๓. สุภสูตร เล่ม ๑๕

{๔๒๐} ขณะนั้นแล มารผู้มีใจบาปต้องการจะให้พระผู้มีพระภาคเจ้าเกิดความกลัว ความหวาดสะดุ้ง ขนลุกขนพอง จึงเนรมิตเพศเป็นพญาช้างใหญ่เข้าไปหาพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ พญาช้างใหญ่นั้นมีศรีษะเหมือนก้อนหินใหญ่สีดำ มีงาทั้งสองเหมือนเงินบริสุทธิ์ มีงวงเหมือนงอนไถขนาดใหญ่{๔๒๑} ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบว่า “นี่คือมารผู้มีใจบาป” จึงตรัสกะมารผู้มีใจบาปด้วยพระคาถาว่า

ท่านจำแลงเพศทั้งที่งามและไม่งาม ท่องเที่ยวอยู่ตลอดกาลอันยืดยาวนาน มารผู้มีใจบาปเอ๋ย ท่านอย่าขวนขวายจำแลงเพศนั้นเลย ท่านถูกเรากำจัดเสียแล้ว

ครั้งนั้นแล มารผู้มีใจบาปรู้ว่า “พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงรู้จักเรา พระสุคตทรงรู้จักเรา” จึงเป็นทุกข์เสียใจ ได้อันตรธานไปในที่นั้นนั่นเอง

๓. สุภสูตร

ว่าด้วยมารจำแลงเพศต่าง ๆ

{๔๒๒} [๑๓๙] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าไต้ตรัสรู้ใหม่ ๆ ประทับอยู่ ณ ต้นอชปาลนิโครธ ใกล้ฝั่งแม่นํ้าเนรัญชรา ตำบลอุรุเวลา ก็โดยสมัยนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับนั่งอยู่ในที่กลางแจ้งในราตรีอันมืดสนิท และฝนกำลังตกประปรายอยู่{๔๒๓} ขณะนั้นแล มารผู้มีใจบาปต้องการจะให้พระผู้มีพระภาคเจ้าเกิดความกลัว ความหวาดสะดุ้ง ขนลุกขนพอง จึงเข้าไปหาพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับแล้วแสดงเพศต่าง ๆ หลากหลาย ทั้งที่งามทั้งที่ไม่งาม ในที่ไม่ไกลพระผู้มีพระภาคเจ้า

{๔๒๔} ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบว่า “นี่คือมารผู้มีใจบาป” จึงได้ตรัสกะมารผู้มีใจบาปด้วยพระคาถาทั้งหลายว่า

ท่านจำแลงเพศทั้งที่งามทั้งที่ไม่งาม ท่องเที่ยวอยู่ตลอดกาลอันยืดยาวนาน มารผู้มีใจบาปเอ๋ย ท่านอย่าขวนขวายจำแลงเพศนั้นเลย ท่านถูกเรากำจัดเสียแล้ว

ก็ชนเหล่าใดสำรวมดีแล้วทางกาย วาจาใจ ชนเหล่านั้น ย่อมไม่ตกอยู่ในอำนาจของมาร ชนเหล่านั้นย่อมไม่เป็นผู้เดินตามหลังมาร

ครั้งนั้นแล มารผู้มีใจบาปรู้ว่า “พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงรู้จักเรา พระสุคตทรงรู้จักเรา” จึงเป็นทุกข์ เสียใจ ได้อันตรธานไปในที่นั้นนั่นเอง

๔. ปฐมมารปาสสูตร

ว่าด้วยการพ้นจากบ่วงแห่งมาร สูตรที่ ๑

{๔๒๕} [๑๔๐] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน ใกล้พระนครพาราณสี ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย” ภิกษุทั้งหลายได้ทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย วิมุตติอันยอดเยี่ยม เราได้บรรลุแล้ว วิมุตติอันยอดเยี่ยมเราก็ทำให้แจ่มแจ้งได้แล้วเพราะใส่ใจโดยแยบคาย เพราะตั้งความเพียรไว้ชอบโดยแยบคาย ดูก่อนภิกษุทั้งหลายแม้เธอทั้งหลายก็จงบรรลุซึ่งวิมุตติอันยอดเยี่ยม จงทำให้แจ่มแจ้งซึ่งวิมุตติอันยอดเยี่ยมเพราะใส่ใจโดยแยบคาย เพราะตั้งความเพียรไว้ชอบโดยแยบคายเถิด”