๖. ปมาทสูตร เล่ม ๑๕

{๕๘๓} ลำดับนั้น ท่านพระมหาโมคคัลลานะได้กล่าวกะพรหมรับใช้ด้วยคาถาว่า

สาวกทั้งหลายของพระพุทธเจ้า ผู้เป็นพระอรหันต์ขีณาสพซึ่งได้วิชชา ๓ บรรลุอิทธิวิธิญาณ ฉลาดในเจโตปริยญาณ ยังมีอยู่อีกมาก

{๕๘๔} ลำดับนั้นแล พรหมรับใช้นั้นชื่นชมอนุโมทนาภาษิตของท่านมหาโมคคัลลานะแล้วเข้าไปหาพรหมนั้นถึงที่อยู่ ครั้นแล้วได้กล่าวคำนี้กะพรหมนั้นว่า “ข้าแต่ท่านผู้นิรทุกข์ พระมหาโมคคัลลานะกล่าวเช่นนี้ว่า

สาวกทั้งหลายของพระพุทธเจ้าผู้เป็นพระอรหันตขีณาสพ ซึ่งได้วิชชา ๓ บรรลุอิทธิวิธิญาณ ฉลาดในเจโตปริยญาณ ยังมีอยู่อีกมาก

{๕๘๕} พรหมรับใช้ได้กล่าวดังนี้แล้ว พรหมนั้นได้ชื่นชมยินดีภาษิตของพรหมรับใช้นั้นแล้วแล

๖. พรหมโลกสูตร

ว่าด้วยพรหมผู้ประมาท

{๕๘๖} [๑๗๗] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

ก็สมัยนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จหลีกเร้นพักผ่อนกลางวันอยู่ ครั้งนั้นแล สุพรหมปัจเจกพรหมและสุทธาวาสปัจเจกพรหมเข้าไปใกล้ที่ประทับของพระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นแล้วได้ยืนพิงบานประตูองค์ละบาน

ลำดับนั้นแล สุพรหมปัจเจกพรหมได้กล่าวกะสุทธาวาสปัจเจกพรหมว่า “แน่ะท่านผู้นิรทุกข์ ไม่ใช่เวลาที่จะเข้าเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าก่อน พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จหลีกเร้นพักผ่อนกลางวันอยู่ ก็พรหมโลกโน้นบริบูรณ์และเบิกบาน แต่พรหมในพรหมโลกนั้นอยู่ด้วยความประมาท แน่ะท่านผู้นิรทุกข์ พวกเรามาไปด้วยกัน จักเข้าไปในพรหมโลกนั้น แล้วทำให้พรหมนั้นสลดใจ” สุทธาวาสปัจเจกพรหมได้รับคำของสุพรหมปัจเจกพรหมแล้วครั้งนั้นแล สุพรหมปัจเจกพรหมและสุทธาวาสปัจเจกพรหมได้ อันตรธานไปจากเบื้องพระพักตร์ของพระผู้มีพระภาคเจ้ามาปรากฏกายที่พรหมโลกนั้น เหมือนคนที่แข็งแรงเหยียดแขนที่คู้ออกหรือคู้แขนที่เหยียดเข้าฉะนั้น พรหมนั้นได้เห็นพรหมทั้งสองท่านนั้นซึ่งมุ่งมาแต่ไกล ครั้นแล้วได้กล่าวเชื้อเชิญพรหมเหล่านั้นดังนี้ว่า “เชิญเถิด ท่านผู้นิรทุกข์ทั้งหลาย พวกท่านมากันแต่ที่ไหนเล่า”พรหมเหล่านั้นกล่าวว่า “แน่ะท่านผู้นิรทุกข์ พวกเรามาแต่สำนักของพระผู้มีพระภาคเจ้าผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น แน่ะท่านผู้นิรทุกข์ ก็ท่านไปสู่ที่บำรุงของพระผู้มีพระภาคเจ้าผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้นบ้างไหมเล่า”

{๕๘๗} เมื่อพรหมเหล่านั้นกล่าวแล้วเช่นนี้แล พรหมนั้นอดกลั้นคำนั้นไม่ได้ จึงเนรมิตตนเป็นพันตนแล้วได้กล่าวคำนี้กะสุพรหมปัจเจกพรหมว่า “แน่ะท่านผู้นิรทุกข์ ท่านเห็นอิทธานุภาพเห็นปานนี้ของเราหรือไม่”

“แน่ะท่านผู้นิรทุกข์ เราเห็นอิทธานุภาพเห็นปานนี้ของท่านแล้ว”

