกชอบเป็นปัจจัยย่อมถึงความเจริญบริบูรณ์

(๘) สำหรับบุคคลผู้มีความตั้งใจมั่นชอบย่อมมีความตั้งใจมั่นผิดเสื่อมไป และอกุศลธรรมอันเลวทรามไม่น้อยซึ่งมีความตั้งใจมั่นผิดเป็นปัจจัยก็เสื่อมไป แต่กุศลธรรมไม่น้อยซึ่งมีความตั้งใจมั่นชอบเป็นปัจจัยย่อมถึงความเจริญบริบูรณ์

(๙) สำหรับบุคคลผู้มีความรู้ชอบย่อมมีความรู้ผิดเสื่อมไป และอกุศล ธรรมอันเลวทรามไม่น้อยซึ่งมีความรู้ผิดเป็นปัจจัยก็เสื่อมไป แต่กุศลธรรมไม่ น้อยซึ่งมีความรู้ชอบเป็นปัจจัยย่อมถึงความเจริญบริบูรณ์

(๑๐) สำหรับบุคคลผู้หลุดพ้นชอบย่อมมีความหลุดพ้นผิดเสื่อมไป และ อกุศลธรรมอันเลวทรามไม่น้อยซึ่งมีความหลุดพ้นผิดเป็นปัจจัยก็เสื่อมไป แต่ กุศลธรรมไม่น้อยซึ่งมีความหลุดพ้นชอบเป็นปัจจัยย่อมถึงความเจริญบริบูรณ์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เหตุแห่งความเสื่อมมี ๑๐ ประการนี้แล”

