วิปัลลาสสูตร เล่ม ๒๑

บัณฑิตผู้อยู่ปะปนกับคนพาล เมื่อไม่พูด ใครก็ไม่รู้

ว่าเป็นบัณฑิต ต่อเมื่อพูดแสดงอมตธรรม จึงจะรู้ว่าเป็น

บัณฑิต

เพราะเหตนั้น บัณฑิตพึงกล่าวธรรมให้กระจ่าง พึง

ยกธงชัยของเหล่าพระอริยเจ้า พระอริยเจ้าทั้งหลายมี

คำสุภาษิตเป็นธงชัย ธรรมแลเป็นธงชัยของพระอริยเจ้า

ทั้งหลาย

๙. วิปัลลาสสูตร

ว่าด้วยวิปลาส ๔ ประการ

{๔๙} [๔๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัญญาวิปลาส จิตวิปลาส ทิฏฐิวิปลาสมี ๔ประการนี้ ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ ความสำคัญที่คลาดเคลื่อน ความคิดที่คลาดเคลื่อน ความเห็นที่คลาดเคลื่อนในสิ่งที่ไม่เที่ยงว่าเที่ยง ๑ ในสิ่งที่เป็นทุกข์ว่าเป็นสุข ๑ ในสิ่งที่ไม่ใช่อัตตาว่าเป็นอัตตา ๑ ในสิ่งที่ไม่งามว่างาม ๑ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัญญาวิปลาส จิตวิปลาส ทิฏฐิวิปลาสมี ๔ ประการนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัญญาไม่วิปลาส จิตไม่วิปลาส ทิฏฐิไม่วิปลาส

มี ๔ ประการนี้ ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ ความสำคัญที่ไม่คลาดเคลื่อนความคิดที่ไม่คลาดเคลื่อน ความเห็นที่ไม่คลาดเคลื่อน ในสิ่งที่ไม่เที่ยงว่าไม่เที่ยง ๑ ในสิ่งที่เป็นทุกข์ว่าเป็นทุกข์ ๑ ในสิ่งที่ไม่ใช่อัตตาว่าไม่ใช่อัตตา ๑ ในสิ่งที่ไม่งามว่าไม่งาม ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัญญาไม่วิปลาส จิตไม่วิปลาสทิฏฐิไม่วิปลาส มี ๔ ประการนี้แล”

เหล่าสัตว์โลกมักมีความสำคัญในสิ่งที่ไม่เที่ยงว่าเที่ยง

สำคัญในสิ่งที่เป็นทุกข์ว่าเป็นสุข สำคัญในสิ่งที่ไม่ไช่อัตตา

ว่าเป็นอัตตา และสำคัญในสิ่งที่ไม่งามว่างาม ถูกความ

เห็นผิดกำจัดแล้ว มีจิตกวัดแกว่ง มีความสำคัญผิด

สัตว์โลกเหล่านั้นชื่อว่าประกอบแล้วในเครื่องประกอบ

คือบ่วงของมาร เป็นคนที่ไม่มีความเกษมจากโยคะ ย่อม

ถึงการเวียนว่ายตายเกิดไปสู่ชาติและมรณะเป็นปกติ

ก็ในกาลที่พระพุทธเจ้าทั้งหลายเสด็จอุบัติขึ้นในโลก

ส่องแสงสว่างอยู่ พระพุทธเจ้าเหล่านั้นย่อมทรงประกาศ

ธรรมนี้ซึ่งยังสัตว์โลกถึงความสงบทุกข์ได้

สัตว์โลกเหล่านั้น สำหรับผู้ที่มีปัญญาฟังธรรมของ

พระพุทธเจ้าเหล่านั้นแล้ว จึงกลับได้ความคิดเป็นของตัว

เองแล้ว ได้เห็นสิ่งไม่เที่ยงโดยความเป็นของไม่เที่ยง ได

เห็นทุกข์โดยความเป็นทุกข์

ได้เห็นสิ่งที่ไม่ไช่อัตตาว่าไม่ไช่อัตตา ได้เห็นสิ่งที่ไม่

งามโดยความเป็นของไม่งาม เป็นผู้ถือมั่นสัมมาทิฏฐิ ล่วง

ทุกข์ทั้งปวงได้

๑๐. อุปกิเลสสูตร

ว่าด้วยเครื่องเศร้าหมอง ๔ ประการ

{๕๐} [๕๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เครื่องมัวหมองของดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ซึ่งเป็นเหตุให้ดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ต้องมัวหมอง ไม่แผดแสง ไม่สว่างไสวไม่รุ่งเรืองมี ๔ ประการนี้ ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ เมฆ ๑

หมอก ๑ ละอองควัน ๑ อสุรินทราหู ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เครื่องมัวหมองของดวงจันทร์และดวงอาทิตย์อันเป็นเหตุให้ดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ต้องมัวหมอง ไม่แผดแสง ไม่สว่างไสว ไม่รุ่งเรือง มี ๔ ประการนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อุปกิเลสของสมณพราหมณ์ทั้งหลายซึ่งเป็นเหตุให้

สมณพราหมณ์พวกหนึ่งต้องมัวหมอง ไม่สง่า ไม่ผ่องใส ไม่รุ่งเรือง ก็มี ๔ประการอย่างนั้นเหมือนกัน ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) สมณพราหมณ์พวกหนึ่งดื่มสุราและเมรัย ไม่งดเว้นจากการดื่มสุรา

และเมรัย นี้เป็นอุปกิเลสของสมณพราหมณ์ประการที่ ๑ ซึ่งเป็น

เหตุให้สมณพราหมณ์พวกหนึ่งต้องมัวหมอง ไม่สง่า ไม่ผ่องใส ไม่

รุ่งเรือง

(๒) สมณพราหมณ์พวกหนึ่งเสพเมถุนธรรม ไม่งดเว้นจากเมถุนธรรม

นี้เป็นอุปกิเลสของสมณพราหมณ์ประการที่ ๒ ซึ่งเป็นเหตุให้สมณ

พราหมณ์พวกหนึ่งต้องมัวหมอง ไม่สง่า ไม่ผ่องใส ไม่รุ่งเรือง

(๓) สมณพราหมณ์พวกหนึ่งยินดีทองและเงิน ไม่งดเว้นจากการรับทอง

และเงิน นี้เป็นอุปกิเลสของสมณพราหมณ์ประการที่ ๓ ซึ่งเป็นเหตุ

ให้สมณพราหมณ์พวกหนึ่งต้องมัวหมอง ไม่สง่า ไม่ผ่องใส ไม่รุ่งเรือง

(๔) สมณพราหมณ์พวกหนึ่งเลี้ยงชีวิตด้วยมิจฉาชีพไม่งดเว้นจากมิจฉาชีพ

นี้เป็นอุปกิเลสของสมณพราหมณ์ประการที่ ๔ ซึ่งเป็นเหตุให้สมณ

พราหมณ์พวกหนึ่งต้องมัวหมอง ไม่สง่า ไม่ผ่องใส ไม่รุ่งเรือง