“แน่ะท่านผู้นิรทุกข์ เรานั้นแลเป็นผู้มีฤทธิ์มากอย่างนี้ มีอานุภาพมากอย่างนี้ จักไปสู่ที่บำรุงของสมณะหรือพราหมณ์ผู้ใดอีกเล่า”

{๕๘๘} ลำดับนั้นแล สุพรหมปัจเจกพรหมเนรมิตตนเป็นสองพันตนแล้วได้ กล่าวคำนี้กะพรหมว่า “แน่ะท่านผู้นิรทุกข์ ท่านเห็นอิทธานุภาพเห็นปานนี้ ของเราหรือไม่”

พรหมนั้นกล่าวว่า “แน่ะท่านผู้นิรทุกข์ เราเห็นอิทธานุภาพเห็นปานนี้ ของท่านแล้ว”

“แน่ะท่านผู้นิรทุกข์ พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้นเท่านั้นเป็นผู้มีฤทธิ์มากกว่าและมีอานุภาพยิ่งใหญ่กว่าท่านและเราด้วย แน่ะท่านผู้นิรทุกข์ ท่านพึงไปสู่ที่บำรุงของพระผู้มีพระภาคเจ้าผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้นเถิด”{๕๘๙} ครั้งนั้นแล พรหมนั้นได้กล่าวกะสุพรหมปัจเจกพรหมด้วยคาถาว่า

แน่ะพรหม เราผู้ได้ฌาน มีรูปครุฑ ๓๐๐ รูปหงส์ ๔๐๐ รูปเหยี่ยวตะไกร ๕๐๐ และวิมานของเรานี้นั้นย่อมรุ่งโรจน์ส่องสว่างอยู่ในทิศเหนือ

{๕๙๐} สุพรหมปัจเจกพรหมและสุทธาวาสปัจเจกพรหมกล่าวว่า

วิมานของท่านนั้นถึงจะรุ่งโรจน์ส่องสว่างอยู่ในทิศเหนือก็จริง ถึงเช่นนั้น เพราะเห็นโทษในรูป และเห็นรูปที่สั่นด้วยความหนาวเป็นต้นอยู่เป็นนิจ ฉะนั้น พระศาสดาผู้ทรงพระปัญญาเลิศลํ้าจึงไม่ทรงยินดีในรูป{๕๙๑} ครั้งนั้นแล สุพรหมปัจเจกพรหมและสุทธาวาสปัจเจกพรหมทำให้พรหมนั้นสลดใจได้แล้วก็อันตรธานไปในที่นั้นนั่นเอง ก็พรหมนั้นโดยสมัยต่อมาได้ไปสู่ที่บำรุงของพระผู้มีพระภาคเจ้าผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้วแล

๗. ปฐมโกกาลิกสูตร

ว่าด้วยพรหมกล่าวปรารภโกกาลิกภิกษุ

{๕๙๒} [๑๗๘] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

ก็สมัยนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จหลีกเร้นพักผ่อนกลางวันอยู่ ครั้งนั้นแล สุพรหมปัจเจกพรหมและสุทธาวาสปัจเจกพรหมเข้าไปใกล้ที่ประทับของพระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นแล้วได้ยืนพิงบานประตูองค์ละบาน{๕๙๓} ลำดับนั้นแล สุพรหมปัจเจกพรหมได้กล่าวคาถานี้ปรารภโกกาลีกภิกษุในที่ประทับของพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

ในโลกนี้ ใครจะพึงมีปัญญากำหนดวัดพระขีณาสพผู้มีคุณอันใคร ๆ ประมาณไม่ใด้ ข้าพเจ้าเห็นว่า ผู้นั้นเป็นผู้มีปัญญาตํ่า ยังเป็นปุถุชนอยู่ แต่อาจเอื้อมวัดพระขีณาสพผู้มีคุณอันใคร ๆ ประมาณมิได้

๘. กตโมรกติสสกสูตร

ว่าด้วยพรหมกล่าวปรารภกตโมรกติสสกภิกษุ

{๕๙๔} [๑๗๙] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

ก็สมัยนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จหลีกเร้นพักผ่อนกลางวันอยู่ ครั้งนั้นแล สุพรหมปัจเจกพรหมและสุทธาวาสปัจเจกพรหมเข้าไปใกล้ที่ประทับของพระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นแล้วได้ยืนพิงบานประตูองค์ละบาน{๕๙๕} ลำดับนั้นแล สุทธาวาสปัจเจกพรหมได้กล่าวคาถานี้ปรารภกตโมรกติสสกภิกษุในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า