๓. พรหมเทวสูตร เล่ม ๑๕

เอวมฺเม สุตํ:- เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อญฺญตริสฺสา พฺราหฺมณิยา พฺรหฺมเทโว นาม ปุตฺโต ภควโต สนฺติเก อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต โหติ.

อถ โข อายสฺมา พฺรหฺมเทโว เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต นจิรสฺเสว ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ, ตทนุตฺตรํ พฺรหฺมจริย- ปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหาสิ, “ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา”ติ อพฺภญฺญาสิ, อญฺญตโร จ ปนายสฺมา พฺรหฺมเทโว อรหตํ อโหสิ.

อถ โข อายสฺมา พฺรหฺมเทโว ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สาวตฺถึ ปิณฺฑาย ปาวิสิ, สาวตฺถิยํ สปทานํ ปิณฺฑาย จรมาโน เยน สกมาตุ นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมโต พฺรหฺมเทวสฺส มาตา พฺราหฺมณี พฺรหฺมุโน อาหุตึ นิจฺจํ ปคฺคณฺหาติ. อถ โข พฺรหฺมุโน สหมฺปติสฺส เอตทโหสิ “อยํ โข อายสฺมโต พฺรหฺมเทวสฺส มาตา พฺราหฺมณี พฺรหฺมุโน อาหุตึ นิจฺจํ ปคฺคณฺหาติ, ยนฺนูนาหํ ตํ อุปสงฺกมิตฺวา สํเวเชยฺยนฺ”ติ. อถ โข พฺรหฺมา สหมฺปติ เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมฺมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมฺมิญฺเชยฺย, เอวเมว พฺรหฺมโลเก อนฺตรหิโต อายสฺมโต พฺรหฺมเทวสฺส มาตุ นิเวสเน ปาตุรโหสิ. อถ โข พฺรหฺมา สหมฺปติ เวหาสณฺฐิโต (๑) อายสฺมโต พฺรหฺมเทวสฺส มาตรํ พฺราหฺมณึ คาถาย อชฺฌภาสิ:-

ทูเร อิโต พฺราหฺมณิ พฺรหฺมโลโก

ยสฺสาหุตึ ปคฺคณฺหาสิ นิจฺจํ

เนตาทิโส พฺราหฺมณิ พฺรหฺมภกฺโข

กึ ชปฺปสิ พฺรหฺมปถํ อชานํ. (๒)

เอโส หิ เต พฺราหฺมณิ พฺรหฺมเทโว

นิรูปธิโก อติเทวปตฺโต

อกิญฺจโน ภิกฺขุ อนญฺญโปสี (๓)

โย เต โส (๔) ปิณฺฑาย ฆรํ ปวิฏฺโฐ.

อาหุนิโย เวทคุ ภาวิตตฺโต

นรานํ เทวานญฺจ ทกฺขิเณยฺโย

พาหิตฺวา ปาปานิ อนูปลิตฺโต

ฆาเสสนํ อิริยติ สีติภูโต.

น ตสฺส ปจฺฉา น ปุรตฺถมตฺถิ

สนฺโต วิธูโม อนิโฆ นิราโส

นิกฺขิตฺตทณฺโฑ ตสถาวเรสุ

โส ตฺยาหุตึ ภุญฺชตุ อคฺคปิณฺฑํ.

วิเสนิภูโต อุปสนฺตจิตฺโต

นาโคว ทนฺโต จรติ อเนโช

ภิกฺขุ สุสีโล สุวิมุตฺตจิตฺโต

โส ตฺยาหุตึ ภุญฺชตุ อคฺคปิณฺฑํ.

ตสฺมึ ปสนฺนา อวิกมฺปมานา

ปติฏฺฐเปหิ ทกฺขิณํ ทกฺขิเณยฺเย

กโรหิ ปุญฺญํ สุขมายติกํ

ทิสฺวา มุนึ พฺราหฺมณิ โอฆติณฺณํ. (๕)

ตสฺมึ ปสนฺนา อวิกมฺปมานา

ปติฏฺฐเปสิ (๖) ทกฺขิณํ ทกฺขิเณยฺเย

อกาสิ ปุญฺญํ สุขมายติกํ

ทิสฺวา มุนึ พฺราหฺมณิ โอฆติณฺณนฺติ.

ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี สมัยนั้น บุตรของนางพราหมณีคนหนึ่ง ชื่อพรหมเทพ ออกบวชในสำนักของพระผู้มีพระภาคครั้งนั้น ท่านพระพรหมเทพหลีกออกไปอยู่คนเดียว ไม่ประมาท มีความเพียร อุทิศกายและใจอยู่ ไม่นานนักก็ทำให้แจ้งซึ่งประโยชน์ยอดเยี่ยมอันเป็นที่สุดแห่ง พรหมจรรย์ ที่เหล่ากุลบุตรออกจากเรือนบวชเป็นบรรพชิตโดยชอบต้องการด้วย ปัญญาอันยิ่งเองเข้าถึงอยู่ในปัจจุบัน รู้ชัดว่า “ชาติสิ้นแล้ว อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว ทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว ไม่มีกิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้อีกต่อไป” ก็แลท่าน พระพรหมเทพเป็นพระอรหันต์รูปหนึ่งในบรรดาพระอรหันต์ทั้งหลายครั้นเวลาเช้า

ท่านพระพรหมเทพครองอันตรวาสก ถือบาตรและจีวรเข้าไป บิณฑบาตยังกรุงสาวัตถี เที่ยวบิณฑบาตในกรุงสาวัตถีตามลำดับตรอกแล้วเข้าไป ยังที่อยู่แห่งมารดาของตน สมัยนั้น นางพราหมณีมารดาของท่านพระพรหมเทพ ถือการบูชาด้วยก้อนข้าวแก่พรหมเป็นนิตย์ ครั้งนั้น ท้าวสหัมบดีพรหมดำริว่า “นางพราหมณีผู้มารดาของท่านพระพรหมเทพนี้ ถือการบูชาด้วยก้อนข้าวแก่พรหมเป็นนิตย์ ทางที่ดีเราพึงเข้าไปหานางแล้วทำให้สลดใจ”ลำดับนั้น ท้าวสหัมบดี พรหมยืนอยู่ในอากาศ ได้กล่าวกับนางพราหมณีมารดาของท่านพระพรหมเทพ ด้วยคาถาทั้งหลายว่านางพราหมณี ท่านถือการบูชา

ด้วยก้อนข้าว แก่พรหมใดเป็นนิตย์

พรหมโลกของพรหมนั้นอยู่ไกลจากที่นี้

นางพราหมณี อาหารของพรหมไม่ใช่เช่นนี้

ท่านไม่รู้จักทางของพรหม ทำไมจึงบ่นถึงพรหม

นางพราหมณี ก็ท่านพระพรหมเทพของท่านนั้น

เป็นผู้ไร้อุปธิ ถึงความเป็นอติเทพ

ไม่มีกิเลสเครื่องกังวล เห็นภัยเนือง ๆ ไม่เลี้ยงดูผู้อื่น

ท่านพระพรหมเทพผู้เข้าสู่เรือนของท่านเพื่อบิณฑบาต

เป็นผู้สมควรแก่ก้อนข้าวที่บุคคลพึงนำมาบูชา

ผู้ถึงฝั่งแห่งเวท อบรมตนแล้ว

ควรแก่ทักษิณาของมนุษย์และเทวดาทั้งหลาย

ลอยบาปแล้ว ไม่ถูกตัณหาและทิฏฐิฉาบทา

เป็นคนเยือกเย็น กำลังเที่ยวแสวงหาอาหารอยู่

อดีตและอนาคตไม่มีแก่ท่านพระพรหมเทพนั้น

ท่านพระพรหมเทพเป็นผู้สงบระงับ ปราศจากควัน

ไม่มีทุกข์ ไม่มีความหวัง วางอาชญาแล้ว

ในปุถุชนผู้ยังมีความหวาดหวั่นและในพระขีณาสพผู้มั่นคง

ขอท่านพระพรหมเทพนั้นจงบริโภคบิณฑบาตอันเลิศ

สำหรับบูชาพรหมของท่าน

ท่านพระพรหมเทพซึ่งเป็นผู้ปราศจากเสนามาร

มีจิตสงบระงับ ฝึกตนแล้ว

เที่ยวไปเหมือนช้างประเสริฐ ไม่หวั่นไหว

เป็นภิกษุมีศีลดี มีจิตพ้นวิเศษแล้ว

ขอท่านพระพรหมเทพนั้น จงบริโภคบิณฑบาตอันเลิศ

สำหรับบูชาพรหมของท่าน

ท่านจงเป็นผู้เลื่อมใสในท่านพระพรหมเทพนั้น

เป็นผู้ไม่หวั่นไหว ตั้งทักษิณาไว้ในท่านผู้เป็นทักขิไณยบุคคล

นางพราหมณี ท่านเห็นมุนีผู้ข้ามโอฆะได้แล้ว

จงทำบุญอันจะนำความสุขมาให้สืบ ๆ ไป

ท่านจงเป็นผู้เลื่อมใสในท่านพระพรหมเทพนั้น

เป็นผู้ไม่หวั่นไหว ตั้งทักษิณาไว้ในท่านผู้เป็นทักขิไณยบุคคล

นางพราหมณี ท่านเห็นมุนีผู้ข้ามโอฆะได้แล้ว

จงทำบุญอันจะนำความสุขมาให้สืบ ๆ ไป

พรหมเทวสูตรที่ ๓ จบ