ภิกขุสูตร ที่ ๑ เล่ม ๑๙

กล่าวตู่เราด้วยคำไม่จริง ชื่อว่ากล่าวอ้างเหตุสมควรแก่เหตุ และการกล่าวตามเหตุบางอย่างที่มีเหตุผลจะไม่ถึงฐานะที่วิญญูชนจะพึงตำหนิได้ เพราะว่าเธอทั้งหลายอยู่ประพฤติพรหมจรรย์ในเราเพื่อกำหนดรู้ทุกข์จริง

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกพึงถามเธอทั้งหลายอย่างนี้ว่า ‘ดูก่อนผู้มีอายุทั้งหลาย ก็หนทางมีไหม ข้อปฏิบัติเพื่อกำหนดรู้ทุกข์นั้นมีไหม’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลาย {๒๗} ถูกถามอย่างนี้แล้ว พึงตอบอย่างนี้ว่า ‘ดูก่อนผู้มีอายุทั้งหลาย ทางมีอยู่ ข้อปฏิบัติเพื่อกำหนดรู้ทุกข์นั้นก็มีอยู่’ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ทางเป็นไฉน ข้อปฏิบัติเพื่อกำหนดรู้ทุกข์เป็นไฉน อริยมรรคมีองค์ ๘ คือ{๒๘} สัมมาทิฏฐิ ... สัมมาสมาธิ นี้แลเป็นทาง นี้เป็นข้อปฏิบัติเพื่อกำหนดรู้ทุกข์นั้น ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายถูกถามอย่างนั้นแล้ว พึงตอบพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกเหล่านั้นอย่างนี้”

๖. ปฐมอัญญตรภิกขุสูตร

ว่าด้วยพรหมจรรย์และที่สุดพรหมจรรย์คืออะไร

{๒๙} [๖] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

ครั้งนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ที่เรียกว่า ‘พรหมจรรย์ พรหมจรรย์’ ดังนี้ ก็พรหมจรรย์เป็นไฉน ที่สุดแห่งพรหมจรรย์เป็นไฉน”{๓๐} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ อริยมรรคมีองค์ ๘ คือ สัมมาทิฏฐิ ... สัมมาสมาธิ นี้แลเป็นพรหมจรรย์ ความสิ้นราคะ ความสิ้นโทสะ ความสิ้นโมหะ นี้แลเป็นที่สุดแห่งพรหมจรรย์”

๗. ทุติยอัญญตรภิกขุสูตร

ว่าด้วยนิพพานธาตุคืออะไร

{๓๑} [๗] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

ครั้งนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ที่เรียกว่า ‘การกำจัดราคะ การกำจัดโทสะ การกำจัดโมหะ’ ดังนี้ คำว่า ‘การกำจัดราคะ การกำจัดโทสะ การกำจัดโมหะ’ นี้เป็นชื่อแห่งอะไรหนอ”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ คำว่า ‘การกำจัดราคะ การกำจัดโทสะ การกำจัดโมหะ’ นี้เป็นชื่อแห่งนิพพานธาตุ เพราะเหตุนั้น จึงเรียกว่า ‘ธรรมเป็นที่สิ้นอาสวะ’

อมตะคืออะไร

{๓๒}เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอย่างนี้แล้ว ภิกษุนั้นได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ที่เรียกว่า‘อมตะ อมตะ’ ดังนี้อมตะเป็นไฉนหนอแล ทางที่จะให้ถึงอมตะเป็นไฉนหนอแล

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ การกำจัดราคะ การกำจัดโทสะ การกำจัดโมหะ นี้เรียกว่าอมตะ อริยมรรคมีองค์ ๘ คือ สัมมาทิฏฐิ ... สัมมาสมาธิ นี้แลเรียกว่าทางที่จะให้ถึงอมตะ”