คิลานสูตร เล่ม ๑๙

๑๐. พาฬหคิลานสูตร

ว่าด้วยจิตตั้งมั่นในสติปัฏฐาน ทุกขเวทนาครอบงำไม่ได้

{๑๒๘๓} [๙๐๘] สมัยหนึ่ง ท่านพระอนุรุทธะอยู่ในป่าอันธวัน ใกล้พระนครสาวัตถี ได้อาพาธเป็นไข้หนัก ได้รับทุกขเวทนา ครั้งนั้น ภิกษุหลายรูปเข้าไปหาท่านพระอนุรุทธะถึงที่อยู่ ครั้นแล้วได้ถามท่านพระอนุรุทธะว่า “ท่านอนุรุทธะอยู่ด้วยวิหารธรรมข้อไหน ทุกขเวทนาในสรีรกายที่เกิดขึ้นแล้วจึงครอบงำจิตไม่ได้”{๑๒๘๔} ท่านพระอนุรุทธะตอบว่า “ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ผมมีจิตตั้งมั่นอยู่ในสติปัฏฐาน ๔ ทุกขเวทนาในสรีรกายที่เกิดขึ้นแล้วจึงครอบงำจิตไม่ได้สติปัฏฐาน ๔ คืออะไรบ้าง คือ ผมพิจารณาเห็นกายในกาย... พิจารณาเห็นเวทนาในเวทนา... พิจารณาเห็นจิตในจิต... พิจารณาเห็นธรรมในธรรม มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกอยู่ ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ผมมีจิตตั้งมั่นอยู่ในสติปัฏฐาน ๔ เหล่านี้ ทุกขเวทนาในสรีรกายที่เกิดขึ้นแล้วจึงครอบงำจิตไม่ได้”

จบ รโหคตวรรคที่ ๑

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. ปฐมรโหคตสูตร ๒. ทุติยรโหคตสูตร

๓. สุตนุสูตร ๔. ปฐมกัณฏกีสูตร

๕. ทุติยกัณฏกีสูตร ๖. ตติยกัณฏกีสูตร

๗. ตัณหักขยสูตร ๘. ลลฬาคารสูตร

๙. อัมพปาลิวนสูตร ๑๐. พาฬหคิลานสูตร

๒. ทุติยวรรค

๑. กัปปสหัสสสูตร

ว่าด้วยการถึงความเป็นผู้มีมีอภิญญามาก

{๑๒๘๕} [๙๐๙] สมัยหนึ่ง ท่านพระอนุรุทธะอยู่ที่พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้น ภิกษุหลายรูปเข้าไปหาท่านพระอนุรุทธะถึงที่อยู่ ครั้นแล้วได้ปราศรัยกับท่านพระอนุรุทธะ แล้วได้ถามท่านพระอนุรุทธะว่า “ท่านอนุรุทธะได้ถึงความเป็นผู้มีอภิญญามาก เพราะเจริญ เพราะทำให้มากซึ่งธรรมเหล่าไหน”

{๑๒๘๖} พระอนุรุทธะตอบว่า “ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ผมได้ถึงความเป็นผู้มีอภิญญามาก เพราะเจริญ เพราะทำให้มากซึ่งสติปัฏฐาน ๔ สติปัฏฐาน ๔ คืออะไรบ้าง คือ ในที่นี้ผมพิจารณาเห็นกายในกาย... พิจารณาเห็นเวทนาในเวทนา... พิจารณาเห็นจิตในจิต... พิจารณาเห็นธรรมในธรรม มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกอยู่ ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ผมได้ถึงความเป็นผู้มีอภิญญามากเพราะเจริญ เพราะทำให้มากซึ่งสติปัฏฐาน ๔ เหล่านี้แล อนึ่ง เพราะเจริญ เพราะทำให้มากซึ่งสติปัฏฐาน ๔ เหล่านี้ ผมย่อมระลึกได้ตลอดพันกัป”

๒. อิทธิวิธสูตร

ว่าด้วยเจริญสติปัฏฐานแสดงฤทธิ์ได้

{๑๒๘๗} [๙๑๐] “ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ก็แลเพราะเจริญ เพราะทำให้มากซึ่งสติปัฏฐาน ๔ เหล่านี้ ผมย่อมแสดงฤทธิ์ได้หลายอย่าง คือ คนเดียวทำให้เป็นหลายคนก็ได้... ใช้อำนาจทางกายไปตลอดพรหมโลกก็ได้”