๑๐. ภิกขกสูตร เล่ม ๑๕

๑๐. ภิกขกสูตร

ว่าด้วยผู้ละบุญและบาปได้ชื่อว่าภิกษุ

{๗๑๖} [๒๐๖] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

ครั้งนั้นแล ภิกขกพราหมณ์เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ปราศรัยกับพระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นผ่านการปราศรัยพอให้ระลึกถึงกันไปแล้วจึงนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ ข้าพระองค์เป็นผู้ขอ พระองค์ก็เป็นผู้ขอ ในเรื่องนี้ พวกเราจะมีความแตกต่างอะไรกัน”

{๗๑๗} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

บุคคลจะชื่อว่าเป็นภิกษุเพราะเหตุเพียงขอคนอื่นก็หาไม่ ทั้งจะชื่อว่าเป็นภิกษุเพียงเพราะสมาทานธรรมอันเป็นพิษก็หาไม่

ผู้ใดละบุญและบาปในโลกนี้ได้แล้ว ประพฤติพรหมจรรย์ รู้ธรรมทั้งปวงด้วยปัญญาแล้วเที่ยวไปในโลกอยู่ ผู้นั้นแลเรียกได้ว่าเป็นภิกษุ

{๗๑๘} เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอย่างนี้แล้ว ภิกขกพราหมณ์ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ พระดำรัสของพระองค์ แจ่มแจ้งนัก พระดำรัสของพระองค์ไพเราะนัก พระพุทธเจ้าข้า พระองค์ทรงประกาศธรรมโดยอเนกปริยายอย่างนี้ เปรียบเหมือนบุคคลหงายของที่คว่ำ เปิดของที่ปิด บอกทางแก่คนหลงทาง หรือส่องประทีปในที่มืดด้วยตั้งใจว่า ‘คนมีตาดีจักเห็นรูปได้’ ดังนี้ ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ ข้าพระองค์ นี้ขอถึงพระผู้มีพระภาคเจ้า พร้อมทั้งพระธรรม และพระภิกษุสงฆ์ว่าเป็นสรณะ ขอพระองค์ได้โปรดจำข้าพระองค์ว่าเป็นอุบาสกผู้มอบชีวิตถึงสรณะจำเดิมแต่วันนี้เป็นต้นไป”

๑๑. สังครวสูตร

ว่าด้วยการอาบนํ้าล้างบาป

{๗๑๙} [๒๐๗] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

ก็สมัยนั้นแล สังครวพราหมณ์อาศัยอยู่ในพระนครสาวัตถี เป็นผู้ถือลัทธิว่าคนจะบริสุทธิ์ได้ด้วยน้ำ จึงปรารถนาความบริสุทธิ์ด้วยนํ้า เพียรพยายามลงอาบนํ้าชำระร่างกายทั้งเย็นทั้งเช้าเป็นประจำ ครั้งนั้นแลเป็นเวลาเช้า ท่านพระอานนท์ครองอันตรวาสกแล้วถือบาตรจีวรเข้าไปบิณฑบาตในพระนครสาวัตถี ครั้นเที่ยวบิณฑบาตในพระนครสาวัตถี กลับจากบิณฑบาต ภายหลังฉันภัตตาหารแล้วได้{๗๒๐}เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ

ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วจึงนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่งท่านพระอานนท์นั่งแล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ สังครวพราหมณ์อาศัยอยู่ในพระนครสาวัตถี ถือลัทธิว่าคนจะบริสุทธิ์ได้ด้วยน้ำ จึงปรารถนาความบริสุทธิ์ด้วยนํ้า เพียรพยายามลงอาบนํ้าชำระร่างกายทั้งเย็นทั้งเช้าเป็นประจำ ข้าพระองค์ขอโอกาส ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงอาศัยความเอ็นดูเสด็จไปโปรดสังครวพราหมณ์ยังที่อยู่อาศัยด้วยเถิด พระพุทธเจ้าข้า” พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงรับโดยดุษณีภาพแล้วครั้งนั้นแลเป็นเวลาเช้า พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงครองอันตรวาสกแล้ว ทรงถือบาตรจีวรเสด็จเข้าไปหาสังครวพราหมณ์ถึงที่อยู่อาศัย ครั้นแล้วประทับนั่งบนอาสนะที่ปูลาดไว้

{๗๒๑} ลำดับนั้น สังครวพราหมณ์เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ปราศรัยกับพระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นผ่านการปราศรัยพอให้ระลึกถึงกันไปแล้วจึงนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสถามสังครวพราหมณ์ว่า “ดูก่อนพราหมณ์ ทราบมาว่า ท่านถือลัทธิว่าคนจะบริสุทธิ์ได้ด้วยนํ้า จึงปรารถนาความบริสุทธิ์ด้วยน้ำ เพียรพยายามลงอาบน้ำชำระร่างกายทั้งเย็นทั้งเช้าเป็นประจำจริงหรือ”