พลิพัททสูตร เล่ม ๒๑

๘. พลิพัททสูตร

ว่าด้วยบุคคลเปรียบด้วยโคพลิพัท ๔ ประเภท

{๑๐๘} [๑๐๘] "ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โคพลีพัท (โคผู้) มี ๔ ประเภทนี้ โคพลีพัท๔ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ข่มเหงโคฝูงตน ไม่ข่มเหงโคฝูงอื่น

(๒) ข่มเหงโคฝูงอื่น ไม่ข่มเหงโคฝูงตน

(๓) ข่มเหงโคฝูงตนด้วย ข่มเหงโคฝูงอื่นด้วย

(๔) ไม่ข่มเหงโคฝูงตนด้วย ไม่ข่มเหงโคฝูงอื่นด้วย

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โคพลิพัทมี ๔ ประเภทนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ฉันนั้นเหมือนกัน บุคคลที่เปรียบด้วยโคพลีพัท ๔

ประเภทนี้ก็มีปรากฏอยู่ในโลก บุคคล ๔ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

(๑) คนดุจโคพลิพัทที่ข่มเหงโคฝูงตน ไม่ข่มเหงโคฝูงอื่น

(๒) คนดุจโคพลิพัทที่ข่มเหงโคฝูงอื่น ไม่ข่มเหงโคฝูงตน

(๓) คนดุจโคพลีพัทที่ข่มเหงโคฝูงตนด้วย ข่มเหงโคฝูงอื่นด้วย

(๔) คนดุจโคพลีพัทที่ไม่ข่มเหงโคฝูงตนด้วย ไม่ข่มเหงโคฝูง

อื่นด้วย

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็คนดุจโคพลิพัทที่ข่มเหงโคฝูงตน ไม่ข่มเหงโคฝูง

อื่นเป็นอย่างไร คือ บุคคลบางคนในโลกนี้ชอบทำให้บริษัทบริวารของตนหวาดกลัวแต่ไม่ทำให้บริษัทบริวารของผู้อื่นหวาดกลัว ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนดุจโคพลิพัทที่ข่มเหงโคฝูงตน ไม่ข่มเหงโคฝูงอื่นเป็นอย่างนี้แล ดูก่อนภิกษุทั้งหลายโคพลีพัทที่ข่มเหงโคฝูงตน ไม่ข่มเหงโคฝูงอื่นเป็นฉันใด เราก็กล่าวบุคคลนี้ว่ามีอุปมาฉันนั้น

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็คนดุจโคพลิพัทที่ข่มเหงโคฝูงอื่น ไม่ข่มเหงโคฝูง

ตนเป็นอย่างไร คือ บุคคลบางคนในโลกนี้ชอบทำให้บริษัทบริวารของผู้อื่นหวาดกลัว แต่ไม่ทำให้บริษัทบริวารของตนหวาดกลัว ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนดุจโคพลิพัทที่ข่มเหงโคฝูงอื่น ไม่ข่มเหงโคฝูงตนเป็นอย่างนี้แล ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โคพลิพัทที่ข่มเหงโคฝูงอื่น ไม่ข่มเหงโคฝูงตนเป็นฉันใด เราก็กล่าวบุคคลนี้ว่ามีอุปมาฉันนั้น

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็คนดุจโคพลิพัทที่ข่มเหงโคฝูงตนด้วย ข่มเหง

โคฝูงอื่นด้วยเป็นอย่างไร คือ บุคคลบางคนในโลกนี้ชอบทำให้บริษัทบริวารของตนและบริษัทของผู้อื่นหวาดกลัว ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนดุจโคพลิพัทที่ข่มเหงโคฝูงตนด้วย ข่มเหงโคฝูงอื่นด้วยเป็นอย่างนี้แล ดูก่อนภิกษุทั้งหลายโคพลิพัทที่ข่มเหงโคฝูงตนด้วย ข่มเหงโคฝูงอื่นด้วยเป็นฉันใด เราก็กล่าวบุคคลนี้ว่ามีอุปมาฉันนั้น

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็คนดุจโคพลิพัทที่ไม่ข่มเหงโคฝูงตนด้วย ไม่

ข่มเหงโคฝูงอื่นด้วยเป็นอย่างไร คือ บุคคลบางคนในโลกนี้ไม่ทำให้บริษัท บริวารของตนและบริษัทบริวารของผู้อื่นหวาดกลัว ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนดุจโค

พลิพัทที่ไม่ข่มเหงโคฝูงตนด้วย ไม่ข่มเหงโคฝูงอื่นด้วยเป็นอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โคพลิพัทที่ไม่ข่มเหงโคฝูงตนด้วย ไม่ข่มเหงโคฝูงอื่นด้วยเป็นฉันใด เราก็กล่าวบุคคลนี้ว่ามีอุปมาฉันนั้น

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลที่เปรียบด้วยโคพลิพัท ๔ ประเภทนี้แล

มีปรากฏอยู่ในโลก”

๙. รุกขสูตร

ว่าด้วยบุคคลเปรียบด้วยต้นไม้ ๔ ประเภท

{๑๐๙} [๑๐๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ต้นไม้มี ๔ ประเภทนี้ ต้นไม้ ๔ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ต้นเป็นกะพี้ มีกะพี้หุ้ม (๒) ต้นเป็นกะพี้ มีแก่นหุ้ม

(๓) ต้นเป็นแก่น มีกะพี้หุ้ม (๔) ต้นเป็นแก่น มีแก่นหุ้ม

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ต้นไม้มี ๔ ประเภทนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ฉันนั้นเหมือนกัน บุคคลที่เปรียบด้วยต้นไม้ ๔

ประเภทนี้ก็มีปรากฏอยู่ในโลก บุคคล ๔ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

(๑) คนกะพี้ มีกะพี้หุ้ม (๒) คนกะพี้ มีแก่นหุ้ม

(๓) คนแก่น มีกะพี้หุ้ม (๔) คนแก่น มีแก่นหุ้ม

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็คนกะพี้ มีกะพี้หุ้มเป็นอย่างไร คือ บุคคลบาง

คนในโลกนี้เป็นคนทุศีล มีบาปธรรม แม้บริษัทบริวารของเขาก็เป็นคนทุศีลมีบาปธรรม ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนกะพี้ มีกะพี้หุ้มเป็นอย่างนี้แล ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ต้นไม้ที่มีต้นเป็นกะพี้ มีกะพี้หุ้มเป็นฉันใด เราก็กล่าวบุคคลนี้ว่ามีอุปมาฉันนั้น

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็คนกะพี้ มีแก่นหุ้มเป็นอย่างไร คือ บุคคลบาง

คนในโลกนี้เป็นคนทุศีล มีบาปธรรม แต่บริษัทบริวารของเขาเป็นคนมีศีล มีกัลยาณธรรม ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนกะพี้ มีแก่นหุ้มเป็นอย่างนี้แล ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ต้นไม้ที่มีต้นเป็นกะพี้ มีแก่นหุ้มเป็นฉันใด เราก็กล่าวบุคคลนี้ว่ามีอุปมาฉันนั้น

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็คนแก่น มีกะพี้หุ้มเป็นอย่างไร คือ บุคคลบาง

คนในโลกนี้เป็นผู้มีศีล มีกัลยาณธรรม แต่บริษัทบริวารของเขาเป็นคนทุศีล