พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย · ยักขสังยุต
๑. อินทกสูตร เล่ม ๑๕
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๘๐๑–๘๐๓ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑/๑๒ ในยักขสังยุตมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย สคาถวรรค ยักขสังยุต อินทกสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๑๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๒๕ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑๕)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๑๕ หน้า ๓๔๗–๓๔๘
๑๐. ยักขสังยุต
๑. อินทกสูตร
ว่าด้วยสัตว์ผู้อยู่ในครรภ์
{๘๐๑} [๒๓๕] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่บนภูเขาอินทกูฏซึ่งเป็นที่ครอบครองของอินทกยักษ์ ใกล้พระนครราชคฤห์
{๘๐๒} ครั้งนั้นแล อินทกยักษ์เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้กราบทูลด้วยคาถาว่า
ท่านผู้รู้ทั้งหลายกล่าวว่า ‘รูปมิใช่ชีวะ’สัตว์นี้จะพบสรีระนี้ได้อย่างไรหนอ กระดูกและก้อนเนื้อมาจากไหน สัตว์นี้จะอยู่ในครรภ์ได้อย่างไร{๘๐๓} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า
รูปนี้เป็นกลละ ก่อน จากกลละก็เป็นอัพพุทะ จากอัพพุทะเกิดเป็นเปสิ จากเปสิเกิดเป็นฆนะ จากฆนะเกิดเป็น ๕ ปุ่ม ต่อจากนั้นก็มีผม ขน และเล็บเกิดขึ้นมารดาของสัตว์ในครรภ์บริโภคสิ่งใดไป ไม่ว่าจะเป็นข้าว น้ำ และโภชนาหาร สัตว์ผู้อยู่ในครรภ์มารดาก็ยังอัตภาพให้เป็นไปในครรภ์นั้นด้วยสิ่งนั้น
- ๑กลละ คือ ส่วนที่เล็กละเอียดที่สุดของรูปซึ่งเกิดขึ้นครั้งแรก มีลักกษณะกลม สีใส ขนาดเท่าหยาดนํ้ามันงาที่ติดอยู่ที่ปลายด้ายซึ่งกรอจากเส้นขนแกะจริง ๓ เส้น อัพพุทะ คือ ส่วนที่เล็กละเอียดของรูปที่วิวัฒนาการถัดจากกลละนั้นไปหนึ่งสัปดาห์ มีสีเหมือนนํ้าล้างเนื้อ เปสิ คือ ส่วนของรูปที่วิวัฒนาการถัดจากอัพพุทะไปหนึ่งสัปดาห์ มีสักษณะเป็นชิ้นเนื้อคล้ายดีบุกเหลว ฆนะ คือ ส่วนของรูปที่วิวัฒนาการจากเปสิโดยหนึ่งสัปดาห์ มีลักษณะเป็นก้อนเนื้อ เกิดเป็น ๕ ปุ่ม คือ ปุ่มแขน ๒ ปุ่มเท้า ๒ ปุ่มศีรษะ ๑ เกิดขึ้นในสัปดาห์ที่ ๕ (สํ.ส.อ.๒๘๔-๒๘๕)
๒. สักกสูตร
ว่าด้วยผู้จะสอนคนอื่น
{๘๐๔} [๒๓๖] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่บนภูเขาคิชฌกูฏ ใกล้พระนครราชคฤห์
{๘๐๕} ครั้งนั้นแล ยักษ์ตนหนึ่งมีชื่อ ว่าสักกะ เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้กราบทูลด้วยคาถาว่า
การสั่งสอนคนอื่นนั้นไม่เหมาะแก่สมณะเช่นท่านผู้ละกิเลสที่ร้อยรัดได้หมดแล้ว ผู้พ้นจากภพทั้งสามแล้ว{๘๐๖} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า
ดูก่อนสักกะ ธรรมเครื่องอยู่ร่วมกันย่อมเกิดด้วยเหตุอย่างใดอย่างหนึ่ง คนมีปัญญาไม่ควรมีใจหวั่นไหวไปตามเหตุนั้นถ้าคนมีใจผ่องใสแล้วสั่งสอนคนอื่น คนนั้นย่อมไม่เป็นผู้พัวพันด้วยเหตุนั้น นอกจากจะอนุเคราะห์เอ็นดู
๓. สูจิโลมสูตร
ว่าด้วยราคะโทสะมีอัตภาพเป็นเหตุ
{๘๐๗} [๒๓๗] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่บนแท่นที่มีแม่แคร่รองรับ อันเป็นที่ครอบครองของสูจิโลมยักษ์ ใกล้หมู่บ้านคยา ก็ขณะนั้นแล ขรยักษ์กับสูจิโลมยักษ์เดินผ่านไปไม่ไกลจากพระผู้มีพระภาคเจ้านัก ครั้งนั้นแล ขรยักษ์ได้พูดกับสูจิโลมยักษ์ว่า “นั่นสมณะ”
- ๑ยักษ์ชื่อว่าสักกะ เป็นยักษ์ที่เป็นฝ่ายมาร (สํ.ส.อ. ๒๘๖)
จบ ๑. อินทกสูตร