จักกสูตร เล่ม ๒๑

๔. จักกวรรค

๑. จักกสูตร

ว่าด้วยจักร ๔ ประการ

{๓๑} [๓๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จักร๔ ประการนี้เป็นเหตุให้วงล้อสมบัติ ๔

ของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลายผู้ถึงพร้อมแล้วหมุนไปได้ เป็นเหตุให้เทวดา

และมนุษย์ผู้ถึงพร้อมแล้วถึงความเป็นใหญ่ความไพบูลย์ในโภคะทั้งหลายโดยไม่ช้านักเลย จักร ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ปฏิรูปเทสวาสะ การอยู่ในถิ่นที่เหมาะ

(๒) สัปปุริสูปัสสยะ การคบสัตบุรุษ

(๓) อัตตสัมมาปณิธิ การตั้งตนไว้ชอบ

(๔) ปุพเพกตปุญญตา ความเป็นผู้มีบุญได้กระทำไว้ก่อน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จักร ๔ ประการนี้เป็นเหตุให้วงล้อสมบัติ ๔ ของ

เทวดาและมนุษย์ทั้งหลายผู้ถึงพร้อมแล้วหมุนไปได้ เป็นเหตุให้เทวดาและ

มนุษย์ผู้ถึงพร้อมแล้วถึงความเป็นใหญ่ความไพบูลย์ในโภคะทั้งหลายโดยไม่ช้านักเลย

นรชนพึงอยู่ในถิ่นที่เหมาะ พึงทำอารยชนให้เป็นมิตร

เป็นผู้ถึงพร้อมด้วยความตั้งตนไว้ชอบ เป็นผู้มีบุญได้ทำ

ไว้ในก่อน ธัญชาติ ทรัพย์ ยศ ชื่อเสียง และความสุข

ย่อมจะหลั่งไหลมาสู่นรชนนั้น

๒. สังคหสูตร

ว่าด้วยสังคหวัตถุ ๔ ประการ

{๓๒} [๓๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สังคหวัตถุมี ๔ ประการนี้ ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ทาน การให้ปัน

(๒) เปยยวัชชะ การเจรจาไพเราะ

(๓) อัตถจริยา การบำเพ็ญประโยชน์

(๔) สมานัตตตา การเป็นผู้มีตนสม่ำเสมอ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สังคหวัตถุมี ๔ ประการนี้แล,,

การให้ปัน ๑ การเจรจาไพเราะ ๑ การบำเพ็ญประโยชน์

ในโลกนี้ ๑ การเป็นผู้มีตนสมํ่าเสมอในธรรมนั้น ๆ ตาม

สมควร ๑ ธรรมเหล่านั้นแลเป็นเครื่องยึดเหนี่ยวใจกันไว้

ในโลก เหมือนสลักเพลารถคุมรถที่แล่นไปอยู่ไว้ฉะนั้น

ถ้าธรรมเครื่องยึดเหนี่ยวใจเหล่านี้ไม่พึงมีไซร้ มารดา

หรือบิดาก็จะไม่พึงได้ความนับถือหรือการบูชาเพราะเหตุ

แห่งบุตร

ก็เพราะบัณฑิตทั้งหลายพิจารณาเห็นธรรมเครื่องยึด

เหนี่ยวใจเหล่านี้ ฉะนั้น บัณฑิตเหล่านั้นจึงถึงความเป็น

ใหญ่และเป็นที่น่าสรรเสริญ