วิสาขสูตร เล่ม ๒๑

๘. วิสาขสูตร

ว่าด้วยวิสาขปัญจาลิบุตรแสดงธรรมีกถา

{๔๘} [๔๘] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวันอารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ก็สมัยนั้นแล ท่าน

พระวิสาขปัญจาลิบุตรชี้แจงภิกษุทั้งหลายในอุปัฏฐานศาลาให้เห็นแจ้ง ให้สมาทาน ให้อาจหาญ ให้ร่าเริงด้วยธรรมีกถาด้วยวาจาของชาวเมือง สละสลวย ปราศจากโทษ ให้เข้าใจความได้แจ่มแจ้ง นับเนื่องในนิพพาน ไม่อิงวัฏฏะอยู่ ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงออกจากที่พักผ่อนในเวลาเย็นเสด็จไปทางอุปัฏฐานศาลา ครั้นแล้วประทับนั่งบนอาสนะที่ปูลาดไว้ แล้วตรัสถามภิกษุทั้งหลายว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ใครกันหนอที่กำลังชี้แจงภิกษุทั้งหลายในอุปัฏฐาน

ศาลาให้เห็นแจ้ง ให้สมาทาน ให้อาจหาญ ให้ร่าเริงด้วยธรรมีกถาด้วยวาจาของชาวเมือง สละสลวย ปราศจากโทษ ให้เข้าใจความได้แจ่มแจ้ง นับเนื่องในนิพพาน ไม่อิงวัฏฏะ,,

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ท่านพระวิสาข

ปัญจาลิบุตรกำลังชี้แจงภิกษุทั้งหลายในอุปัฏฐานศาลาให้เห็นแจ้ง ให้สมาทาน

ให้อาจหาญ ให้ร่าเริงด้วยธรรมีกถาด้วยวาจาของชาวเมือง สละสลวย

ปราศจากโทษ ให้เข้าใจความได้แจ่มแจ้ง นับเนื่องในนิพพาน ไม่อิงวัฏฏะ,,

ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสกะท่านพระวิสาขปัญจาลีบุตรว่า“สาธุ สาธุ วิสาขะ เป็นการดีแล วิสาขะ ที่เธอชี้แจงภิกษุทั้งหลายให้เห็นแจ้งให้สมาทาน ให้อาจหาญ ให้ร่าเริงด้วยธรรมีกถาด้วยวาจาของชาวเมือง สละสลวย ปราศจากโทษให้เข้าใจความได้แจ่มแจ้ง นับเนื่องในนิพพานไม่อิงวัฏฏะ”๑ อุปัฏฐานศาลา หมายถึงศาลาที่บำรุงเลี้ยงอุปถัมภ์ภิกษุสงฆ์ หรือหอฉัน

บัณฑิตผู้อยู่ปะปนกับคนพาล เมื่อไม่พูด ใครก็ไม่รู้

ว่าเป็นบัณฑิต ต่อเมื่อพูดแสดงอมตธรรม จึงจะรู้ว่าเป็น

บัณฑิต

เพราะเหตนั้น บัณฑิตพึงกล่าวธรรมให้กระจ่าง พึง

ยกธงชัยของเหล่าพระอริยเจ้า พระอริยเจ้าทั้งหลายมี

คำสุภาษิตเป็นธงชัย ธรรมแลเป็นธงชัยของพระอริยเจ้า

ทั้งหลาย

๙. วิปัลลาสสูตร

ว่าด้วยวิปลาส ๔ ประการ

{๔๙} [๔๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัญญาวิปลาส จิตวิปลาส ทิฏฐิวิปลาสมี ๔ประการนี้ ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ ความสำคัญที่คลาดเคลื่อน ความคิดที่คลาดเคลื่อน ความเห็นที่คลาดเคลื่อนในสิ่งที่ไม่เที่ยงว่าเที่ยง ๑ ในสิ่งที่เป็นทุกข์ว่าเป็นสุข ๑ ในสิ่งที่ไม่ใช่อัตตาว่าเป็นอัตตา ๑ ในสิ่งที่ไม่งามว่างาม ๑ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัญญาวิปลาส จิตวิปลาส ทิฏฐิวิปลาสมี ๔ ประการนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัญญาไม่วิปลาส จิตไม่วิปลาส ทิฏฐิไม่วิปลาส

มี ๔ ประการนี้ ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ ความสำคัญที่ไม่คลาดเคลื่อนความคิดที่ไม่คลาดเคลื่อน ความเห็นที่ไม่คลาดเคลื่อน ในสิ่งที่ไม่เที่ยงว่าไม่เที่ยง ๑ ในสิ่งที่เป็นทุกข์ว่าเป็นทุกข์ ๑ ในสิ่งที่ไม่ใช่อัตตาว่าไม่ใช่อัตตา ๑ ในสิ่งที่ไม่งามว่าไม่งาม ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัญญาไม่วิปลาส จิตไม่วิปลาสทิฏฐิไม่วิปลาส มี ๔ ประการนี้แล”