ปสาทสูตร เล่ม ๒๑

๔. อัคคัปปสาทสูตร

ว่าด้วยความเลื่อมใสในสิ่งเลิศ ๔ ประการ

{๓๔} [๓๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความเลื่อมใสในสิ่งที่เลิศมี ๔ ประการนี้ ๔ประการ คืออะไรบ้าง คือ

(๑) สัตว์ทั้งหลายที่ไม่มีเท้าก็ตาม มีสองเท้าก็ตาม มีสี่เท้าก็ตาม มี

เท้ามากก็ตาม มีรูปหรือไม่มีรูปก็ตาม มีสัญญาหรือไม่มีสัญญาก็ตาม

มีสัญญาก็ไม่ใช่ ไม่มีสัญญากไม่ใช่ก็ตาม จะมีประมาณเท่าใดก็ตาม

พระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าอันชาวโลกกล่าวว่าเลิศกว่า

สัตว์เหล่านั้น ชนเหล่าใดเลื่อมใสในพระพุทธเจ้า ชนเหล่านั้นชื่อว่า

เลื่อมใสในสิ่งที่เลิศ และผลอันเลิศย่อมมีแก่ชนผู้เลื่อมใสในสิ่งที่เลิศ

(๒) สังขตธรรมคือธรรมที่ถูกปรุงแต่งขึ้น จะมีประมาณเท่าใดก็ตาม

อริยมรรคมีองค์ ๘ เรากล่าวว่าเลิศกว่าธรรมเหล่านั้น ชนเหล่าใด

เลื่อมใสในอริยมรรคมีองค์ ๘ ชนเหล่านั้นชื่อว่าเลื่อมใสในสิ่งที่เลิศ

และผลอันเลิศย่อมมีแก่ชนผู้เลื่อมใสในสิ่งที่เลิศ

(๓) สังขตธรรมหรืออสังขตธรรมจะมีประมาณเท่าใดก็ตาม วิราคธรรม

คือ ธรรมอันย่ำยีความเมา ธรรมเครื่องกำจัดความกระหาย

ความถอนเสียซึ่งความอาลัย ความเข้าไปตัดวัฏฏะ ธรรมเป็นที่

สิ้นตัณหา ความคลายกำหนัด ความดับ นิพพาน เรากล่าวว่าเลิศ

กว่าธรรมเหล่านั้น ชนเหล่าใดเลื่อมใสในวิราคธรรม ชนเหล่านั้น

ชื่อว่าเลื่อมใสในสิ่งที่เลิศ และผลอันเลิศย่อมมีแก่ชนผู้เลื่อมใสใน

สิ่งที่เลิศ

(๔) หมู่ก็ดี คณะก็ดี จะมีประมาณเท่าใดก็ตาม พระสงฆ์สาวกของ

ตถาคต คือ คู่แห่งบุรุษ ๔ คู่ เป็นบุรุษบุคคล ๘ พระสงฆ์สาวก

ของพระผู้มีพระภาคเจ้านี้ควรแก่ของบูชา ควรแก่ของต้อนรับ ควร

แก่ของทำบุญ ควรแก่การทำอัญชลี เป็นเนื้อนาบุญของชาวโลกที่

ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า เรากล่าวว่าเลิศกว่าหมู่หรือคณะเหล่านั้น ชน

เหล่าใดเลื่อมใสในพระสงฆ์ ชนเหล่านั้นชื่อว่าเลื่อมใสในสิ่งที่เลิศ

และผลอันเลิศย่อมมีแก่ชนผู้เลื่อมใสในสิ่งที่เลิศ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความเลื่อมใสในสิ่งที่เลิศมี ๔ ประการนี้แล”

เมื่อบุคคลรู้แจ้งซึ่งธรรมอันเลิศ เลื่อมใสโดยความ

เป็นของเลิศ เลื่อมใสในพระพุทธเจ้าผู้เลิศ ผู้เป็นทักขิไณย

บุคคลชั้นเยี่ยม

เมื่อเลื่อมใสในพระธรรมอันเลิศ ซึ่งเป็นธรรมปราศจาก

ราคะ สงบและเป็นสุข เลื่อมใสในพระสงฆ์ผู้เลิศ ซึ่งเป็น

บุญเขตชั้นเยี่ยม

เมื่อถวายทานในท่านผู้เลิศนั้น บุญอันเลิศย่อมเจริญ

เรื่อยไป อายุ วรรณะ ยศ เกียรติ สุขะ และพละ

ก็ย่อมเจริญเรื่อยไป

ผู้มีปัญญา ตั้งมั่นแล้วในธรรมอันเลิศ ให้ทานแก่ท่าน

ผู้เป็นบุญเขตอันเลิศ จะเกิดเป็นเทวดาหรือมนุษย์ก็ตาม

ย่อมถึงความเป็นผู้เลิศ บันเทิงอยู่

๕. วัสสการสูตร

ว่าด้วยธรรมที่ทําให้เป็นมหาบุรุษ ๔ ประการ

{๓๕} [๓๕] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวันอันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้นแลวัสสการพราหมณ์ผู้เป็นมหาอำมาตย์ของพระเจ้ามคธเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้สนทนาปราศรัยกับพระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นผ่านการปราศรัยพอให้ระลึกถึงกันไปแล้วจึงนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

“ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ ข้าพระองค์กำหนดผู้ประกอบด้วยธรรม ๔

ประการว่าเป็นมหาบุรุษผู้มีปัญญามาก ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือบุคคลในโลกนี้เป็นผู้ได้สดับเรื่องราวนั้น ๆ มามาก ย่อมรู้เนี้อความแห่งคําที่พูดนั้น ๆ ว่า นี้เป็นเนื้อความแห่งคำที่พูดนี้ นี้เป็นเนื้อความแห่งคำที่พูดนี้ ๑ เป็นผู้มีสติ นึกได้ ตามระลึกได้ถึงสิ่งที่แม้ทำไว้นานแล้ว คำที่แม้พูดไว้นานแล้ว ๑เป็นผู้ขยัน ไม่เกียจคร้านในกิจที่จะต้องช่วยกันทำอันเป็นของคฤหัสถ์ ๑ เป็นผู้ประกอบด้วยปัญญาเป็นเครื่องพิจารณาอันเป็นทางดำเนินในกิจนั้น สามารถที่จะทำ สามารถที่จะจัดแจงได้ ๑ ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ ข้าพระองค์

กำหนดบุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม๔ประการนี้แลว่าเป็นมหาบุรุษผู้มีปัญญามาก

ถ้าเป็นเรื่องที่ควรจะอนุโมทนาแก่ข้าพระองค์ ขอท่านพระโคดมทรง

อนุโมทนาแก่ข้าพระองค์ด้วย แต่ถ้าเป็นเรื่องที่ควรคัดค้านแก่ข้าพระองค์ ขอท่านพระโคดมทรงคัดค้านแก่ข้าพระองค์ด้วย”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนพราหมณ์ เราขอไม่อนุโมทนาแก่ท่าน ทั้งขอไม่คัดค้านแก่ท่าน ถึงเราเองก็กำหนดบุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ประการไว้ว่าเป็นมหาบุรุษผู้มีปัญญามาก ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