๔. ทุกขสูตร เล่ม ๒๒

๓. อนิจจสูตร

ว่าด้วยฐานะที่มีได้และมีไม่ได้

{๓๖๙} [๙๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อที่ภิกษุผู้พิจารณาเห็นสังขารใด ๆ โดย เป็นของเที่ยงจักเป็นผู้ประกอบด้วยอนุโลมิกขันติ นั้นมิใช่ฐานะที่จะมีได้ ข้อ ที่ไม่ประกอบด้วยอนุโลมิกขันติแล้วจักก้าวลงสู่สัมมัตตนิยาม ได้ นั้นมิใช่ฐานะ ที่จะมีได้ ข้อที่เมื่อไม่ก้าวลงสู่สัมมัตตนิยามแล้วจักทำให้แจ้งซึ่งโสดาปัตติผล สกทาคามิผล อนาคามิผล หรืออรหัตตผลได้ นั้นมิใช่ฐานะที่จะมีได้ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อที่ภิกษุผู้พิจารณาเห็นสังขารทั้งปวงโดยเป็นของไม่เที่ยงจักเป็นผู้ประกอบด้วยอนุโลมิกขันติ นั้นเป็นฐานะที่จะมีได้ ข้อที่ ประกอบด้วยอนุโลมิกขันติแล้วจักก้าวลงสู่สัมมัตตนิยามได้ นั้นเป็นฐานะที่จะมีได้ ข้อที่เมื่อก้าวลงสู่สัมมัตตนิยามแล้วจักทำให้แจ้งซึ่งโสดาปัตติผล สกทาคามิผล อนาคามิผล หรืออรหัตตผลได้ นั้นเป็นฐานะที่จะมีได้”

๔. ทุกขสูตร

ว่าด้วยฐานะที่มีได้และมีไม่ได้

{๓๗๐} [๙๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อที่ภิกษุผู้พิจารณาเห็นสังขารใด ๆ โดย ความเป็นสุข ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อที่ภิกษุผู้พิจารณาเห็นสังขารทั้งปวง โดยความเป็นทุกข์ ... ข้อนั้นเป็นฐานะที่จะมีได้”

๕. อนัตตสูตร

ว่าด้วยฐานะที่มีได้และมีไม่ได้

{๓๗๑} [๑๐๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อที่ภิกษุผู้พิจารณาเห็นธรรมใด ๆ โดย ความเป็นอัตตา ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อที่ภิกษุผู้พิจารณาเห็นธรรมทั้งปวง โดยความเป็นอนัตตา ... นั้นเป็นฐานะที่จะมีได้”

๖. นิพพานสูตร

ว่าด้วยฐานะของนิพพานที่มีได้และมีไม่ได้

{๓๗๒} [๑๐๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อที่ภิกษุนั้นพิจารณาเห็นนิพพานโดย ความเป็นทุกข์จักเป็นผู้ประกอบด้วยอนุโลมิกขันติ นั้นมิใช่ฐานะที่จะมีได้ ข้อ ที่เธอไม่ประกอบด้วยอนุโลมิกขันติจักก้าวลงสู่สัมมัตตนิยามได้ นั้นมิใช่ฐานะที่ จะมีได้ ข้อที่เธอไม่ก้าวลงสู่สัมมัตตนิยามจักทำให้แจ้งซึ่งโสดาปัตติผล สกทา คามิผล อนาคามิผล หรืออรหัตตผลได้ นั้นมิใช่ฐานะที่จะมีได้ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อที่ภิกษุนั้นพิจารณาเห็นนิพพานโดยความเป็นสุข จักเป็นผู้ประกอบด้วยอนุโลมิกขันติ นั้นป็นฐานะที่จะมีได้ ข้อที่เธอประกอบ ด้วยอนุโลมิกขันติจักก้าวลงสู่สัมมัตตนิยาม นั้นป็นฐานะที่จะมีได้ ข้อที่เธอ ก้าวลงสู่สัมมัตตนิยามจักทำให้แจ้งซึ่งโสดาปัตติผล สกทาคามิผล อนาคามิผล หรืออรหัตตผลได้ นั้นเป็นฐานะที่จะมีได้”