อัมพปาลิสูตร เล่ม ๑๙

{๑๒๘๐} ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ก็ภิกษุย่อมเจริญ ย่อมทำสติปัฏฐาน ๔ ให้มากอยู่อย่างไร คือ ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ย่อมพิจารณาเห็นกายในกาย... ย่อมพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนา... ย่อมพิจารณาเห็นจิตในจิต... ย่อมพิจารณาเห็นธรรมในธรรม มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกอยู่ ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุย่อมเจริญ ย่อมทำสติปัฏฐาน ๔ ให้มากอยู่อย่างนี้แล”

๙. อัมพปาลิวนสูตร

ว่าด้วยวิหารธรรม

{๑๒๘๑} [๙๐๗] สมัยหนึ่งท่านพระอนุรุทธะกับท่านพระสารีบุตรอยู่ที่อัมพปาลีวัน ใกล้พระนครเวสาลี ครั้งนั้นเป็นเวลาเย็น ท่านพระสารีบุตรออกจากที่หลีกเร้นแล้วเข้าไปหาท่านพระอนุรุทธะถึงที่อยู่ แล้วได้ถามท่านพระอนุรุทธะว่า “ท่านอนุรุทธะ อินทรีย์ของท่านผ่องใส สีหน้าของท่านก็บริสุทธิ์ผุดผ่องในเวลานี้ท่านอนุรุทธะอยู่ด้วยวิหารธรรมข้อไหนมาก”

{๑๒๘๒} ท่านพระอนุรุทธะตอบว่า “ดูก่อนท่านผู้มีอายุ เวลานี้ผมมีจิตตั้งมั่นอยู่ในสติปัฏฐาน ๔ มาก สติปัฏฐาน ๔ คืออะไรบ้าง คือ ในที่นี้ผมพิจารณาเห็นกายในกาย... พิจารณาเห็นเวทนาในเวทนา... พิจารณาเห็นจิตในจิต... พิจารณาเห็นธรรมในธรรม มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌา และโทมนัสในโลกอยู่ ดูก่อนท่านผู้มีอายุ เวลานี้ผมมีจิตตั้งมั่นอยู่ในวิหารธรรมเหล่านี้เป็นอันมากอยู่ ภิกษุใดเป็นพระอรหันตขีณาสพ อยู่จบพรหมจรรย์ มีกิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว ปลงภาระได้แล้ว บรรลุประโยชน์ตนแล้วโดยลำดับ มีกิเลสเครื่องประกอบสัตว์ไว้ในภพหมดสิ้นแล้ว หลุดพ้นแล้วเพราะรู้โดยชอบภิกษุนั้นมีจิตตั้งมั่นในสติปัฏฐาน ๔ เหล่านี้อยู่โดยมาก”ท่านพระสารีบุตรกล่าวว่า “เป็นลาภของพวกผมแล้ว พวกผมได้ดีแล้วที่ได้ฟังอาสภิวาจาในที่เฉพาะหน้าของท่านอนุรุทธะที่กล่าวอยู่”

๑๐. พาฬหคิลานสูตร

ว่าด้วยจิตตั้งมั่นในสติปัฏฐาน ทุกขเวทนาครอบงำไม่ได้

{๑๒๘๓} [๙๐๘] สมัยหนึ่ง ท่านพระอนุรุทธะอยู่ในป่าอันธวัน ใกล้พระนครสาวัตถี ได้อาพาธเป็นไข้หนัก ได้รับทุกขเวทนา ครั้งนั้น ภิกษุหลายรูปเข้าไปหาท่านพระอนุรุทธะถึงที่อยู่ ครั้นแล้วได้ถามท่านพระอนุรุทธะว่า “ท่านอนุรุทธะอยู่ด้วยวิหารธรรมข้อไหน ทุกขเวทนาในสรีรกายที่เกิดขึ้นแล้วจึงครอบงำจิตไม่ได้”{๑๒๘๔} ท่านพระอนุรุทธะตอบว่า “ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ผมมีจิตตั้งมั่นอยู่ในสติปัฏฐาน ๔ ทุกขเวทนาในสรีรกายที่เกิดขึ้นแล้วจึงครอบงำจิตไม่ได้สติปัฏฐาน ๔ คืออะไรบ้าง คือ ผมพิจารณาเห็นกายในกาย... พิจารณาเห็นเวทนาในเวทนา... พิจารณาเห็นจิตในจิต... พิจารณาเห็นธรรมในธรรม มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกอยู่ ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ผมมีจิตตั้งมั่นอยู่ในสติปัฏฐาน ๔ เหล่านี้ ทุกขเวทนาในสรีรกายที่เกิดขึ้นแล้วจึงครอบงำจิตไม่ได้”

จบ รโหคตวรรคที่ ๑

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. ปฐมรโหคตสูตร ๒. ทุติยรโหคตสูตร

๓. สุตนุสูตร ๔. ปฐมกัณฏกีสูตร

๕. ทุติยกัณฏกีสูตร ๖. ตติยกัณฏกีสูตร

๗. ตัณหักขยสูตร ๘. ลลฬาคารสูตร

๙. อัมพปาลิวนสูตร ๑๐. พาฬหคิลานสูตร