๗. โธวนสูตร

ว่าด้วยธรรมเนียมการล้างกระดูกผู้ตาย

{๑๐๗} [๑๐๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในทักษิณาชนบท (แคว้นทางใต้) มี ธรรมเนียมการล้างกระดูกผู้ตาย ในธรรมเนียมนั้น มีข้าวบ้าง นํ้าบ้าง ของขบเคี้ยวบ้าง ของบริโภคบ้าง ของลิ้มบ้าง ของดื่มบ้าง การฟ้อนบ้าง เพลงขับบ้าง การประโคมบ้าง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมเนียมการล้างนั้น มีอยู่ เรามิได้กล่าวว่าไม่มี แต่ว่าการล้างนั้นแลเป็นธรรมเนียมระดับต่ำ เป็นของชาวบ้าน เป็นของปุถุชน ไม่ใช่ของอารยชน ไม่มีประโยชน์ ย่อมไม่เป็นเพื่อความเบื่อหน่าย เพื่อความคลายกำหนัด เพื่อความดับ เพื่อความสงบ เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อตรัสรู้ เพื่อนิพพาน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็เราจักแสดงการล้างอันประเสริฐซึ่งเป็นไปเพื่อความเบื่อหน่าย เพื่อความคลายกำหนัด เพื่อความดับ เพื่อความสงบ เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อตรัสรู้ เพื่อนิพพานโดยส่วนเดียว ที่สัตว์ทั้งหลายผู้มีความเกิด เป็นธรรมดาอาศัยแล้ว ย่อมหลุดพ้นจากความเกิดได้ ผู้มีความแก่เป็นธรรมดา ย่อมหลุดพ้นจากความแก่ได้ ผู้มีความตายเป็นธรรมดาย่อมหลุดพ้นจากความตายได้ ผู้มีความโศก ความร่ำไร ความทุกข์ ความโทมนัส และความคับแค้นใจเป็นธรรมดาย่อมหลุดพ้นจากความโศก ความร่ำไร ความทุกข์ ความโทมนัส และความคับแค้นใจได้ เธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าวให้ฟัง” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็การล้างอันประเสริฐซึ่งเป็นไปเพื่อความเบื่อหน่าย เพื่อความคลายกำหนัด เพื่อความดับ เพื่อความสงบ เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อตรัสรู้ เพื่อนิพพานโดยส่วนเดียว ที่สัตว์ทั้งหลายผู้มีความเกิดเป็นธรรมดาอาศัยแล้ว ย่อมหลุดพ้นจากความเกิดได้ ผู้มีความแก่เป็นธรรมดาย่อมหลุดพ้นจากความแก่ได้ ผู้มีความตายเป็นธรรมดาย่อมหลุดพ้นจากความตายได้ ผู้มีความโศก ความร่ำไร ความทุกข์ ความโทมนัส และความคับแค้นใจเป็นธรรมดา ย่อมหลุดพ้นจากความโศก ความร่ำไร ความทุกข์ ความโทมนัส และความ คับแค้นใจได้นั้นเป็นไฉน คือดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความเห็นผิดอันบุคคลผู้มีความเห็นชอบล้างได้แล้ว อกุศลธรรมอันเลวทรามไม่น้อยซึ่งมีความเห็นผิดเป็นปัจจัย ย่อมเป็นอันถูกบุคคลนั้นล้างไปแล้วด้วย แต่กุศลธรรมไม่น้อยซึ่งมีความเห็นชอบเป็นปัจจัยย่อมถึงความเจริญบริบูรณ์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความดำริผิดอันบุคคลผู้มีความดำริชอบล้างได้ แล้ว ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย วาจาผิดอันบุคคลผู้มีวาจาชอบล้างได้แล้ว ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การงานผิดอันบุคคลผู้มีการงานชอบล้างได้แล้ว ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การเลี้ยงชีพผิดอันบุคคลผู้มีการเลี้ยงชีพชอบล้างได้แล้ว ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความพยายามผิดอันบุคคลผู้มีความพยายามชอบล้างได้แล้ว ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความระลึกผิดอันบุคคลผู้มีความระลึกชอบล้างได้แล้ว ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความตั้งใจผิดอันบุคคลผู้มีความตั้งใจชอบล้างได้แล้ว ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความรู้ผิดอันบุคคลผู้มีความรู้ชอบล้างได้แล้ว ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความหลุดพ้นผิดอันบุคคลผู้มีความหลุดพ้นชอบ ล้างได้แล้ว อกุศลธรรมอันเลวทรามไม่น้อยซึ่งมีความหลุดพ้นผิดเป็นปัจจัยย่อมเป็นอันถูกบุคคลนั้นล้างไปแล้วด้วย แต่กุศลธรรมไม่น้อยซึ่งมีความหลุดพ้นชอบเป็นปัจจัยย่อมถึงความเจริญบริบูรณ์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การล้างอันประเสริฐนี้แลเป็นไปเพื่อความเบื่อหน่าย เพื่อความคลายกำหนัด เพื่อความดับ เพื่อความสงบ เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อตรัสรู้ เพื่อนิพพานโดยส่วนเดียว ที่สัตว์ทั้งหลายผู้มีความเกิดเป็นธรรมดาอาศัยแล้ว ย่อมหลุดพ้นจากความเกิดได้ ผู้มีความแก่เป็นธรรมดาย่อมหลุดพ้นจากความแก่ได้ ผู้มีความตายเป็นธรรมดาย่อมหลุดพ้นจากความตายได้ ผู้มีความโศก ความร่ำไร ความทุกข์ ความโทมนัส และความคับแค้นใจเป็นธรรมดา ย่อมหลุดพ้นจากความโศก ความร่ำไร ความทุกข์ ความโทมนัส และความคับแค้นใจได้”

๘. ติกิจฉกสูตร

ว่าด้วยยาถ่ายอันเป็นของพระอริยะ

{๑๐๘} [๑๐๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย แพทย์ทั้งหลายย่อมให้ยาถ่ายเพื่อบำบัด อาพาธที่มีดีเป็นสมุฏฐานบ้าง มีเสมหะเป็นสมุฏฐานบ้าง มีลมเป็นสมุฏฐานบ้าง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ยาถ่ายนั้นมีอยู่ เรามิได้กล่าวว่าไม่มี ก็แต่ว่ายาถ่ายนี้นั้นแลย่อมได้ผลบ้าง ไม่ได้ผลบ้าง

