กิมัตถิยสูตร เล่ม ๑๙

ย่อมเป็นไปเพื่อความเกษมจากโยคะ

พรหมยานอันยอดเยี่ยมนี้เกิดแล้วในตนของบุคคลเหล่าใด บุคคลเหล่านั้นจัดเป็นนักปราชญ์ มีชัยชนะโดยส่วนเดียว ย่อมออกไปจากโลกได้

๕. กิมัตถิยสูตร

ว่าด้วยการประพฤติพรหมจรรย์เพื่อกำหนดรู้ทุกข์

{๒๕} [๕] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

ครั้งนั้นแล ภิกษุหลายรูปเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอประทานพระวโรกาส พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกถามพวกข้าพระองค์อย่างนี้ว่า ‘ดูก่อนผู้มีอายุทั้งหลาย พวกท่านอยู่ประพฤติพรหมจรรย์ในพระสมณโคดมเพื่อประโยชน์อะไร’ พวกข้าพระองค์ถูกถามอย่างนี้แล้ว จึงตอบพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกเหล่านั้นอย่างนี้ว่า ‘ดูก่อนผู้มีอายุทั้งหลาย พวกเราอยู่ประพฤติพรหมจรรย์ในพระผู้มีพระภาคเจ้าเพื่อกำหนดรู้ทุกข์’ พวกข้าพระองค์ถูกถามอย่างนี้แล้ว เมื่อตอบไปอย่างนี้จะชื่อว่ากล่าวตรงกับที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสแล้วแลหรือไม่ชื่อว่ากล่าวตู่พระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยคำไม่จริงบ้างหรือ ชื่อว่ากล่าวอ้างเหตุสมควรแก่เหตุหรือ และการกล่าวตามเหตุบางอย่างที่มีเหตุผลจะไม่ถึงฐานะที่วิญญูชนจะพึงตำหนิบ้างหรือ”{๒๖} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ช่างเถิด ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายถูกถามอย่างนั้นแล้วตอบไปอย่างนั้น ชื่อว่ากล่าวตรงกับที่เรากล่าวแล้ว ไม่ชื่อว่า

กล่าวตู่เราด้วยคำไม่จริง ชื่อว่ากล่าวอ้างเหตุสมควรแก่เหตุ และการกล่าวตามเหตุบางอย่างที่มีเหตุผลจะไม่ถึงฐานะที่วิญญูชนจะพึงตำหนิได้ เพราะว่าเธอทั้งหลายอยู่ประพฤติพรหมจรรย์ในเราเพื่อกำหนดรู้ทุกข์จริง

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกพึงถามเธอทั้งหลายอย่างนี้ว่า ‘ดูก่อนผู้มีอายุทั้งหลาย ก็หนทางมีไหม ข้อปฏิบัติเพื่อกำหนดรู้ทุกข์นั้นมีไหม’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลาย {๒๗} ถูกถามอย่างนี้แล้ว พึงตอบอย่างนี้ว่า ‘ดูก่อนผู้มีอายุทั้งหลาย ทางมีอยู่ ข้อปฏิบัติเพื่อกำหนดรู้ทุกข์นั้นก็มีอยู่’ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ทางเป็นไฉน ข้อปฏิบัติเพื่อกำหนดรู้ทุกข์เป็นไฉน อริยมรรคมีองค์ ๘ คือ{๒๘} สัมมาทิฏฐิ ... สัมมาสมาธิ นี้แลเป็นทาง นี้เป็นข้อปฏิบัติเพื่อกำหนดรู้ทุกข์นั้น ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายถูกถามอย่างนั้นแล้ว พึงตอบพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกเหล่านั้นอย่างนี้”

๖. ปฐมอัญญตรภิกขุสูตร

ว่าด้วยพรหมจรรย์และที่สุดพรหมจรรย์คืออะไร

{๒๙} [๖] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

ครั้งนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ที่เรียกว่า ‘พรหมจรรย์ พรหมจรรย์’ ดังนี้ ก็พรหมจรรย์เป็นไฉน ที่สุดแห่งพรหมจรรย์เป็นไฉน”{๓๐} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ อริยมรรคมีองค์ ๘ คือ สัมมาทิฏฐิ ... สัมมาสมาธิ นี้แลเป็นพรหมจรรย์ ความสิ้นราคะ ความสิ้นโทสะ ความสิ้นโมหะ นี้แลเป็นที่สุดแห่งพรหมจรรย์”