อัปปมาทสูตร เล่ม ๒๑

เรื่องความบากบั่นของบุรุษ คือ คนพาลย่อมไม่สำเหนียกดังนี้ว่า ‘เหตุนี้ให้ทำสิ่งที่น่าพอใจก็จริง ถึงอย่างนั้น เหตุนี้เมื่อทำเข้าย่อมเป็นไปเพื่อความฉิบหาย’ ดังนี้ เขาจึงทำเหตุนั้น เหตุนั้นเมื่อเขาทำอยู่ย่อมเป็นไปเพื่อความฉิบหาย ส่วนบัณฑิตย่อมสำเหนียกดังนี้ว่า ‘เหตุนี้ให้ทำสิ่งที่น่าพอใจก็จริง ถึงอย่างนั้น เหตุนี้เมื่อทำเข้าย่อมเป็นไปเพื่อความฉิบหาย’ดังนี้เขาจึงไม่ทำเหตุนั้น เหตุนั้นเมื่อเขาไม่ทำอยู่ย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เหตุให้ทำสิ่งที่พอใจ และเหตุนั้นเมื่อทำเข้า ย่อม

เป็นไปเพื่อประโยชน์ บัณฑิตย่อมสำคัญว่าควรทำโดยเหตุผลทั้งสองข้อทีเดียวคือ ย่อมสำคัญว่าควรทำโดยข้อที่ว่าเป็นเหตุให้ทำสิ่งที่พอใจ และสำคัญว่าควรทำโดยข้อที่ว่าเมื่อทำเข้า เหตุนั้นย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์ เหตุนี้บัณฑิตย่อมสำคัญว่าควรทำโดยเหตุผลทั้งสองข้อทีเดียว

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เหตุมี ๔ ประการนี้แล”

๖. อัปปมาทสูตร

ว่าด้วยควรทำความไม่ประมาทโดยฐานะ ๔ ประการ

{๑๑๖} [๑๑๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลายควรทำความไม่ประมาทโดยฐานะ ๔ประการ ฐานะ ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) เธอทั้งหลายจงละกายทุจริต จงเจริญกายสุจริต และอย่า

ประมาทในการละกายทุจริตและการเจริญกายสุจริตนั้น

(๒) เธอทั้งหลายจงละวจีทุจริต จงเจริญวจีสุจริต และอย่า

ประมาทในการละวจีทุจริตและการเจริญวจีสุจริตนั้น

(๓) เธอทั้งหลายจงละมโนทุจริต จงเจริญมโนสุจริต และอย่า

ประมาทในการละมโนทุจริตและการเจริญมโนสุจริตนั้น

(๔) เธอทั้งหลายจงละมิจฉาทิฏฐิ จงเจริญสัมมาทิฎฐิ และ

อย่าประมาทในการละมิจฉาทิฏฐิเและการเจริญสัมมาทิฏฐินั้น

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในกาลใดแลภิกษุละกายทุจริต เจริญกายสุจริต ละวจีทุจริต เจริญวจีสุจริต ละมโนทุจริต เจริญมโนสุจริต ละมิจฉาทิฏฐิ เจริญสัมมาทิฏฐิได้แล้ว ในกาลนั้นเธอก็จะไม่กลัวต่อความตายอันจะมีในภายหน้า,,

๗. อารักขสูตร

ว่าด้วยเครื่องรักษาใจคือสติ

{๑๑๗} [๑๑๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุพึงทำความไม่ประมาทคือมีสติเครื่องรักษาใจโดยสมควรแก่ตนในฐานะ ๔ ประการ ฐานะ ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุพึงทำความไม่ประมาทคือมีสติเครื่องรักษาใจโดยสมควรแก่ตนว่า

(๑) จิตของเราอย่ากำหนัดในธรรมเป็นที่ตั้งแห่งความกำหนัด

(๒) จิตของเราอย่าขัดเคืองในธรรมเป็นที่ตั้งแห่งความขัดเคือง

(๓) จิตของเราอย่าหลงในธรรมเป็นที่ตั้งแห่งความหลง

(๔) จิตของเราอย่ามัวเมาในธรรมเป็นที่ตั้งแห่งความมัวเมา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในกาลใดแล จิตของภิกษุไม่กำหนัดในธรรมเป็นที่

ตั้งแห่งความกำหนัด เพราะปราศจากความกำหนัดแล้ว จิตของภิกษุไม่ขัดเคืองในธรรมเป็นที่ตั้งแห่งความขัดเคือง เพราะปราศจากความขัดเคืองแล้ว จิตของภิกษุไม่หลงในธรรมเป็นที่ตั้งแห่งความหลง เพราะปราศจากความหลงแล้ว จิตของภิกษุไม่มัวเมาในธรรมเป็นที่ตั้งแห่งความมัวเมา เพราะปราศจากความมัวเมาแล้ว ในกาลนั้น เธอก็จะไม่หวาดเสียว ไม่หวั่น ไม่ไหวไม่ถึงความสะดุ้ง และไม่คล้อยตามไปแม้เพราะเหตุแห่งถ้อยคำของสมณะ,,