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็เราจักแสดงยาถ่ายอันเป็นของพระอริยะที่ได้ผลอย่างเดียว ไม่เสียผล ซึ่งสัตว์ทั้งหลายผู้มีความเกิดเป็นธรรมดาอาศัยแล้ว ย่อมพ้นจากความเกิดได้ ผู้มีความแก่เป็นธรรมดาย่อมพ้นจากความแก่ได้ ผู้มีความตายเป็นธรรมดาย่อมพ้นจากความตายได้ ผู้มีความโศก ความร่ำไร ความทุกข์ ความโทมนัส และความคับแค้นใจเป็นธรรมดาย่อมพ้นจากความโศก ความร่ำไร ความทุกข์ ความโทมนัส และความคับแค้นใจได้ เธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าวให้ฟัง” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ยาถ่ายอันเป็นของพระอริยะที่ได้ผลอย่างเดียว

ไม่เสียผล ซึ่งสัตว์ทั้งหลายผู้มีความเกิดเป็นธรรมดาอาศัยแล้วย่อมพ้นจากความเกิดได้ ผู้มีความแก่เป็นธรรมดาย่อมพ้นจากความแก่ได้ ผู้มีความตายเป็นธรรมดาย่อมพ้นจากความตายได้ ผู้มีความโศก ความร่ำไร ความทุกข์ ความโทมนัส และความคับแค้นใจเป็นธรรมดาย่อมพ้นจากความโศก ความร่ำไร ความทุกข์ ความโทมนัส และความคับแค้นใจได้นั้นเป็นไฉน คือดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความเห็นผิดอันบุคคลผู้มีความเห็นชอบถ่ายออกได้แล้ว อกุศลธรรมอันเลวทรามไม่น้อยซึ่งมีความเห็นผิดเป็นปัจจัยย่อมเป็นอันถูกบุคคลนั้นถ่ายออกได้แล้วด้วย แต่กุศลธรรมไม่น้อยซึ่งมีความเห็นชอบเป็นปัจจัยย่อมถึงความเจริญบริบูรณ์

---------------------------------

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความดำริผิดอันบุคคลผู้มีความดำริชอบถ่ายออกได้แล้ว ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย วาจาผิดอันบุคคลผู้มีวาจาชอบถ่ายออกได้แล้ว ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การงานผิดอันบุคคลผู้มีการงานชอบถ่ายออกได้แล้ว ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การเลี้ยงชีพผิดอันบุคคลผู้มีการเลี้ยงชอบถ่ายออกได้แล้ว ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความพยายามผิดอันบุคคลผู้มีความพยายามชอบถ่ายออกได้แล้ว ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความระลึกผิดอันบุคคลผู้มีความระลึกชอบถ่ายออกได้แล้ว ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความตั้งใจผิดอันบุคคลผู้มีความตั้งใจชอบถ่ายออกได้แล้ว ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความรู้ผิดอันบุคคลผู้มีความรู้ชอบถ่ายออกได้แล้ว ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความหลุดพ้นผิดอันบุคคลผู้มีความหลุดพ้นชอบ ถ่ายออกได้แล้ว อกุศลธรรมอันเลวทรามไม่น้อยซึ่งมีความหลุดพ้นผิดเป็นปัจจัยย่อมเป็นอันถูกบุคคลนั้นถ่ายออกได้แล้วด้วย แต่กุศลธรรมไม่น้อยซึ่งมีความหลุดพ้นชอบเป็นปัจจัยย่อมถึงความเจริญบริบูรณ์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ยาถ่ายอันเป็นของพระอริยะนี้นั้นแลที่ได้ผลอย่างเดียว ไม่เสียผล ซึ่งสัตว์ทั้งหลายผู้มีความเกิดเป็นธรรมดาอาศัยแล้ว ย่อมพ้นจากความเกิดได้ ผู้มีความแก่เป็นธรรมดาย่อมพ้นจากความแก่ได้ ผู้มีความตายเป็นธรรมดาย่อมพ้นจากความตายได้ ผู้มีความโศก ความร่ำไร ความทุกข์ ความโทมนัส และความคับแค้นใจเป็นธรรมดา ย่อมพ้นจากความโศก ความร่ำไร ความทุกข์ ความโทมนัส และความคับแค้นใจได้”