อุชชยสูตร เล่ม ๒๑

อถ โข อุชฺชโย พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ, สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ, เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อุชฺชโย พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ “ภวํปิ โน โคตโม ยญฺญํ วณฺเณตี”ติ. น โข อหํ พฺราหฺมณ สพฺพํ ยญฺญํ วณฺเณมิ, น ปนาหํ พฺราหฺมณ สพฺพํ ยญฺญํ น วณฺเณมิ. ยถารูเป โข พฺราหฺมณ ยญฺเญ คาโว หญฺญนฺติ, อเชฬกา หญฺญนฺติ, กุกฺกุฏสูกรา หญฺญนฺติ, วิวิธา ปาณา สงฺฆาตํ อาปชฺชนฺติ. เอวรูปํ โข อหํ พฺราหฺมณ สารมฺภํ ยญฺญํ น วณฺเณมิ. ตํ กิสฺส เหตุ ? เอวรูปญฺหิ พฺราหฺมณ สารมฺภํ ยญฺญํ น อุปสงฺกมนฺติ อรหนฺโต วา อรหตฺตมคฺคํ วา สมาปนฺนา.

ยถารูเป จ โข พฺราหฺมณ ยญฺเญ เนว คาโว หญฺญนฺติ, น อเชฬกา หญฺญนฺติ, น กุกฺกุฏสูกรา หญฺญนฺติ, น วิวิธา ปาณา สงฺฆาตํ อาปชฺชนฺติ. เอวรูปํ โข อหํ พฺราหฺมณ นิรารมฺภํ ยญฺญํ วณฺเณมิ, ยทิทํ นิจฺจทานํ อนุกุลยญฺญํ. ตํ กิสฺส เหตุ ? เอวรูปญฺหิ พฺราหฺมณ นิรารมฺภํ ยญฺญํ อุปสงฺกมนฺติ อรหนฺโต วา อรหตฺตมคฺคํ วา สมาปนฺนาติ.

อสฺสเมธํ ปุริสเมธํ สมฺมาปาสํ วาชเปยฺยํ นิรคฺคฬํ

มหายญฺญา มหารมฺภา น เต โหนฺติ มหปฺผลา.

อเชฬกา จ คาโว จ วิวิธา ยตฺถ หญฺญเร

น ตํ สมฺมคฺคตา ยญฺญํ อุปยนฺติ มเหสิโน.

ยญจ ยญฺญํ นิรารมฺภา (๑) ยชนฺตานุกุลํ สทา

นาเชฬกา (๒) จ คาโว จ วิวิธา ยตฺถ (๓) หญฺญเร

ตญจ สมฺมคฺคตา ยญฺญํ อุปยนฺติ มเหสิโน.

เอวํ (๔) ยเชถ เมธาวี เอโส ยญฺโญ มหปฺผโล

เอวํ หิ ยชมานสฺส เสยฺโย โหติ น ปาปิโย

ยญฺโญ จ วิปุโล โหติ ปสีทนฺติ จ เทวตาติ. นวมํ.

สมัยนั้น อุชชยพราหมณ์เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ได้ สนทนาปราศรัยพอเป็นที่บันเทิงใจ พอเป็นที่ระลึกถึงกันแล้วจึงนั่ง ณ ที่สมควร ได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคว่า “แม้ท่านพระโคดมเองก็ทรงสรรเสริญยัญของพวก ข้าพเจ้าหรือ”พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “พราหมณ์ เราไม่ได้สรรเสริญยัญไปเสียทุกอย่าง และ เราก็ไม่ได้ติเตียนยัญไปเสียทั้งหมด เราไม่สรรเสริญยัญที่มีกิริยา คือ ยัญที่มีการฆ่า โค ๑ ยัญที่มีการฆ่าแพะ แกะ ๑ ยัญที่มีการฆ่าไก่ สุกร ๑ ยัญที่ทำให้สัตว์ต่าง ๆได้รับความเดือดร้อน ๑ ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะพระอรหันต์หรือท่านผู้บรรลุ อรหัตตมรรคย่อมไม่เกี่ยวข้องกับยัญที่มีกิริยาอย่างนั้น

พราหมณ์ แต่เราสรรเสริญยัญที่ไม่มีกิริยา คือ นิจทาน และอนุกูลยัญ คือ ยัญที่ไม่มีการฆ่าโค ๑ ยัญที่ไม่มีการฆ่าแพะ แกะ ๑ ยัญที่ไม่มีการฆ่าไก่ สุกร ๑ ยัญที่ไม่ทำให้สัตว์ต่าง ๆ ได้รับความเดือดร้อน ๑ ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะพระ อรหันต์หรือท่านผู้บรรลุอรหัตตมรรคย่อมเกี่ยวข้องกับยัญที่ไม่มีกิริยาอย่างนี้”มหายัญที่มีกิริยามากเหล่านั้น คือ

อัสวเมธ บุรุษเมธ สัมมาปาสะ

วาชเปยยะ นิรัคคละ ไม่มีผลมาก

พระอริยะผู้ปฏิบัติชอบ แสวงหาคุณยิ่งใหญ่

ย่อมไม่เกี่ยวข้องกับยัญ

ที่มีการฆ่าแพะ แกะ โค และสัตว์ต่าง ๆ

แต่พระอริยะผู้ปฏิบัติชอบ แสวงหาคุณยิ่งใหญ่

ย่อมเกี่ยวข้องกับยัญที่ไม่มีกิริยา

เอื้ออำนวยประโยชน์ ประชาชนบูชาทุกเมื่อ

และไม่มีการฆ่าแพะ แกะ โค และสัตว์ต่าง ๆ

นักปราชญ์พึงบูชายัญนี้ที่มีผลมาก

เพราะเมื่อบูชายัญอย่างนี้

ย่อมมีแต่ความดี ไม่มีความชั่ว

ยัญย่อมแพร่หลาย และเทวดาก็เลื่อมใส

อุชชยสูตรที่ ๙ จบ