๓. ตติยเทวสูตร เล่ม ๑๕

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพเมื่อครั้งเป็นมนุษย์อยู่ในปางก่อน ได้สมาทานวัตตบท ๗ ประการนี้อย่างบริบูรณ์ เพราะได้สมาทานวัตตบท ๗ ประการ จึงได้ถึงความเป็นท้าวสักกะ”

{๙๑๑} พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้สุคตศาสดาครั้นตรัสไวยากรณภาษิตนี้จบแล้ว จึงได้ตรัสพระคาถาประพันธ์อื่นต่อไปอีกว่า

นรชนผู้เลี้ยงดูมารดาบิดา มีปกติประพฤติอ่อนน้อมต่อผู้ใหญ่ในตระกูล เจรจาแต่คำอ่อนหวาน กล่าวแต่คำสมานมิตรไมตรี ละคำส่อเสียด ประกอบในอุบายเครื่องกำจัดความตระหนี่ มีวาจาสัตย์ ครอบงำความโกรธได้ นั้นแล ปวงเทพชั้นดาวดึงส์เรียกว่า ‘เป็นสัตบุรุษ’

๓. ตติยเทวสูตร

ว่าด้วยพระธรรมที่ทำให้เป็นท้าวสักกะ

{๙๑๒} [๒๕๙] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ กูฏาคารศาลา ป่ามหาวันใกล้พระนครเวสาลี ครั้งนั้นแล เจ้าลิจฉวีนามว่ามหาลีเสด็จเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วประทับนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พระองค์เห็นท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพหรือ พระพุทธเจ้าข้า”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนมหาลี ตถาคตเห็นท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพ”

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ก็ผู้ที่พระองค์ทรงเห็นนั้นคงเป็นท้าวสักกะปลอมเป็นแน่ เพราะว่า ท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพ ยากที่ใครจะเห็นได้พระพุทธเจ้าข้า”

{๙๑๓}“ดูก่อนมหาลี ตถาคตรู้จักทั้งตัวท้าวสักกะและธรรมที่ทำให้เป็นท้าวสักกะ ทั้งยังรู้ถึงธรรมที่ท้าวสักกะสมาทานแล้วเป็นเหตุให้เข้าถึงความเป็นท้าวสักกะด้วยดูก่อนมหาลี ท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพเมื่อครั้งเป็นมนุษย์อยู่ในปางก่อน เป็นมาณพชื่อว่ามฆะ เพราะเหตุนั้น จึงได้พระนามว่า ‘ท้าวมฆวาน’ดูก่อนมหาลี ท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพเมื่อครั้งเป็นมนุษย์อยู่ในปางก่อน ได้ให้ทานมาก่อน เพราะเหตุนั้น จึงได้พระนามว่า ‘ท้าวปุรินททะ’ดูก่อนมหาลี ท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพเมื่อครั้งเป็นมนุษย์อยู่ในปางก่อน ได้ให้ทานโดยเคารพ เพราะเหตุนั้น จึงได้พระนามว่า ‘ท้าวสักกะ’ดูก่อนมหาลี ท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพเมื่อครั้งเป็นมนุษย์อยู่ในปางก่อน

ได้ให้ที่พักอาศัย เพราะเหตุนั้น จึงได้พระนามว่า ‘ท้าววาสวะ’ดูก่อนมหาลี ท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพทรงคิดเนื้อความได้ตั้งพันโดยครู่เดียว เพราะเหตุนั้น จึงได้พระนามว่า ‘ท้าวสหัสนัยน์’ดูก่อนมหาลี ท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพทรงมีนางอสุรกัญญาชื่อสุชา เป็นปชาบดี เพราะเหตุนั้น จึงได้พระนามว่า ‘ท้าวสุชัมบดี’ดูก่อนมหาลี ท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพเสวยรัชสมบัติเป็นอิสราธิบดีของเทพชั้นดาวดีงส์ เพราะเหตุนั้น จึงได้พระนามว่า ‘เทวานมินทะ’{๙๑๔} ดูก่อนมหาลี ท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพดาเมื่อครั้งเป็นมนุษย์อยู่ในปางก่อน ได้สมาทานวัตตบท ๗ ประการอย่างบริบูรณ์ เพราะสมาทานวัตตบท ๗ ประการ จึงได้ถึงความเป็นท้าวสักกะ วัตตบท ๗ ประการคืออะไรบ้าง คือ

๑. เราพึงเลี้ยงดูมารดาบิดาจนตลอดชีวิต

๒. เราพึงประพฤติอ่อนน้อมต่อผู้ใหญ่ในตระกูลจนตลอดชีวิต

๓. เราพึงพูดแต่คำอ่อนหวานจนตลอดชีวิต

๔. เราไม่พึงพูดคำส่อเลียดจนตลอดชีวิต

๕. เราพึงมีจิตปราศจากความตระหนี่อันเป็นมลทิน มีจาคะ อันเสีย สละแล้ว มีฝ่ามืออันชุ่ม ยินดีในการเลียสละ เป็นผู้ควรแก่การขอ ยินดีในการจำแนกแจกทานอยู่ครองเรือนจนตลอดชีวิต

๖. เราพึงพูดแต่คำสัตย์จนตลอดชีวิต

๗. เราไม่พึงโกรธจนตลอดชีวิต แม้ถ้าความโกรธเกิดขึ้นแก่เรา เราก็จะกำจัดมันเสียโดยพลันทีเดียว

ดูก่อนมหาลี ท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพเมื่อครั้งเป็นมนุษย์อยู่ในปางก่อน ได้สมาทานวัตตบท ๗ ประการนี้อย่างบริบูรณ์ เพราะสมาทานวัตตบท ๗ ประการ จึงได้ถึงความเป็นท้าวสักกะ”

{๙๑๕} พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้สุคตศาสดาครั้นตรัสไวยากรณภาษิตนี้จบแล้ว จึงได้ตรัสพระคาถาประพันธ์อื่นต่อไปอีกว่า

นรชนผู้เลี้ยงดูมารดาบิดา มีปกติประพฤติอ่อนน้อมต่อผู้ใหญ่ในตระกูล เจรจาแต่คำอ่อนหวาน กล่าวแต่คำสมานมิตรไมตรี ละคำส่อเสียด ประกอบในอุบายเครื่องกำจัดความตระหนี่ มีวาจาสัตย์ ครอบงำความโกรธได้ นั้นแล ปวงเทพชั้นดาวดึงส์เรียกว่า ‘เป็นสัตบุรุษ’

๔. ทฬิททสูตร

ว่าด้วยผู้ไม่ขัดสน

{๙๑๖} [๒๖๐] สมัยหนี่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ณ ที่นั้น