๙. หัตถปาทปัพพสูตร ที่ ๑ เล่ม ๑๘

๙. ปฐมหัตถปาโทปมสูตร

ว่าด้วยเปรียบมือและเท้ากับอายตนะ สูตรที่ ๑

{๓๐๕} [๒๓๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อมือทั้งสองมีอยู่ การจับและการวางก็ปรากฏ เมื่อเท้าทั้งสองมีอยู่ การก้าวไปและการถอยกลับก็ปรากฏ เมื่อข้อทั้งหลายมีอยู่ การคู้เข้าและการเหยียดออกก็ปรากฏ เมื่อท้องมีอยู่ ความหิวและความกระหายก็ปรากฏ ฉันใด ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อจักษุมีอยู่สุขและทุกข์อันเป็นภายในย่อมเกิดขึ้นได้เพราะจักขุสัมผัสเป็นปัจจัย ... เมื่อมโนมีอยู่ สุขและทุกข์อันเป็นภายในย่อมเกิดขึ้นได้เพราะมโนสัมผัสเป็นปัจจัยฉันนั้นเหมือนกันดูก่อนภิกษุทั้งหลาย

{๓๐๖} เมื่อมือทั้งสองไม่มี การจับและการวางก็ไม่ปรากฏ เมื่อเท้าทั้งสองไม่มี การก้าวไปและการถอยกลับก็ไม่ปรากฏ เมื่อข้อทั้งหลายไม่มี การคู้เข้าและการเหยียดออกก็ไม่ปรากฏ เมื่อท้องไม่มี ความหิวและความกระหายก็ไม่ปรากฏ ฉันใด ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อจักษุไม่มี สุขและทุกข์อันเป็นภายในย่อมเกิดขึ้นเพราะจักขุสัมผัสเป็นปัจจัยไม่ได้ ... เมื่อมโนไม่มี สุขและทุกข์อันเป็นภายในย่อมเกิดขึ้นเพราะมโนสัมผัสเป็นปัจจัยไม่ได้ ฉันนั้นเหมือนกัน”

๑๐. ทุติยหัตถปาโทปมสูตร

ว่าด้วยเปรียบมือและเท้ากับอายตนะ สูตรที่ ๒

{๓๐๗} [๒๓๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อมือทั้งสองมีอยู่ การจับและการวางก็มี เมื่อเท้าทั้งสองมีอยู่ การก้าวไปและการถอยกลับก็มี เมื่อข้อทั้งหลายมีอยู่การคู้เข้าและการเหยียดออกก็มี เมื่อท้องมีอยู่ ความหิวและความกระหายก็มี ฉันใด ดูก่อนภิกษุทั้งหลายเมื่อจักษุมีอยู่ สุขและทุกข์อันเป็นภายใน